جاعالاۋداعى سەيسموگرافتى تەرەڭ وقىتۋ الگوريتمدەرىمەن بىرىكتىرە وتىرىپ، عالىمدار جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار برايد كيتتەرىنىڭ تومەن جيىلىكتى سيگنالدارىن تىركەي الاتىن وزىندىك «تەڭىز ستەتوسكوپىن» جاسادى.
زەرتتەۋ Geophysical Research Letters جۋرنالىندا جاريالاندى. جۇمىستى گۋاڭشي- چجۋان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى شياو چجو باسقاردى. كوماندا جاساندى ينتەللەكت مودەلىن تاڭبالانعان 1,7 ميلليوننان استام سەيسميكالىق ۇلگىدەن تۇراتىن دەرەكتەر بازاسىندا وقىتتى. ناتيجەسىندە جۇيە كيتتەردىڭ داۋىسىن 99 پايىز دالدىكپەن انىقتاي الادى.
جۇيەنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداتى مىناعان نەگىزدەلگەن: جانۋارلاردىڭ تومەن جيىلىكتى دىبىستارى تەڭىز ءتۇبى ارقىلى ارالدىڭ جەر قىرتىسىنا وتەدى، ال سەيسمومەتر ولاردى ايقىن ميكرودىرىل رەتىندە تىركەيدى. بۇل دىبىستاردىڭ جيىلىگى نەبارى 5 گتس-تەن باستالادى، ياعني ادام ەستۋ قابىلەتىنىڭ شەگىنەن جانە كادىمگى گيدروفونداردىڭ كوپشىلىگى انىقتاي الاتىن دەڭگەيدەن الدەقايدا تومەن.
جاڭا ءادىس وڭتۇستىك قىتاي تەڭىزىندەگى بەيبۋ شىعاناعىندا مەكەندەيتىن برايد كيتتەرىنىڭ مىنەز- قۇلقى تۋرالى بۇرىنعى تۇسىنىكتەردى ايتارلىقتاي وزگەرتتى. بۇعان دەيىن بۇل جانۋارلار ءساۋىر ايىنا قاراي اتالعان وڭىردەن كەتەدى دەپ ەسەپتەلسە، سەيسميكالىق جازبالار ولاردىڭ قاڭتاردان شىلدەگە دەيىن ۇزدىكسىز بولعانىن كورسەتتى.
قۇرىلعىلار تىركەگەن دەرەكتەردى جەرگىلىكتى بالىقشىلار دا راستادى. ولار شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا ارالدان شامامەن 38 شاقىرىم جەردە كيتتى بايقاعان.
عالىمداردىڭ بولجامىنشا، بۇل توڭىرەك جانۋارلاردىڭ كوبەيۋ ايماعى رەتىندە پايدالانىلادى. ويتكەنى تىركەلگەن ىرعاقتى يمپۋلستەر اتالىق كيتتەردىڭ جۇپتاسۋ كەزەڭىندەگى اندەرىنە ءتان.
بەيحاي قالاسىنا جاقىن ماڭداعى سۋلار قىتايداعى برايد كيتتەرىنىڭ تۇراقتى جاعالاۋلىق پوپۋلياتسياسى مەكەندەيتىن جالعىز بەلگىلى ورىن ءارى الەمدەگى وسى ءتۇردىڭ ەڭ ءىرى جاعالاۋلىق توپتارىنىڭ ءبىرى سانالادى.
سوڭعى جىلدارى انىقتالعان داراقتار سانى 10 نان 70 تەن استامعا دەيىن وسكەن.
زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءادىس تەڭىز جانۋارلارىن جاھاندىق دەڭگەيدە قورعاۋ ىسىنە كەڭ مۇمكىندىك اشادى. ويتكەنى سەيسميكالىق ستانتسيالار قازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ كوپتەگەن نۇكتەسىندە جۇمىس ىستەپ تۇر، ال ولاردى اكۋستيكالىق مونيتورينگكە بەيىمدەۋ قوسىمشا شىعىندى كوپ قاجەت ەتپەيدى.
ەسكە سالا كەتسەك، بۇعان دەيىن قىتايدا الەمدەگى العاشقى اۆتونومدى باسقارىلاتىن ەلەكتروندى ميكروسكوپ جاسالعانىن جازدىق.