بيىل ەرتىس وزەنىنىڭ جايىلمالارى تىرشىلىك نارىنە قانىققانىمەن، جازعى اپتاپ ىستىقتان ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزىن وزەن - ەرتىستىڭ جاعالاۋ تۇستارى تايازدانىپ، بالدىر باسىپ بارا جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. اعىسى ارىندى وزەنگە ادەتتە مۇنداي كورىنىس ءتان ەمەس. الايدا كەمە جۇرمەيتىن وزەن قالتارىستارى باتپاقتانىپ، بالدىردان كورىنبەي تۇر.
تۇرعىندار مۇنىڭ سوڭى ەكولوگيالىق اپاتقا اكەلە مە دەپ ۇرەيلەنەدى. گيدرولوگ مامان انتون چاشين بۇل تابيعي پروتسەسس ەكەنىن، ودان ەشبىر قاۋىپ جوقتىعىن ايتىپ وتىر.
- بۇل بيولوگيالىق پروتسەستى ەرتىس وزەنىنىڭ تىرشىلىگىنەن ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى وزەندەگى سۋ جانۋارلارى الەمى مەن وسىمدىكتەر فاۋناسى ءبىر- بىرىمەن تىعىز بايلانىستى. راس، بيىل وزەن جاعالاۋلارىنىڭ تايازدانا تۇسكەنىن بايقادىق. سۋ وسىمدىكتەرى نەگىزىنەن سۋدىڭ تاياز جەرلەرىندە ءوسىپ شىعاتىنى بەلگىلى. بالدىرلى وسىمدىكتەر نەگىزىنەن ەرتىستىڭ تاياز تۇستارىندا، كىشكەنتاي ساعالارىندا، قالتارىستاردا پايدا بولعان. بۇعان نەگىزگى سەبەپ - ەرتىس ارناسىنىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلمەيتىندىگى. سۋ جولدارى كاسىپورنىنا وزەن ءتۇبىنىڭ تەرەڭدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى كىرمەيدى. الگىندەي جۇمىستار ۋاقتىلى جۇرگىزىلمەگەن سوڭ وزەن ءتۇبى قايراڭدانىپ، اعىسپەن كەلەتىن قالدىقتار، توپىراق جىنىستارى تاياز تۇستارداعى شوگىندىلەردى ودان سايىن بيىكتەتە تۇسەدى، - دەپ ءتۇسىندىردى گيدرولوگ.
بالدىردىڭ كوبەيۋى وزەن تىرشىلىگىنە ەشبىر قاۋىپ توندىرمەيدى. تەك ودان جاعىمسىز ءيىس شىعىپ، اينالاعا تاراۋى مۇمكىن. ەكىنشى تۇرعىدان، شاعىن قايىقتاردىڭ جۇزۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. بالدىرلار ولاردىڭ ءجۇزۋ قۇرالدارىنا ورالىپ، قيىندىق تۋدىرادى.
- ەگەر ەرتىستىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى تۇراقتى جۇرگىزىلسە، بۇل جاعىمسىز كورىنىس جويىلاتىنى انىق. ال وزەن سۋىنىڭ تارتىلىپ بارا جاتقانى تۋرالى اڭگىمە شىندىققا جاناسپايدى. ەرتىستە سۋ جەتكىلىكتى، - دەيدى مامان.
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە، پاۆلودار وبلىسى اۋماعىنان اعىپ وتەتىن ەرتىس وزەنىنىڭ ۇزىندىعى 720 شاقىرىم. ارنانىڭ ورتاشا ەنى 600 مەتر بولسا، كەي جەرلەردە ول 3,5 شاقىرىمنان اسادى. وزەننىڭ سۋ جيناۋ الاڭى - 260 مىڭ تەكشە شاقىرىم، ورتاشا تەرەڭدىگى - 3-4 مەتر. شىعىس قازاقستانداعى بولىگى كاسكادتارمەن بوگەلگەن. وزەن بويىندا تەحنولوگياسى سوعان تاۋەلدى ونداعان ۇلكەن كاسىپورىن، ەلەكتر ستانسالارى ورنالاسقان.
ەسكە سالا كەتەيىك، بيىل مامىر ايىندا ەرتىس وزەنىنىڭ پاۆلودار وبلىسىنداعى دەڭگەيى تومەندەپ، كەيبىر تۇستاعى ارناسى تارىلىپ قالعانى بايقالعان ەدى. كەيىن ماماندار وزەن دەڭگەيى نە سەبەپتى تومەندەگەنىن ءتۇسىندىردى.