تاشكەنتتە ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى تالقىلاندى - ءوزا
تاشكەنت قالاسىنداعى ورتالىق ازيا حالىقارالىق ينستيتۋتىندا «كليماتتىڭ وزگەرۋى جاعدايىندا ورتالىق ازيا ءۇشىن سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا «ءوزا» اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.
حابارلامادا ايتىلۋىنشا، ءىس-شارا حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى باستاماسىمەن 22-ساۋىردە استانا قالاسىندا وتەتىن سامميت قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلدى.
جيىن بارىسىندا ايماق ەلدەرى مەن حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرى كليماتتىڭ وزگەرۋى جاعدايىندا سۋ رەسۋرستارى تاپشىلىعى كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، بۇل ماسەلە ەكولوگيالىق شەڭبەردەن شىعىپ، ستراتەگيالىق قاۋىپسىزدىك فاكتورىنا اينالىپ وتىر.
اتاپ ايتقاندا، ترانسشەكارالىق وزەندەر اعىسىنىڭ ازايۋى، مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى جانە جاۋىن- شاشىن ءتارتىبىنىڭ وزگەرۋى ورتالىق ازياداعى سۋ رەسۋرستارىنا ەلەۋلى اسەر ەتىپ وتىر.
ساراپشىلار سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى ءارى ءادىل پايدالانۋ، سونداي-اق مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسى تۇرعىدا حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى وڭىردەگى سۋ-ەكولوگيا سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرەتىن نەگىزگى الاڭ رەتىندە باعالاندى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ قورداعى ءتوراعالىعى كەزەڭىندە اتقارىلعان جۇمىستار وڭ باعالانىپ، الداعى ۋاقىتتا ءتوراعالىقتى قابىلدايتىن وزبەكستاننىڭ باسىم باعىتتارى تالقىلاندى.
سونىمەن قاتار، ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋ، وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جانە اۋعانستاندى سۋ ديالوگىنا تارتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەندى.
جيىن قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار ورتالىق ازياداعى سۋ قاۋىپسىزدىگى ءوزارا سەنىم مەن بىرلەسكەن ءىس- قيمىلعا نەگىزدەلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق وسى اپتادا «ءوزا»-دا «سامارقاندتا قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە ارنالعان كورمە ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، سامارقاند قالاسىنداعى مەملەكەتتىك مۋزەي-قورىعى اۋماعىندا ءامىر تەمىردىڭ تۋعانىنا 690 جىل تولۋىنا وراي قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە ارنالعان تاريحي-تانىمدىق كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
ءىس-شارانى قازاقستاننىڭ سامارقاندتاعى باس كونسۋلدىعى مەن حازىرەت سۇلتان ۇلتتىق مۋزەي- قورىعى بىرلەسە وتكىزدى. كورمەدە تۇركىستان قالاسىنداعى رۋحاني ورتالىق - قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ ەپيگرافيكالىق ورنەكتەرى مەن سيرەك تاريحي جادىگەرلەرى ۇسىنىلدى.
ايتا كەتەيىك، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى ءامىر تەمىردىڭ باستاماسىمەن تۇرعىزىلعان ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ بىرەگەي ەسكەرتكىشى بولىپ سانالادى. نىسان يۋنەسكو- نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن قازاقستانداعى العاشقى تاريحي وبەكتىلەردىڭ ءبىرى.
كورمە اياسىندا سۇلتان سارايىنىڭ ماكەتى، كەسەنە قۇرىلىسىنا پايدالانىلعان كىرپىشتىڭ ءتۇپنۇسقا ۇلگىسى، ءامىر تەمىر سىيعا تارتقان تۋدىڭ كوشىرمەسى جانە باسقا دا بىرەگەي ەكسپوناتتار كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.
ەرگەن ۇستاز ءتورتىنشى مارتە ساڭلاق اتاندى - Janadauir
ومنوگوۆ ايماعىندا وتكەن قوعامتانۋ ءپانى بويىنشا 28-مەملەكەتتىك وليمپيادادا ۇستاز شايماردان ۇلى ەرگەن 1- ورىندى يەلەنىپ، ءوڭىر ابىرويىن اسقاقتاتتى، دەپ حابارلايدى موڭعوليانىڭ بايان-ولگەي ايماعىندا شىعاتىن «جاڭا ءداۋىر» باسىلىمى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، تاجىريبەلى پەداگوگ – 3- جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ مۇعالىمى. ول بۇعان دەيىن دە وليمپيادالاردا جوعارى ناتيجە كورسەتىپ، 2019، 2023 جانە 2026 -جىلدارى التىن مەدال، ال 2025 -جىلى كۇمىس مەدال جەڭىپ العان. وسى جەڭىسى ارقىلى ەرگەن ۇستاز قوعامتانۋ ءپانى بويىنشا مەملەكەتتىك وليمپيادادا ءتورتىنشى رەت جۇلدەگەر اتانىپ وتىر.
- جەڭىمپازدى مەكتەپ ۇجىمى مەن وقۋشىلارى سالتاناتتى تۇردە قارسى الدى. وقۋشىلار ءان ايتىپ، دومبىرا تارتىپ، ءبي بيلەپ، ۇستازعا دەگەن قۇرمەتتەرىن ءبىلدىردى. بۇل - ۇستاز ەڭبەگىنە كورسەتىلگەن زور ىقىلاستىڭ ايقىن كورىنىسى، دەپ جازادى Janadauir.
پاكىستان يران ارقىلى ورتالىق ازياعا جاڭا ترانزيتتىك ءدالىزدى ىسكە قوستى - Eurasia Today
پاكىستان يران اۋماعى ارقىلى ورتالىق ازيا ەلدەرىنە باعىتتالعان جاڭا ترانزيتتىك ءدالىز ارقىلى العاشقى ەكسپورتتىق جۇك جونەلتىلىمىن جۇزەگە اسىردى.
بۇل تۋرالى Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.
Eurasia Today باسىلىمىنىڭ دەرەگىنشە، جاڭا باعىت پاكىستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى گۆادار پورتىنان باستالىپ، يران اۋماعى ارقىلى ءوتىپ، ورتالىق ازيا ەلدەرىنە، سونىڭ ىشىندە وزبەكستانعا دەيىن جالعاسادى.
العاشقى تاسىمال رەتىندە مۇزداتىلعان ەت تيەلگەن جۇك كولىكتەرى ارنايى توڭازىتقىش جۇيەسى بار اۆتوكولىكتەرمەن وزبەكستان استاناسى تاشكەنتكە جەتكىزىلدى.
پاكىستان تاراپى بۇل ءدالىز ايماقتىق ساۋدا اينالىمىن جەدەلدەتىپ، لوگيستيكالىق شىعىنداردى ازايتۋعا جانە تەڭىز جولدارىنا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق گۆادار پورتىنىڭ وڭىرلىك لوگيستيكالىق حاب رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، جاڭا ترانزيتتىك باعىت پاكىستان مەن يران اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ، سونىڭ ىشىندە 2013 -جىلى باستالعان گاز قۇبىرى جوباسى سياقتى ەنەرگەتيكالىق باستامالاردىڭ قايتا جاندانۋىنا سەرپىن بەرۋى مۇمكىن.
قىتاي مەن قازاقستان ورتوپەديا سالاسىندا بىرلەسكەن وقۋ كۋرسىن وتكىزدى - حالىق گازەتى
2026 -جىلعى 12- 15-ءساۋىر ارالىعىندا گۋاڭجوۋ قالاسىندا قىتاي- قازاقستان بۋىن اۋرۋلارى بويىنشا اكادەميالىق الماسۋ جانە حيرۋرگيالىق تەحنولوگيالار جونىندەگى حالىقارالىق وقۋ كۋرسى ءوتتى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا قىتايدىڭ «حالىق گازەتى» باسىلىمى حابارلادى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، ءىس-شارا ەكى ەلدىڭ ورتوپەديا سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋىن كەڭەيتۋگە، سونداي-اق ءداستۇرلى قىتاي مەديتسيناسى مەن از ينۆازيۆتى حيرۋرگيا ادىستەرىن ورتالىق ازيادا ەنگىزۋگە باعىتتالدى.
گۋاندۋن ولكەلىك ءداستۇرلى قىتاي مەديتسيناسى اۋرۋحاناسى سۇيەك- جاراقات ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى لين دينكۋن اتاپ وتكەندەي، وقۋ كۋرسى حيرۋرگيالىق تەحنولوگيالارمەن بولىسۋمەن قاتار، ليننان ءداستۇرلى قىتاي مەديتسيناسى مەن قازاق ۇلتتىق مەديتسيناسى اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا تاراپتار «قىتاي- قازاقستان سۇيەك- جاراقات عىلىمي- زەرتتەۋ ورتالىعىن» قۇرۋ بويىنشا دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. جوبانى 2026 -جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.
ايتا كەتەيىك، اتالعان مەديتسينالىق مەكەمە وزبەكستان، قىرعىزستان جانە گرۋزيا ەلدەرىمەن كوپجىلدىق ىنتىماقتاستىق ورناتقان.
سونىمەن قاتار وسى اپتادا «حالىق گازەتى» باسىلىمىندا «قىتاي كومپانياسى سالىپ جاتقان قازاقستاننىڭ ءىرى جەل ەلەكتر ستانساسى جوباسىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ ءراسىمى ءوتتى» دەگەن اقپارات جارىق كوردى.
قىتايلىق ب ا ق-تىڭ مالىمەتىنشە، 2026 -جىلعى 9-ساۋىردە استانا قالاسىندا قازاقستانداعى «ميرنىي» قۋاتى 1 گيگاۆاتت بولاتىن جەل ەلەكتر ستانساسى جوباسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.
جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا Shanghai Electric باس مەردىگەرلەر بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە قاتىسۋدا. كومپانيا نەگىزگى جابدىقتاردى جەتكىزىپ، كەشەندى تەحنيكالىق شەشىمدەر ۇسىنادى.
اتالعان جوبا TotalEnergies, سامۇرىق-ەنەرگو جانە قازمۇنايگاز كومپانيالارى بىرلەسىپ قۇرعان كاسىپورىن ارقىلى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
مالىمەتتەرگە سايكەس، قۇرىلىس مەرزىمى 31 ايدى قۇرايدى. جوبا 2028 -جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان.
جەل ەلەكتر ستانساسى جىلىنا شامامەن 4 ميلليارد كۆت·ساع ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كومىرقىشقىل گازىنىڭ شىعارىندىلارىن جىلىنا 3,2 ميلليون تونناعا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
يران مەن ورتالىق ازيا تاريحىن زەرتتەگەن جاڭا كىتاپ تانىستىرىلدى - ParsToday
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى، يرانتانۋشى عالىم عاليا امزە قىزى قامباربەكوۆانىڭ كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى، دەپ جازدى ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
Parstoday اقپارات اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، تۇساۋكەسەر بارىسىندا اۆتوردىڭ «ورتاعاسىرلىق يران: ارحەوگرافيا جانە دەرەككوزدەر (XIII-XVIII ع ع. )» اتتى مونوگرافياسى كوپشىلىككە تانىستىرىلدى.
ءىس-شاراعا عالىمدار، ستۋدەنتتەر جانە زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.
جيىندا الماتى قالاسىنداعى يران مادەني وكىلدىگىنىڭ باسشىسى حوسسەين اعازادە، قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانىنداعى يسلام عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ق. ە. ءتورالى، شىعىستانۋشى عالىم، پروفەسسور كلارا حافيزوۆا جانە قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى وكىلى سالتانات دجاكۋبايەۆا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى.
يراندىق ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، اۆتور ءوز سوزىندە مونوگرافيانىڭ يران مەن ءۇندىستان قورلارىندا ساقتالعان قولجازبا دەرەكتەر نەگىزىندە دايىندالعانىن اتاپ ءوتتى. ەڭبەكتە التىن وردا مەن قازاق حاندىعىنىڭ تاريحى، سونداي-اق ورتالىق ازيانىڭ مادەني-رۋحاني مۇراسىنا قاتىستى ماتەريالدار تالدانعان.
ەۋروپادا اۆياتسيالىق وتىن تاپشىلىعى تۋىنداۋى مۇمكىن - TRT
ەۋروپادا اۆياتسيالىق وتىن قورى شەكتەۋلى بولۋى ىقتيمال. بۇل تۋرالى حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگى (ح ە ا) باس ديرەكتورى فاتيح بيرول مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى.
«TRT»-نىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، ونىڭ ايتۋىنشا، قولدا بار باعالاۋلارعا سايكەس، كەيبىر وڭىرلەردە اۆياتسيالىق وتىن شامامەن التى اپتاعا عانا جەتۋى مۇمكىن. ەگەر مۇناي جەتكىزۋ تىزبەگىندەگى قيىندىقتار شەشىلمەسە، جاقىن ارادا اۋە رەيستەرىنە شەكتەۋ ەنگىزىلۋى ىقتيمال.
حەا باسشىسى قازىرگى جاعدايدى سوڭعى ۋاقىتتاعى ەڭ ءىرى ەنەرگەتيكالىق داعدارىستاردىڭ ءبىرى رەتىندە سيپاتتادى. ونىڭ سوزىنشە، ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتەتىن مۇناي، گاز جانە وزگە دە ستراتەگيالىق رەسۋرستار تاسىمالىنىڭ بۇزىلۋى جاھاندىق نارىققا ايتارلىقتاي اسەر ەتىپ وتىر.
- ەۋروپا قازىر وتە كۇردەلى جاعدايدا تۇر. بۇل جاعداي جاھاندىق ەكونوميكاعا ەلەۋلى ىقپال ەتەدى. داعدارىس ۇزاققا سوزىلعان سايىن ينفلياتسيا مەن ەكونوميكالىق وسىمگە كەرى اسەر كۇشەيەدى، - دەدى فاتيح بيرول.
ونىڭ پىكىرىنشە، ەنەرگەتيكالىق داعدارىستىڭ العاشقى سالدارىن تاياۋ شىعىس ەنەرگيا رەسۋرستارىنا تاۋەلدى ازيا ەلدەرى سەزىنەدى. ولاردىڭ قاتارىندا جاپونيا، وڭتۇستىك كورەيا، ءۇندىستان، قىتاي، پاكىستان جانە بانگلادەش بار.
اۆتور
بەيسەن سۇلتان ۇلى