چيكاگوداعى دەپول ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگيا پروفەسسورى دجوزەف فەرراري پروكراستيناتسيانى ۇزاق ۋاقىت بويى جالقاۋلىقپەن بايلانىستىرىپ كەلگەنىمىزدى ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، ءىستى كەيىنگە قالدىرۋ - ادامنىڭ قيىن نەمەسە جاعىمسىز سەزىمدەردەن ۋاقىتشا قاشۋ ءتاسىلى.
بۇل پىكىردى ۇلى بريتانياداعى شەففيلد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگى فۋسكيا سيرۋا دا قولدايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، پروكراستيناتسيا ۋاقىتتى باسقارۋ ماسەلەسى ەمەس، ەموتسيالاردى باسقارۋ ماسەلەسى.
«كوپ ادام پروكراستيناتسيانى تايم-مەنەدجمەنتتىڭ السىزدىگى دەپ ويلايدى. ءبىراق بۇل - قاتە تۇسىنىك. ادام ءىستى ۋاقىت جەتپەگەندىكتەن ەمەس، سول تاپسىرما تۋدىراتىن جاعىمسىز سەزىمدەردەن قاشۋ ءۇشىن كەيىنگە قالدىرادى»، - دەيدى عالىم.
جاعىمسىز ەموتسيالار ءىستى كەيىنگە قالدىرادى
زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، ادام كوبىنە ءىش پىستىراتىن، قيىن نەمەسە جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى تاپسىرمالاردى كەيىنگە قالدىرادى. سەبەبى مۇنداي ىستەر قورقىنىش، سەنىمسىزدىك، مازاسىزدىق نەمەسە كۇيزەلىس سياقتى ەموتسيالار تۋعىزادى. ال ءىستى كەيىنگە شەگەرۋ سول ساتتە ادامعا ۋاقىتشا جەڭىلدىك سىيلايدى.
فۋسكيا سيرۋا مۇنى «ەموتسياعا باعىتتالعان قورعانىس ستراتەگياسى» دەپ اتايدى. مىسالى، قاعازباستىلىق نەمەسە كۇردەلى قۇجاتتاردى راسىمدەۋ ادامعا جاعىمسىز اسەر ەتسە، ول بۇل ءىستى ورىنداماي-اق ءوزىن جاقسىراق سەزىنەدى. ءبىراق بۇل جەڭىلدىك ۋاقىتشا عانا.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا، ادامدار جاڭا نەمەسە اسا ماڭىزدى تاپسىرمالار الدىندا دا ءجيى پروكراستيناتسياعا ۇشىرايدى. سەبەبى ولار ءوز قابىلەتىنە كۇماندانادى نەمەسە وزگەلەردىڭ باعاسىنان قورقادى.
ساتسىزدىككە ۇشىراۋدان قورقۋ
دجوزەف فەرراريدىڭ پىكىرىنشە، كوپتەگەن ادام وزگەلەردىڭ ءوزىن قابىلەتسىز دەپ ويلاعانىنان گورى، جالقاۋ دەپ ساناعانىن جەڭىلىرەك قابىلدايدى. سوندىقتان كەيدە ادام تاپسىرمانى ورىنداماي قويۋدى تاڭدايدى.
ياعني پروكراستيناتسيانىڭ ارتىندا كوبىنە جالقاۋلىق ەمەس، ساتسىزدىككە ۇشىراۋ قورقىنىشى جاتادى.
لوگيكا ەموتسيانى ءاردايىم جەڭە المايدى
كارلتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگى، پروكراستيناتسيانى زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى تيموتي پيچيلدىڭ ايتۋىنشا، ادامدار جاعىمسىز ەموتسيالار تۋدىراتىن ىستەردى كەيىنگە قالدىرۋعا بەيىم.
سوندىقتان كوپتەگەن كەڭەستەردىڭ - تاپسىرمانى بولىكتەرگە ءبولۋ، جۇمىس كەستەسىن وزگەرتۋ نەمەسە الاڭداتاتىن فاكتورلاردى ازايتۋدىڭ - بارلىعىنا بىردەي اسەرى بولا بەرمەيدى. ويتكەنى ولار ەموتسيونالدىق ماسەلەنى لوگيكالىق ادىستەرمەن شەشۋگە تىرىسادى.
فۋسكيا سيرۋا ەگەر ادام وزىنە سەنىمسىز بولعاندىقتان ءىستى كەيىنگە قالدىرسا، الدىمەن تاپسىرمانى ورىنداۋعا قاجەتتى اقپارات پەن رەسۋرستىڭ تولىق ەكەنىنە كوز جەتكىزۋگە كەڭەس بەرەدى. نۇسقاۋلىق تۇسىنىكتى مە، قوسىمشا سۇراقتار بار ما - وسىنىڭ ءبارىن ناقتىلاپ العان ءجون. سەبەبى جۇمىس باسىندا قيىندىق تۋىنداسا، ونى اياقتاماي تاستاۋ ىقتيمالدىعى ارتادى.
ءوزىن كىنالاۋ ماسەلەنى ۋشىقتىرادى
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، پروكراستيناتسياعا بەيىم ادامدار وزدەرىن تىم قاتال سىنايدى. ولار ماڭىزدى ءىستى كەيىنگە قالدىرعان سايىن ۇيات سەزىمى كۇشەيىپ، ىشكى سىنشىسى بەلسەندى بولا تۇسەدى.
فۋسكيا سيرۋا مۇنداي ءوزىن-ءوزى كىنالاۋ جاعىمسىز ەموتسيالاردى ودان ءارى كۇشەيتىپ، ادامنىڭ ىسكە كىرىسۋگە دەگەن ىنتاسىن تومەندەتەتىنىن ايتادى. سونىڭ سالدارىنان ادام پروكراستيناتسيانىڭ تۇيىق شەڭبەرىنە تۇسەدى.
قولداۋ كۇيزەلىستى ازايتادى
عالىمنىڭ زەرتتەۋى كورسەتكەندەي، جاقىندارىنىڭ نەمەسە ارىپتەستەرىنىڭ قولداۋى پروكراستيناتسيانى كۇشەيتەتىن كۇيزەلىستى ازايتادى. مۇنداي قولداۋ ادامنىڭ جاي عانا ءسوزىن تىڭداۋ نەمەسە ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولىسۋ تۇرىندە دە بولۋى مۇمكىن.
سيرۋا ادامدارعا پروكراستيناتسيا ءۇشىن وزدەرىن كىنالاماۋعا كەڭەس بەرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءىستى كەيىنگە قالدىرۋ - كوپتەگەن ادامدا كەزدەسەتىن قۇبىلىس. ال وزىنە مەيىرىمدى بولۋ جانە قاجەت كەزدە كومەك سۇراۋ بۇل ادەتتەن ارىلۋعا كومەكتەسەدى.
ماماندار ەگەر پروكراستيناتسيا كۇندەلىكتى ومىرگە، جۇمىسقا جانە جەكە قارىم-قاتىناسقا ەلەۋلى كەدەرگى كەلتىرسە، پسيحولوگ نەمەسە پسيحوتەراپيەۆتكە جۇگىنۋگە كەڭەس بەرەدى. ويتكەنى سوزىلمالى پروكراستيناتسيا كەي جاعدايدا مازاسىزدىق، دەپرەسسيا نەمەسە نازار تاپشىلىعى مەن گيپەراكتيۆتىلىك سيندرومىنىڭ بەلگىسى بولۋى مۇمكىن.