گەندىك ينجەنەريا ماماندارى وسى ماسەلەنى شەشۋگە ءمان بەرىپ وتىر. «سونداي-اق بۇل ازىق-تۇلىك تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋدىڭ ءبىر جولى»، - دەيدى.
ولاي بولسا، بولاشاقتا پلاستيك ادامنىڭ ازىعىنا اينالا ما؟
الەمدە جىلىنا 130 ميلليون توننا پلاستيكتى قوقىسقا تاستايدى. ا ق ش-تاعى وڭتۇستىك يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى مۇنى كادەگە جاراتۋدىڭ تىڭ ءتاسىلىن ويلاپ تاپتى. اۋەلى پلاستيك بوتەلكەلەردى حيميالىق جولمەن ىدىراتادى. كەيىن گەندىك موديفيكاتسيالانعان اشىتقى قوسىپ، قۇرامىنداعى كومىرتەكتى بيولوگيالىق زاتقا اينالدىرادى. «3D- پرينتەردىڭ كومەگىمەن زەرتحانادا ازىرلەنگەن ءونىم اقۋىزعا باي»، - دەيدى عالىمدار.
سانديا دجاياسەكارا، وڭتۇستىك يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيسترانتى:
- ءونىمدى قاۋىپتى باكتەريالارعا زەرتتەدىك. سونداي-اق اۋىر مەتالدارعا تالداۋ جۇرگىزدىك. ەندى اللەرگيا تۋعىزا ما، جوق پا؟ سونى انىقتاۋىمىز كەرەك. اللەرگەندەردەن بولەك، اقۋىز ادام بويىندا قالاي ىدىرايتىنىن سىناقتان وتكىزۋىمىز كەرەك. جاساندى ءونىمنىڭ ءبىر كەلىسى - 60 دوللار.
الايدا عالىمدار ءوندىرىستى ارتتىرسا، باعاسى دا ارزانداي تۇسەدى. «ياعني بولاشاقتا قولجەتىمدى بولادى»، - دەپ سانايدى.
سانديا دجاياسەكارا، وڭتۇستىك يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيسترانتى:
- بۇل تاعام ءوندىرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسى. مۇنى «ميكروبايتتار» دەپ اتايدى. پلاستيكتى قايتا وڭدەگەننەن گورى، بۇل ءتاسىلدىڭ ەكى ارتىقشىلىعى بار. بىرىنشىدەن، قوقىستان قۇتىلامىز. ەكىنشىدەن، ازىق-تۇلىك ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءبىر جولى رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى.
قازىر جەر بەتىندە 8 ميللياردتان اسا ادام تۇرادى. 20-30 جىلدا بۇل كورسەتكىش 9 ميللياردقا جەتۋى مۇمكىن. ياعني توقشىلىقتىڭ دا اشتىعى بولادى. «ادامزاتتى ازىق-تۇلىكپەن قامتۋدىڭ وزەكتىلىگى ارتا تۇسەدى»، - دەيدى ماماندار.
لاحيرۋ دجاياكودي، وڭتۇستىك يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى:
- «ميكروبايتتاردى» سۇڭگۋىر قايىق نەمەسە الىس جولعا الىپ شىعۋعا ىڭعايلى. سىرتقى الەمنەن وقشاۋلانىپ، توتەنشە جاعداي كەزىندە ءوز بەتىنشە تاماق ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ازىرگە جاساندى پەچەنە تەك زەرتحانالىق جاعدايدا عانا تەكسەرىلىپ جاتىر.
ال پلاستيكتەن 3D- پرينتەردىڭ كومەگىمەن ازىرلەنگەن ءونىم قانشالىقتى قاۋىپسىز؟ «مۇنى انىقتاۋعا ۋاقىت قاجەت»، - دەيدى عالىمدار.
اۆتورى: زاينۇر بايجىگىت
24.kz