1991 -جىلى تۇركيا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان ساتتە ونى مويىنداعان ەڭ العاشقى مەملەكەت بولدى. سودان بەرى باستاۋىن ورتاق تاريحىمىزدان، مادەني ءارى رۋحاني تامىرلارىمىزدان الاتىن باۋىرلاستىق بايلانىستارىمىز كۇن ساناپ نىعايىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ دوستىق سالتىمىز بەن رۋحاني بىرلىگىمىزدىڭ تاريحى، شىن مانىندە، تىم تەرەڭدە جاتىر.
ال، 2000 -جىلداردان باستاپ ەكىجاقتى قاتىناستارىمىزدا جاڭا تاريحي بەلەس باعىندىرىلدى. ساياسي، ەكونوميكالىق جانە مادەني سالالاردا بىرلەسە قۇرعان ينستيتۋسيونالدىق تەتىكتەرىمىزدىڭ ارقاسىندا ىنتىماقتاستىعىمىز بارىنشا ناقتى ءارى جەمىستى ناتيجەلەر بەرە باستادى. ەنەرگەتيكا، كولىك، لوگيستيكا جانە قورعانىس ونەركاسىبىن باستى نازارعا الا وتىرىپ، ەكونوميكالىق سالاداعى ىقپالداستىعىمىز بەن ءبىلىم-مادەنيەت باعىتىنداعى ارىپتەستىگىمىز كەڭ ءارى بەرىك نەگىزدە دامىپ كەلەدى.
2012 -جىلى قۇرىلعان جوعارى دەڭگەيلى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسى اياسىندا ەكونوميكالىق جانە ساۋدا قاتىناستارىمىزدى دامىتۋ باعىتىندا ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىمىز انىق. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستانمەن اراداعى ءوزارا ساۋدا اينالىمىمىز 10 ميلليارد دوللارلىق مەجەگە تاياپ قالدى. تۇرىك ىسكەر توپتارىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالعان تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمى 6 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى. سونىمەن قاتار، تۇرىك مەردىگەرلەرى قازاقستاندا جالپى قۇنى 30 ميلليارد دوللاردان اساتىن 550-گە جۋىق ءىرى جوبانى ءساتتى اياقتادى. قازاقستان پرەزيدەنتى، قۇرمەتتى باۋىرىم قاسىم-جومارت توقايەۆپەن بىرلەسە بەلگىلەگەن ورتاق ماقساتىمىز - ساۋدا اينالىمىن 15 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ. ءوزارا قارىمدى كۇش- جىگەردىڭ ارقاسىندا بۇل مەجەنى دە قىسقا مەرزىمدە باعىندىراتىنىمىزعا سەنىمىم مول.
حالىقتارىمىز اراسىنداعى باۋىرلاستىق التىن كوپىرىن نىعايتا تۇسەتىن ءبىلىم، سپورت جانە مادەنيەت سالالارىنداعى قارىم-قاتىناستارىمىزدى ءمىنسىز دەڭگەيگە جەتكىزۋ - ءبىزدىڭ باستى باسىمدىقتارىمىزدىڭ ءبىرى. بارشاعا ءمالىم بولعانداي، انكارا قالاسى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 2026 -جىلعى تۋريزم استاناسى بولىپ بەكىتىلدى. وسى ەرەكشە مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ، قازاق باۋىرلارىمىزدى باي مادەني، تاريحي جانە ادامي مۇراسىمەن تۇركى الەمىنىڭ ورتاق زەردەسىن بەينەلەيتىن تۇركيانىڭ استاناسىنا شاقىرامىن. جىل بويى وتكىزىلەتىن تاريحي، مادەني جانە سپورتتىق ءىس-شارالاردىڭ تورىنەن قازاق باۋىرلارىمىزدى كورۋدى ءوزىمىز ءۇشىن زور مارتەبە سانايمىز.
قازاقستان ساپارىمىزدىڭ ءمانى ءبىز ءۇشىن وتە تەرەڭ. ا ق ش-يزرايل مەن يران اراسىنداعى تەكەتىرەس، گازاداعى تۇراقسىز بىتىمگەرشىلىك ۇدەرىسى باستى نازاردا تۇرعان، ايماعىمىزدىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى مەن ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگى، سونداي-اق تاسىمال ماسەلەلەرى جاھاندىق دەڭگەيدە سىنعا ءتۇسىپ جاتقان وسى كۇندەرى قازاقستاندا وتكىزەتىن ەكىجاقتى كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزى زور. بۇل ساپار ەلدەرىمىز اراسىنداعى ساياسي، ەكونوميكالىق جانە ساۋدا بايلانىستارىن جاڭا بەلەسكە كوتەرىپ قانا قويماي، حالىقتارىمىزدىڭ ەجەلگى دوستىعىن ەسەلەي تۇسەتىنىنە سەنىمىم مول.
وسى ساپار اياسىندا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ بەيرەسمي سامميتىنە قاتىسامىز. القالى جيىندا تۇركى الەمىنىڭ ساياسي، ەكونوميكالىق جانە مادەني ىقپالداستىق الەۋەتىن جان-جاقتى تالقىلاپ، وڭىرلىك سىن-قاتەرلەردى بىرلەسە باعامداۋعا مۇمكىندىك بولادى. تۇركى الەمىنىڭ نامىسىن تۋ ەتكەن مەملەكەتتەر رەتىندە ءبىز بۇدان بىلاي دا قوجا احمەت ياساۋيدىڭ «مۇقتاجداردىڭ قارنى تويماي، داۋلەتتىلەر ولاردىڭ حالىنە قايعىرماسا، دۇنيەنىڭ قۇتى قاشادى» دەگەن ءپالساپاسىن باسشىلىققا الامىز. ايماعىمىز بەن كۇللى الەمدە بەيبىتشىلىك، باقۋاتتىلىق پەن تىنىشتىق احۋالىن ورنىقتىرۋ جولىندا تاريحي جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدان ەشقاشان باس تارتپايمىز.
وڭىرلىك قاقتىعىستار مەن داعدارىستار بۇگىندە جاھاندىق اۋقىمدا ورتاق قاۋىپسىزدىگىمىزگە، ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىمىز بەن تۇراقتىلىعىمىزعا تونگەن اۋقىمدى سىن-قاتەرگە اينالدى. جاھاندىق جۇيە تەكەتىرەسكە تولى گەوساياسي باسەكەلەستىك اكەلگەن جاڭا اسيممەتريالىق تاۋەكەلدەر، ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ قاۋىپسىزدىگىندەگى ىركىلىستەر جانە سوعان بايلانىستى قارجى نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىق الدىندا كۇردەلى سترەسس-تەستكە تاپ بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار، جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى اۋقىمدى ترانسفورماتسيا اكەلگەن جاڭا ۇدەرىستەر جاھاندىق جۇيەنىڭ وسال تۇستارىن ودان سايىن ايشىقتاي ءتۇستى. ءبىز بۇرىننان باسا ايتىپ كەلە جاتقانداي، بۇل سىناقتاردىڭ بارلىعى قازىرگى حالىقارالىق ءتارتىپ پەن جاھاندىق باسقارۋ تەتىكتەرىنىڭ قاۋقارسىزدىعىن جانە ولاردى تۇبەگەيلى رەفورمالاۋ قاجەتتىگىن ايقىن كورسەتەدى.
بۇعان دەيىن، 2014 -جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسى مىنبەرىنەن جاساعان ۇندەۋىمدە حالىقارالىق جۇيەنىڭ قۇرىلىمى مەن لەگيتيمدىلىگى كۇمان تۋدىراتىنىن ايتىپ، «الەم بەس ەلدەن ۇلكەن» دەگەن ۇرانمەن ادىلەتتى دۇنيە قۇرۋدىڭ مۇمكىندىگىن كورسەتكەن ەدىم. وكىنىشكە قاراي، سودان بەرى جاھاندىق جۇيەنىڭ ادىلەتتى ءارى ينكليۋزيۆتى سيپاتقا يە بولۋى باعىتىندا ايتارلىقتاي دامۋ بولعان جوق دەپ ايتۋعا ءماجبۇرمىن. مۇنىڭ ەڭ ايقىن ءارى اۋىر مىسالى - گازادا بولىپ جاتقان وقيعالار. يزرايلدىڭ قىلمىستارى سالدارىنان ادامزاتتىڭ ورتاق قۇندىلىقتارى اياقاستى ەتىلىپ جاتىر.
تۇركيا رەتىندە ءبىز جاھاندىق جانە وڭىرلىك داعدارىستاردى تەك «ءتيىمدى ەرەجەلەرگە» نەگىزدەلگەن ءتارتىپ ورناتۋ ارقىلى عانا ەڭسەرۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيمىز. وسى ورايدا، ءوڭىرىمىز بەن جاھاندىق دەڭگەيدەگى داعدارىستار مەن قاقتىعىستاردى توقتاتۋ ءۇشىن كوپجاقتى ۇيىمدار اياسىندا دا، دەربەس تە جاۋاپكەرشىلىك الۋدان قاشپايمىز. بەيبىتشىلىك ديپلوماتياسى مەن دەلدالدىق باستامالارىمىزدا بارلىق تاراپپەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن ديالوگ ورناتىپ، ماسەلەلەردى ديپلوماتيالىق كەلىسسوز ۇستەلىندە شەشۋ ءۇشىن ناقتى قادامدار جاسالۋىن قامتاماسىز ەتۋدەمىز. جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن ءال-اۋقات جولىندا جۇرگىزىپ وتىرعان قاعيداتتى ديپلوماتيامىزدىڭ الەمدىك دەڭگەيدە ايرىقشا تانىلىپ جاتقانىن كورۋ بىزگە زور ريزاشىلىق ۇيالاتادى.
الايدا بۇدان دا ادىلەتتى، ينكليۋزيۆتى ءارى تۇراقتى بەيبىتشىلىك پەن باقۋاتتىلىق احۋالىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەكىجاقتى، وڭىرلىك جانە جاھاندىق سەرىكتەستىكتەردى كەڭەيتۋ قاجەتتىگى انىق. وسى تۇرعىدا ءبىز وڭىرلىك كەلىسپەۋشىلىكتەردى، ەڭ الدىمەن، ايماق ەلدەرىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق باستامالارىمەن شەشۋ كەرەك دەپ سانايمىز. «ايماقتىق ماسەلەلەردى ءوڭىر ەلدەرىنىڭ ءوز كۇشىمەن شەشۋى» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس، تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى باستاعان، ءوزىمىز مۇشە ۇيىمدارمەن جانە كورشىلەرىمىزبەن بىرلەسكەن باستامالارعا ءاردايىم اشىق ەكەنىمىزدى باسا ايتقىم كەلەدى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرىلىمدىق پروبلەمالارى، وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاقتىعىستاردى شەشۋ، سونداي-اق تۇراقتى ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتتى ورنىقتىرۋ سەكىلدى كەز كەلگەن ماڭىزدى ماسەلەدە دوس ءارى باۋىرلاس قازاقستانمەن جۇرگىزىپ وتىرعان ىنتىماقتاستىعىمىز بەن سەرىكتەستىگىمىز سىرتقى ساياساتىمىزدا ەرەكشە ورىنعا يە.