وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتار بۇل سالانى قاتاڭ رەتتەيتىن جاڭا زاڭ قابىلداماق، دەپ حابارلايدى El.kz ينتەرنەت پورتالى.
بىلتىر ءماجىلىس دەپۋتاتى گۇلدارا نۇرىموۆا قازاقستاندىق سۋرروگات انالاردىڭ قىزمەتىن شەتەل ازاماتتارىنا كورسەتۋگە شەكتەۋ ەنگىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن. ونىڭ پىكىرىنشە، حالىقارالىق سۋرروگات انا راسىمدەرى كەزىندە بالانىڭ ازاماتتىعى، اتا-انالىق قۇقىقتاردى تانۋ جانە قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاۋ ماسەلەلەرى جيى داۋعا ۇلاسادى.
كەيىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمبايەۆ اتالعان قىزمەتتىڭ شەتەلدىكتەر ءۇشىن جابىلاتىنىن مالىمدەدى. جاڭا زاڭ بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە سۋرروگات انا ينستيتۋتىن رەتتەۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.
«قىتايلىق ازامات 42 بالاعا تاپسىرىس بەرگەن»
بۇل زاڭ جوباسى قازىر سەنات تالقىلاۋىندا. ال ماجىلىسمەن نۇرگۇل تاۋ بۇل ماسەلەدە ەسكەرۋ كەرەك جايتتار از ەمەس دەپ سانايدى.
ەگەر شەتەل ازاماتىنىڭ بىرەۋى قازاق بولسا، سۋرروگات انا قىزمەتى كورسەتىلە مە؟ بۇل وتە ماڭىزدى سۇراق. سوندىقتان زاڭدى ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرۋىمىز كەرەك. ارالاس نەكەدەگى ازاماتتاردىڭ سۋرروگات انا قىزمەتىن الۋى قاۋىپتى، بۇعان جول بەرمەۋ كەرەك، - دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرگۇل تاۋ.
وسى ماسەلەنى العاشقى بولىپ كوتەرگەن گۇلدارا نۇرىموۆانىڭ ايتۋىنشا، ەندى سۋرروگات انا جوباسىنا تەك قازاقستان ازاماتتارى قاتىسا الادى. زاڭ بويىنشا قىزمەت زاڭدى نەكەدەگى جۇپقا كورسەتىلەدى. ال شەتەلدىك وتباسىنىڭ ءبىر ازاماتى قازاقستاندىق بولسا دا بۇل قىزمەت كورسەتىلمەيدى. ويتكەنى بۇل جالعان نەكەنىڭ كوبەيۋىنە الىپ كەلەدى.
ولار ءسابيدى ءارتۇرلى ماقساتتا پايدالانۋى مۇمكىن. بىلتىر گەرمانيادا: «قازاقستاندا سۋرروگات انالار ارقىلى كولەڭكەلى بيزنەس قالاي جۇرگىزىلەدى؟» دەگەن ماقالا جارىققا شىقتى. الەم قازاقستاندى سۋرروگات انالىق قىزمەتتەردىڭ زاڭسىز نارىعى رەتىندە تانىپ جاتىر. نارەستەلەردى زاڭسىز ساتاتىنداردىڭ ءىسى جايلى اقپارات كەڭ تاراۋدا. بۇل دابىل قاعاتىن ۇلكەن ماسەلە، - دەيدى دەپۋتات.
نۇرىموۆانىڭ پىكىرىنشە، سۋرروگات انا قىزمەتىنە جۇگىنەتىن وتباسىنىڭ سەبەبىن مەديتسينالىق تۇرعىدا ناقتى باعالاۋىمىز قاجەت. ەگەر ۇسىنىس بىلدىرگەن جۇپتا جاتىر بولماسا، ەكونى بىرنەشە رەت جاساعاننان كەيىن ءساتسىز بولسا عانا سۋرروگات انا قىزمەتىنە رۇقسات بەرۋ قاجەت.
ءبىر قىتايلىق ازامات 42 بالاعا تاپسىرىس بەرگەن. نە ءۇشىن؟ مۇنداي فاكتىنىڭ بار ەكەنى راس. سەبەبى ءسابيدى ترانسپلانتاتسيا كوزى رەتىندە اعزاسىن الۋ ءۇشىن الىپ كەتىپ جاتىر. بۇل ۇلكەن ماسەلە، - دەيدى زاڭ باستاماسىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشىلارىنىڭ ءبىرى گۇلدارا نۇرىموۆا.
گەرمانيا باسىلىمىنداعى ماقالا نە جايلى؟
گەرمانيالىق DW باسىلىمىنىڭ ماقالاسىندا ءاليا مەن ناتاليا ەسىمدى ايەلدەر (ەسىمدەرى وزگەرتىلگەن) قىتايدان تاپسىرىس الاتىن دەلدالدار ارقىلى سۋرروگات انا بولۋعا كەلىسكەنى ايتىلادى.
ءاليا الەۋمەتتىك جەلىدەگى جارنامانى كورىپ، مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكەننەن كەيىن قىتايعا بارعان. ونىڭ ايتۋىنشا، ەمبريون ورنالاستىرۋ ءراسىمى جاسىرىن جاعدايدا جۇرگىزىلگەن. كەيىن دارىگەرلەر ىشتەگى بالادا داۋن سيندرومى بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىك ايتقان. قوسىمشا تەكسەرۋلەر بالانىڭ ساۋ ەكەنىن كورسەتكەنىمەن، ءاليا ءوزىن قىسىمعا الىپ، كۇشپەن تۇسىك جاساتامىز دەپ قورقىتقانىن مالىمدەيدى.
ناتاليا دا جارناما ارقىلى دەلدالدارعا جۇگىنگەن. ونى قىتاي ارقىلى كامبودجاعا اپارىپ، ەمبريون ورنالاستىرعان. بوسانعاننان كەيىن ءسابي ءوز اتىنا تىركەلگەنىمەن، بىرنەشە كۇننەن سوڭ قىتايلىق تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ وكىلدەرى بالانى الىپ كەتكەن. قازىر بالانىڭ قايدا ەكەنىن بىلمەيتىنىن ايتادى.
ەكى ايەل دە وزدەرىنە قوقان-لوقى جاسالعانىن ايتىپ، ادۆوكاتتاردىڭ كومەگىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جۇگىنگەن. ماقالا كەيىپكەرلەرىنىڭ سوزىنشە، ولار الەۋمەتتىك جەلىدەگى جارنامالار ارقىلى دەلدال كومپانيالارعا جۇگىنگەن. كەيىن ەمبريونداردى قىتاي، كامبودجا جانە باسقا ەلدەردە ورنالاستىرۋ پروتسەدۋرالارىنان وتكەن. كەيبىر ايەلدەرمەن رەسمي كەلىسىمشارت جاسالماعان، ال تۋعان بالالاردىڭ كەيىنگى تاعدىرى بەلگىسىز بولىپ قالعان.
ادۆوكاتتار بۇل ىستە ادام ساۋداسى نەمەسە بالالاردى زاڭسىز تاسىمالداۋ بەلگىلەرى بولۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى. ولار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ارىز بەرگەن. ءتىپتى كەيبىر ساراپشىلار بالالاردى زاڭسىز ترانسپلانتولوگيا ماقساتىندا پايدالانۋ ىقتيمالدىعىن دا جوققا شىعارمايدى، ءبىراق بۇل ازىرگە دالەلدەنبەگەن بولجام عانا.
قازاقستاننىڭ باس رەپرودۋكتولوگى ۆياچەسلاۆ لوكشين بۇل جاعدايدى «تازا كريمينال» دەپ باعالاپ، جان-جاقتى تەرگەۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ايتقان.
قازاقستاندا سۋرروگات انا قىزمەتى زاڭدى تۇردە دە كورسەتىلەدى جانە تولەم مولشەرى كەي جاعدايلاردا 10 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن. بارلىعى اشىق تۇردە، رەسمي كەلىسىمشارتپەن جانە مەديتسينالىق باقىلاۋمەن جۇرگىزىلەدى. ايەلدەر ەكو كلينيكالارىنا جۇگىنگەنى دۇرىس بولار ەدى، - دەيدى ول.
لوكشيننىڭ پىكىرىنشە، دەلدالدار تاپسىرىس بەرۋشىلەردەن 15-20 ميلليون تەڭگە الىپ، ونىڭ از عانا بولىگىن ايەلدەرگە تولەۋى مۇمكىن.
سۋرروگات انا قىزمەتى زاڭمەن رەتتەلگەن
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاندا سۋرروگات انا قىزمەتىنە قاتىستى باعدارلامالار مەن تالاپتار زاڭنامامەن رەتتەلەدى. سۋرروگات انا بولۋ قوسالقى رەپرودۋكتيۆتىك تەحنولوگيالاردىڭ ءبىرى رەتىندە «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسپەن جانە «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسپەن رەتتەلەدى.
اتالعان كودەكستىڭ 9-تاراۋىنىڭ 54-بابى 1-تارماعىنا سايكەس، سۋرروگات انا قىزمەتىن پايدالانۋدىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى، تالاپتارى مەن شارتتارى بەلگىلەنگەن. سوعان سايكەس، سۋرروگات انا بولۋ تۋرالى شارت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا ساي جازباشا تۇردە جاسالىپ، مىندەتتى تۇردە نوتاريالدى كۋالاندىرىلۋى ءتيىس.
سۋرروگات انا بولۋ تۋرالى شارتتى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ماماندارى جاسامايدى. سوندىقتان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى شارتتىڭ مازمۇنىنا، تالاپتارىنا، سونداي-اق تاراپتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە جاۋاپتى ەمەس. سونىمەن قاتار سۋرروگات انا سالاسىندا قوسىمشا قىزمەت كورسەتەتىن اگەنتتىكتەردىڭ قىزمەتى مەديتسينالىق قىزمەتكە جاتپايدى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتىنە كىرمەيدى، - دەپ مالىمدەگەن بولاتىن ۆەدومستۆو.
ايتا كەتەيىك، قازاقستان زاڭناماسىنا سايكەس سۋرروگات انا بولۋعا تەك دەنساۋلىعى جاقسى، جاسى 34 تەن اسپاعان ايەلدەر عانا قاتىسا الادى. بالا دۇنيەگە كەلگەن ساتتە ونىڭ جاسى 35 كە تولماۋى ءتيىس. سونداي-اق ۇمىتكەردىڭ وزىنەن تابيعي جولمەن تۋعان كەمىندە ءبىر دەنى ساۋ بالاسى بولۋى جانە بۇرىن تۇسىك جاساتپاعان بولۋى قاجەت.
«بولاشاق» سۋرروگات انا ورتالىعىنىڭ باسشىسى داميرا شوقان قىزىنىڭ ايتۋىنشا، سۋرروگات انا بولعان ايەلدەردىڭ كوپشىلىگى بۇل قىزمەتتەن تۇسكەن قارجىنى تۇرعىن ءۇي الۋعا، يپوتەكانىڭ باستاپقى جارناسىن تولەۋگە نەمەسە قارىزدارىن جابۋعا جۇمسايدى. ونىڭ سوزىنشە، ولاردىڭ بارلىعىنىڭ ءبىلىمى بار، ال كوبى نەگىزگى جۇمىسىن جالعاستىرا وتىرىپ، سۋرروگات انا قىزمەتىن دە قاتار اتقارادى.
ايەلدىڭ قانشا رەت سۋرروگات انا بولا الاتىنى ەڭ الدىمەن ونىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى. قازاقستان زاڭناماسىندا بۇل ماسەلەگە قاتىستى ناقتى شەكتەۋ قاراستىرىلماعان. دەگەنمەن ورتالىقتىڭ ىشكى ءتارتىبى بويىنشا تابيعي جولمەن بوسانعان كوپبالالى انالار التى رەتتەن ارتىق سۋرروگات انا رەتىندە قابىلدانبايدى، - دەيدى داميرا شوقان قىزى.
ايتا كەتەيىك، قازاقستاندا سۋرروگات انا قىزمەتىنىڭ قۇنى وڭىرگە بايلانىستى وزگەرەدى. ايماقتاردا بۇل قىزمەت ءۇشىن ورتا ەسەپپەن 6 ميلليون تەڭگە تولەنسە، استانا مەن الماتىدا تولەم كولەمى 8-10 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. بۇدان بولەك، جۇكتىلىك كەزەڭىندە سۋرروگات اناعا اي سايىن 200 مىڭنان 400 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەدى.