اۋە تاسىمالى قۇنىنىڭ وسۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا الەمدە جانە قازاقستاندا دەمالىس ماۋسىمىنىڭ قىزعان شاعىندا اۆياوتىن باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى، اۋە كومپانيالارىنىڭ ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە جۇمسايتىن شىعىندارىنىڭ ارتۋى جانە باسقا دا فاكتورلار بار. قازاقستاندا جولاۋشىلاردى اۋە كولىگىمەن تاسىمالداۋ قىزمەتتەرىنىڭ باعاسى شىلدە ايىندا ماۋسىم ايىمەن سالىستىرعاندا %3,2- عا وسكەن. بۇل جىل باسىنان بەرگى العاشقى ءوسىم ەمەس. اقپان ايىنان باستاپ تۇتىنۋ باعالارىنىڭ ايلىق يندەكسى %100- دان جوعارى بولدى. ياعني اۋە تاسىمالى قىزمەتتەرىنىڭ قۇنى اي سايىن ارتىپ وتىرعان.
باعانىڭ ەڭ جوعارى ءوسىمى ناۋرىز جانە ءساۋىر ايلارىندا بايقالدى. بۇل كەزەڭدە تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسى تيىسىنشە %106,6 جانە %105,4 بولدى. كوكتەمنىڭ سوڭى مەن جازدىڭ باسىندا دا قىمباتتاۋ جالعاستى، الايدا ءوسىم قارقىنى ءبىرشاما باياۋلاعان. وسىنىڭ اسەرىنەن قازاقستاندا اۋە تاسىمالى قىزمەتتەرىنىڭ جىلدىق باعاسىنىڭ ءوسۋى دە جەدەلدەدى. ماسەلەن، بيىل شىلدەدە تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسى 2025 -جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا %110,8- عا جەتتى. ال ماۋسىم ايىندا جىلدىق قىمباتتاۋ %8,8 بولعان. دەگەنمەن بۇل وتكەن جىلدىڭ سوڭى مەن بيىلعى جىلدىڭ باسىنداعى كورسەتكىشتەردەن تومەن. ول كەزدە اۋە تاسىمالى قىزمەتتەرىنىڭ باعاسى %130- 139 ارالىعىندا وسكەن.
باعانىڭ قىمباتتاۋىنا قاراماستان، قازاقستاندىقتاردىڭ اۋە كولىگىنە دەگەن سۇرانىسى تومەندەگەن جوق. 2020- 2024 -جىلدار ارالىعىندا اۋە كولىگىمەن تاسىمالدانعان جولاۋشىلار سانى 5,5 ميلليوننان 14,4 ميلليون ادامعا دەيىن وسكەن. ال جولاۋشىلار اينالىمى 8,5 ميللياردتان 28,3 ميلليارد جولاۋشى- شاقىرىمعا دەيىن ارتقان. بۇل ءوسىم 2025 -جىلى جانە 2026 -جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا دا جالعاستى. 2026 -جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالىعىندا اۋە كولىگىمەن تاسىمالدانعان جولاۋشىلار سانى %2,6- عا ارتىپ، 7,4 ميلليون ادامعا جەتتى. ال جولاۋشىلار اينالىمى %7,9- عا ءوسىپ، 15,3 ميلليارد جولاۋشى- شاقىرىمدى قۇرادى.
اۋە كولىگى كاسىپورىندارىنىڭ كىرىسىنە قاتىستى كوپجىلدىق كورسەتكىشتەر سالانىڭ داعدارىستان كەيىن بىرتىندەپ قالپىنا كەلگەنىن كورسەتەدى. 2021- 2023 -جىلدارداعى ايتارلىقتاي ءوسىم 2024 جانە 2025 -جىلدارى ءبىرشاما باياۋلاعان. وسى كەزەڭدە سالانىڭ اقشالاي كىرىسى جىل سايىن %14- 16- عا وسكەن. 2026 -جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا ءوسىم %15,9 بولدى. بۇل سوڭعى جىلدارداعى كورسەتكىشتەرگە جاقىن.
ماماندار مۇنى اۋە تاسىمالىنا دەگەن سۇرانىستىڭ تۇراقتى ەكەنىن كورسەتەتىن فاكتور رەتىندە باعالايدى. اۋە كومپانيالارى كىرىسىنىڭ نەگىزگى بولىگى، ياعني %97,5- ى، جۇك ەمەس، جولاۋشىلار تاسىمالىنان تۇسكەن. سونىمەن قاتار كىرىستىڭ جارتىسىنان استامى حالىقارالىق رەيستەرگە تيەسىلى. ماسەلەن، بىلتىر جولاۋشىلار تاسىمالىنان تۇسكەن جالپى 959,9 ميلليارد تەڭگە كىرىستىڭ 578,9 ميلليارد تەڭگەسى حالىقارالىق رەيستەردەن الىنعان. بۇل جالپى كىرىستىڭ %60,3- ىن قۇرايدى. ال اۋە كومپانيالارى كىرىسىنىڭ شامامەن %40- ى ەل ىشىندەگى رەيستەرگە ساتىلعان بيلەتتەردەن تۇسكەن.
سونىمەن بىرگە ىشكى اۋە تاسىمالدارىندا وپەراتسيالىق كورسەتكىشتەر جوعارى بولعان. ەل ىشىندەگى رەيستەردىڭ سانى حالىقارالىق باعىتتارعا قاراعاندا ءۇش ەسە كوپ، ال جولاۋشىلار اينالىمى شەتەلدىك باعىتتاردان %27,6- عا جوعارى. وسى كورسەتكىشتەر اۋە تاسىمالى نارىعىندا حالىقارالىق باعىتتار نەگىزگى كىرىس كوزدەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن كورسەتەدى. ال حالىقارالىق رەيستەردەن تۇسەتىن جوعارى كىرىس ىشكى باعىتتارداعى تاسىمالدى ءىشىنارا سۋبسيديالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
24.kz