جايعاسقان سوڭ، «مۇقاعاليدىڭ ءوزى قايدا ەكەن؟» دەپ سۇرادىم. مەنى ۇيگە كىرگىزگەن جىگىت: «ءيا، نە بولدى؟ مۇقاعالي مەن بولامىن» دەدى. قايتادان ورنىمنان تۇرىپ، قۇشاقتاسىپ سالەمدەستىم. بارلىق جاعدايىمدى ايتىپ ءتۇسىندىردىم: ناعاشىلار جاعىمنان شەشەمدى ىزدەپ بارا جاتقانىمدى، ءوزىمنىڭ اتامەكەنگە ەندى عانا كەلگەندىگىمدى، ستۋدەنت ەكەندىگىمدى، ءبارىن قالدىرماي، تۇگەل بايانداپ بەردىم. جاقسى اڭگىمەلەستىك. ءسوز اراسىندا ءوزىنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ بەردىم.
ريزا بولىپ: «ءاي، لاشىن، قايداسىڭ؟ مىنا جىگىت قىتايدان كەلگەن ەكەن. مەنىڭ ولەڭدەرىمدى جاتقا بىلەدى ءوزى» دەپ مارە-سارە بولدى. ىشكى بولمەدەن، اققۇباشا، ۇزىن بويلى، مۇقاعاليعا بويى جەتەقابىل كەلىنشەك شىقتى. مەنى ولار قوناقاسى بەرىپ، ەرەكشە كۇتتى. مۇقاعالي ەكەۋمىز كەزەكتەسىپ ولەڭ وقىدىق. ءسويتىپ وتىرعاندا، قاس قارايىپ، ءتۇن بولىپ كەتتى. مەن: «رۇقسات بولسا، قايتايىن. اتامەكەنگە كەلگەلى بەرى انامدى ءالى كورگەنىم جوق» دەپ ايتتىم. «قونىپ كەت. جەتى قاراڭعىدا قايدا بارماقسىڭ؟ ەكى اۋىلدىڭ اراسىنا اۆتوبۋس ءبىر- اق مەزگىل قاتىنايدى» دەپ ءبىراز ۇگىتتەدى.
ءبىراق، ءبارىبىر مەن كەتەتىن بولىپ شەشتىم. سوندا مۇقاڭ تىسقا شىعىپ كەتتى. سالدەن سوڭ ارتىنان شىقسام، شاناعا ات جەگىپ قويىپتى. شانا مەن اتقا اۋىلدىڭ ءبىر بالاسىن قوسىپ جىبەرەتىن شىعار دەپ ويلاسام، اتتى ءوزى ايدادى. تۇندەلەتىپ ناعاشىمنىڭ اۋىلىنا باردىق. كەلسەك، شەشەم ازداپ سىرقاتتانىپ، ىستىعى كوتەرىلىپ جاتىر ەكەن. مۇقاعاليمەن مەنىڭ شەشەم ءبىر رۋدان. مەنەن بۇرىن مۇقاعالي: «وي، تاتە، اۋىرىپ قالىپسىز عوي» دەپ بايەك بولدى. ماعان: «مەن تاتەمدى وزىممەن بىرگە الىپ كەتەمىن. بۇل اۋىلدا دارىگەر جوق» دەدى. شەشەم: «قاراعىم، مەنىڭ ءدارىم كەلدى. بالامدى كورىپ، يىسكەپ، قۇشاقتاعاسىن جازىلىپ كەتەمىن» دەپ، راحمەتىن ايتىپ، بارمادى.
سونىمەن، مۇقاعالي ۇيىنە قايتىپ كەتكەن.
ءبىر كەزدە ساتىر-سۇتىر، ءيت ۇرگەن دىبىستار شىقتى. ەسىكتى اشىپ قاراساق، مۇقاعالي تۇر. جانىندا اق حالات كيگەن دارىگەرى بار. مەن مۇقاعاليدىڭ ادامگەرشىلىگىنە ريزا بولامىن. تانىمايتىن، وزگە جۇرتتان كەلگەن مەنى باۋىرىنا تارتىپ، الگىندەي جاقسىلىق جاساۋ كەز كەلگەننىڭ قولىنان كەلمەيدى عوي. مىنە، بۇل ناعىز اقىنعا ءتان ادامدىق. مەن بىلەتىن مۇقاعالي وسىنداي ەدى...
ورازاقىن اسقار
ەسبول اسىلبەكوۆتىڭ پاراقشاسىنان الىندى
***
ورازاقىن اسقار (1935-2019) - 1935 -جىلى 16-مامىردا قىتايدىڭ ىلە ايماعىنا قاراستى مۇكەي قاراتاس دەگەن جەردە دۇنيەگە كەلگەن. سۋان رۋىنان شىققان. باستاۋىش ءبىلىمدى سارىبۇلاق مەكتەبىندە الىپ، قۇلجا قالاسىنداعى «ءبىلىم جۇرتى» دەپ اتالاتىن گيمنازيادا وقىعان. 1951 -جىلى ءۇرىمجى قالاسىندا اشىلعان ۇلتتار ينستيتۋتىنىڭ ءتىل جانە ادەبيەت فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ، ونىڭ ەكىنشى كۋرسىن اياقتاعاننان كەيىن «شينجاڭ گازەتى» رەداكسياسىنا قىزمەتكە تۇردى. بۇل جىلدارى سول گازەتكە جانە «شۇعىلا» جۋرنالىنا ولەڭدەرى ءجيى جاريالانا باستايدى.
1955 -جىلى اتا-مەكەنى قازاقستانعا كوشىپ كەلىپ، 1961 -جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ شىعادى. 1955 -جىلى جارىق كورگەن «قوس جۇرەك» اتتى جاس اقىنداردىڭ ۇجىمدىق جيناعىنا ولەڭدەرى ەنگەن.
ءبىراز جىل قازاق ك س ر عىلىم اكادەمياسىنىڭ ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح، ەتنوگرافيا جانە ارحەولوگيا ينستيتۋتىندا كىشى عىلىمي قىزمەتكەر، ودان كەيىن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ كوركەم ادەبيەتتى ناسيحاتتاۋ بيۋروسىندا نۇسقاۋشى، رەسپۋبليكالىق كىتاپ پالاتاسىندا ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، «جالىن» باسپاسىندا اعا رەداكتور بولعان. قازاقتىڭ قارا ولەڭىن جيناپ، ەكى تومىن باستىردى.
حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن»، «تاۋەلسىزدىكتىڭ 10 جىلى» مەدالدارىنىڭ يەگەرى. مۇقاعالي اتىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى. پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
«تۇڭعىش» (1964)، «مەيىرىم» (1969)، «كۇنگەي» (1975)، «ءلايلا» (1977)، «كوكوراي» (1979)، «بالقاراعاي» (1981)، «ساۋلەت» (1984)، «تاۋدايبول!» (1984)، «بەلجايلاۋ» (1985)، «وركەش» (1987)، «كەرىمسال» (1991)، «باركورنەۋ» (1992)، «وربۇلاق» (2000)، «تاۋەلسىزدىك تارتۋلارى» (2001) اتتى جيناقتارى جارىق كوردى.