گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جوعارى مارتەبەلى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر مىرزانىڭ شاقىرۋى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جوعارى مارتەبەلى قاسىم-جومارت توقايەۆ مىرزا 2026 -جىلعى 29-30-قىركۇيەكتە گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپار جاسادى.
وسىعان وراي ەكى پرەزيدەنت مىناداي بىرلەسكەن دەكلاراتسيانى قابىلدايدى:
پرەزيدەنتتەر قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسى اراسىندا قالىپتاسقان تابىستى ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالايدى.
وتىز جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ورنىققان تابىستى ىنتىماقتاستىق تاجىريبەسىن، ءوزارا سەنىم جانە جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي ديالوگ قارقىندى ىلگەرىلەپ كەلە جاتقانىن نەگىزگە الا وتىرىپ، ولار تىعىز ىنتىماقتاستىقتىڭ جالعاسۋىن وڭ باعالايدى.
ولار قول جەتكىزىلگەن پروگرەستى مويىنداپ، دەموكراتيا، قۇقىق ۇستەمدىگى، ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ، ينۆەستيتسيالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، سوت جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى جانە ورنىقتى دامۋ قاعيداتتارىن ساقتاي وتىرىپ، تۇراقتى قۇقىقتىق جانە قولايلى ەكونوميكالىق ورتا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءوز ەلدەرىندەگى رەفورمالاردى جالعاستىرۋدىڭ جانە ودان ءارى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى.
پرەزيدەنتتەر 2023 -جىلعى 29-قىركۇيەكتە بەرليندە وتكەن «ورتالىق ازيا - گەرمانيا» ءبىرىنشى سامميتىندە نەگىزى قالانعان جانە 2024 -جىلعى 17-قىركۇيەكتە استانادا وتكەن ەكىنشى سامميتتە ودان ءارى دامي تۇسكەن ورتالىق ازيا مەن گەرمانيا اراسىنداعى ستراتەگيالىق وڭىرلىك ارىپتەستىكتى قولدايتىندارىن راستايدى. ولار وسى فورماتتا 2026 -جىلعى 11-اقپاندا بەرليندە وتكەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەزدەسۋىنىڭ قورىتىندىلارىن جوعارى باعالاپ، جاقىن ارادا ءۇشىنشى سامميتتى وتكىزۋ جوسپارىن قۇپتايدى.
تاراپتار ءوڭىردىڭ دەربەستىگىن، ورنىقتىلىعىن جانە ءال-اۋقاتىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىنداعى جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭەيۋىن قۋاتتايدى.
پرەزيدەنتتەر كوپجاقتى ىنتىماقتاستىققا، سونداي-اق بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىگىن، تاۋەلسىزدىگىن جانە اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋدى قوسا العاندا، حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جارعىسىنا بەيىل ەكەندەرىن راستايدى. ولار داۋلار مەن قاقتىعىستاردى بەيبىت، ساياسي جانە ديپلوماتيالىق قۇرالدارمەن رەتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى، سونداي-اق بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جارعىسىنىڭ قاعيداتتارىنا سايكەس ۋكراينادا جان-جاقتى، ءادىل جانە بەرىك بەيبىتشىلىككە تەزىرەك قول جەتكىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتەدى.
پرەزيدەنتتەر ساۋدا- ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى ىقپالداستىقتىڭ باستى نەگىزىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى. ولار ءوزارا تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋعا، جەتكىزىلەتىن ونىمدەر نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋگە، ينۆەستيتسيالار كولەمىن ارتتىرۋعا جانە ءوندىرىستى جەرگىلىكتەندىرۋگە مۇددەلىلىك تانىتاتىنىن راستايدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستانداعى گەرمان كومپانيالارىنىڭ، ونىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىنە قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شارالاردى قۇپتاپ، وسى باعىتتاعى رەفورمالاردى ودان ءارى جالعاستىرۋدى قولدايدى. ولار گەرمان، ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق نورمالاردى ەسكەرە وتىرىپ، ستاندارتتاۋ سالاسىنداعى تاسىلدەردى جاقىنداستىرۋعا ورتاق مۇددەلىلىك تانىتاتىنىن اتاپ وتەدى.
پرەزيدەنتتەر قازاقستان- گەرمانيا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى جونىندەگى ۇكىمەتارالىق جۇمىس توبىنىڭ، قازاقستان- گەرمانيا ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ، بەرلين ەۋرازيالىق كلۋبىنىڭ، گەرمانيا ەكونوميكاسىنىڭ ورتالىق ازياداعى وكىلدىگىنىڭ، سونداي-اق گەرمانيا ەكونوميكاسى شىعىس كوميتەتىنىڭ ىسكەرلىك بايلانىستاردى دامىتۋعا جانە ءوزارا ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋعا قوسىپ وتىرعان ەلەۋلى ۇلەسىن اتاپ وتەدى.
ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى تەرەڭدەتۋ ماقساتىندا تاراپتار 2026-2028 -جىلدارعا ارنالعان ونەركاسىپتىك، تەحنولوگيالىق جانە شيكىزاتتىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جول كارتاسىن قۇپتايدى. بىرلەسكەن وندىرىستەر قۇرۋعا، اسا ماڭىزدى شيكىزات ماتەريالدارىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋگە، ەل ىشىندە وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ قوسىلعان قۇنىن ارتتىرۋعا، سونداي-اق سەنىمدى ءارى ورنىقتى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن قالىپتاستىرۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.
پرەزيدەنتتەر ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جانە ەنەرگيا رەسۋرستارىن، ونىڭ ىشىندە مۇناي مەن گازدى ەۋروپاعا جەتكىزۋ كوزدەرى مەن باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىنداعى تىعىز ءوزارا ءىس- قيمىلدى قۇپتايدى. تاراپتار ەنەرگيامەن جابدىقتاۋدىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ، ەنەرگەتيكالىق دالىزدەردى دامىتۋ، ونەركاسىپتى كومىرتەگىدەن ارىلتۋ، جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن جانە «جاسىل» سۋتەگىنى پايدالانۋدى ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستان- گەرمانيا ەنەرگەتيكالىق ديالوگى اياسىندا جانە استاناداعى H2-Diplo كەڭسەسى ارقىلى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى كوزدەيدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ترانسكاسپيي كولىك ءدالىزىنىڭ ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كولىك جانە ساۋدا بايلانىسىن نىعايتۋداعى ستراتەگيالىق ماڭىزىن اتاپ وتەدى. ولار ونىڭ كولىك باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋعا، ساۋدانى كەڭەيتۋگە جانە ەكونوميكالىق ورنىقتىلىقتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن سەنىمدى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى باعىت رەتىندە ودان ءارى دامۋىن قۇپتايدى. وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنتتەر قازاقستاننىڭ، گەرمانيانىڭ جانە ەۋروپالىق وداقتىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جانە ءوزارا بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان باستامالارىن قۋاتتايدى.
تاراپتار تسيفرلاندىرۋدى، جاساندى ينتەللەكتىنى، عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن عارىش قىزمەتىن ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتارى رەتىندە قاراستىرادى.
پرەزيدەنتتەر جيناقتالعان وڭ تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ازىق- تۇلىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ الەۋەتىن اتاپ وتەدى. ولار وسى سالاداعى ەكىجاقتى جانە وڭىرلىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا، سونداي-اق جەكە بيزنەس باستامالارىنا ۇلكەن ءمان بەرەدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى، اتاپ ايتقاندا مەديتسينا عىلىمى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاندانعانىن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ ءوتىپ، ونى ودان ءارى كەڭەيتۋدى قۇپتايدى.
كليماتتىڭ وزگەرۋىنىڭ سۋ رەسۋرستارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە جانە ەكوجۇيەلەردىڭ جاي- كۇيىنە ەلەۋلى اسەرىن ەسكەرە وتىرىپ، پرەزيدەنتتەر سۋ رەسۋرستارى، كليمات، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ءبيوارالۋاندىقتى ساقتاۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى ورنىقتى پايدالانۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىققا باسا ءمان بەرەدى. ولار وسى سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جانە ورتالىق ازيا مەن گەرمانيا اراسىنداعى ستراتەگيالىق وڭىرلىك ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى رەتىندە قاراستىرىپ، گەرمانيا فەدەرالدىق ۇكىمەتىنىڭ «Green Central Asia» باستاماسىنىڭ ۇلەسىن اتاپ وتەدى.
ترانسشەكارالىق كليمات جانە ەكولوگيا پروبلەمالارىن شەشۋدە وڭىرلىك ءتاسىلدىڭ قاجەتتىگىن مويىنداي وتىرىپ، پرەزيدەنتتەر ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى مەن گەرمانيا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 2026 -جىلعى 11-اقپانداعى بەرلين دەكلاراتسياسىندا كوزدەلگەن گەرمانيا مەن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىندا قورشاعان ورتا جانە كليمات سالاسىنداعى ارىپتەستىك قۇرۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدى قولدايدى.
پرەزيدەنتتەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى مەن گەرمان «German Water Partnership» سالالىق قاۋىمداستىعى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قۇپتايدى. تاراپتار
سۋ سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا ۇلكەن ءمان بەرەدى.
پرەزيدەنتتەر مادەنيەت، جاستار ساياساتى، سپورت، عىلىم جانە ءبىلىم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدى قولدايدى. ولار عىلىمي مەكەمەلەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستاردى كەڭەيتۋدى، بىرلەسكەن عىلىمي- زەرتتەۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى، اكادەميالىق ۇتقىرلىققا جاردەمدەسۋدى جانە جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋدى قۇپتايدى. الماتىداعى قازاقستان- نەمىس ۋنيۆەرسيتەتىن ودان ءارى دامىتۋعا، ونىڭ ىشىندە جاڭا كامپۋس قۇرۋ مۇمكىندىگىنە، استانادا قازاقستان- گەرمانيا مەكتەبىن قۇرۋعا، سونداي-اق تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. تاراپتار سونداي-اق قازاقستاننىڭ مەكتەپتەرى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا نەمىس ءتىلىن وقىتۋ مەن ۇيرەنۋدى كەڭەيتۋگە مۇددەلىلىكتەرىن راستايدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ورنىقتى دامۋ، ەنەرگەتيكا، تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت ماسەلەلەرى بويىنشا جاس ماماندار مەن بولاشاق باسشىلاردىڭ ديالوگ الاڭى رەتىندە قازاقستان- گەرمانيا بولاشاق فورۋمىن قۇرۋ باستاماسىن قۇپتايدى. ولار العاشقى فورۋمدى 2027 -جىلدىڭ جازىندا ساار فەدەرالدىق جەرىندە وتكىزۋگە جانە كەلەسى فورۋمدى 2028 -جىلى قازاقستاندا وتكىزۋ مۇمكىندىگىنە قولداۋ بىلدىرەدى.
پرەزيدەنتتەر ەكى ەلدىڭ ازاماتتىق قوعامدارى اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋدى قولداپ، قازاقستانداعى نەمىس قاۋىمىنىڭ حالىقتاردى جاقىنداستىرۋداعى جانە مادەني ءارى ازاماتتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋداعى ماڭىزدى ءرولىن اتاپ وتەدى. وسى تۇرعىدا ولار قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراتىن ەتنيكالىق نەمىستەر ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ قىزمەتىن جوعارى باعالايدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ۆيزالاردى بەرۋدى جەڭىلدەتۋ تۋرالى كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەردىڭ تابىستى اياقتالۋىن ازاماتتار اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالاپ، رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جۇمىستى قۇپتايدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ستراتەگيالىق وڭىرلىك ارىپتەستىكتىڭ نەگىزگى باعىتتارى، ونىڭ ىشىندە ەكونوميكا مەن ەنەرگەتيكا، كولىك جانە وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق، ورنىقتىلىق، كليمات پەن قورشاعان ورتا، سونداي-اق ازاماتتىق قوعامدار اراسىنداعى بايلانىستار بويىنشا قول جەتكىزىلگەن تابىستى اتاپ وتەدى. ولار «ورتالىق ازيا - گەرمانيا» فورماتىن ناقتى ناتيجەلەرگە باعدارلانعان ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىق پلاتفورماسى رەتىندە ودان ءارى نىعايتۋعا بەيىل ەكەندەرىن راستايدى.
پرەزيدەنتتەر سونداي-اق سەنىمگە نەگىزدەلگەن ساياسي ديالوگتى جالعاستىرۋ جانە ەڭ الدىمەن ساۋدا- ەكونوميكا سالاسىنداعى، سونداي-اق عىلىم، ءبىلىم جانە مادەنيەت سالالارىنداعى قاتىناستاردى كەڭەيتۋ ارقىلى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا ءوزارا مۇددەلى ەكەنىن اتاپ وتەدى.
ايتا كەتەلىك قازاقستان مەن گ ف ر پرەزيدەنتتەرى شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزگەن ەدى.