جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋ ءراسىمى 2026 -جىلدىڭ 25- 26 -شىلدە كۇندەرى اباي وبلىسى، اياگوز اۋدانىندا ءوتتى.
«ەرلىكتى، ەلدىكتى جىرلاعان - اقتامبەردى» رەسپۋبليكالىق اقىندار ءمۇشايراسىنىڭ باس جۇلدەسىن (اۆتوكولىك) قاراعاندىدان بارعان بەلگىلى اقىن جانات جاڭقاش ۇلى جەڭىپ الدى. ول بۇل بايگەدە ءوزىنىڭ «كۇبىر» اتتى ولەڭىمەن ۇزدىك دەپ تانىلدى. ال جىر ءمۇشايراسىنىڭ 1 ميلليون تەڭگەلىك ءبىرىنشى ورنىن استانالىق بەلگىلى اقىن ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى «جورىق جىراۋى» ولەڭىمەن يەلەندى. اتالعان جىر الامانىندا 2-ورىندى ايتمۇحانبەت بەيسەمبەكوۆ (سەمەي)، 3-ورىندى جۇلدىزاي ىسقاق (استانا) جەڭىپ الدى. بايقاۋدا 160 تۋىندى باق سىناعان.
اقىنداردىڭ ەڭبەگىن سارالاعان قازىلار القاسىنا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، بەلگىلى اقىن تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى جەتەكشىلىك ەتتى.
جالپى توي باعدارلاماسى - ءمۇشايرادان بولەك، اياگوز اتشابارىندا اۋقىمدى اس بەرىلىپ، «جاۋعا نايزا - ەلگە مۇرا اقتامبەردى جىرى» اتتى عىلىمي كونفەرەنسيا جانە 8 اۆتوكولىك تىگىلگەن ۇلتتىق سپورتتىق ويىندار (بايگە، قازاق كۇرەسى) ءوتتى.
ءبىز تومەندە رەسپۋبليكالىق جىر ءمۇشايراسىنىڭ جۇلدەسىن جەڭىپ العان اقىنداردىڭ الامانعا قوسقان ولەڭدەرىن ۇسىنامىز.
جورىق جىراۋى
(اقتامبەردى جىراۋعا)
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى
نايزا ۇشىندا تاڭ اتقان،
قىلىش جۇزىندە كۇن باتقان،
ساعىمىنا ساداق جوندىرىپ،
ۇيقىسىن ايعا ۇرلاتقان،
بۇيرا ساپ بۇيدا پىشاعى،
قىنىنان شىقسا قىل قاپقان،
توپىراقپەنەن سەرتتەسىپ،
تۇياعىن تۇلپار تۋلاتقان،
اتانىن شولگە شوكتىرمەي،
ارعىماق تەرىن كەپتىرمەي،
جىل اينالىپ كەلگەندە،
قۋ تەزەگىمەن قۇرعاتقان،
الاساپىران زاماندا
قوس تۇيە قوڭسى قومداتىپ،
اناسى كوشتە تولعاتىپ،
بەسىگىن نارعا ىرعاتقان،
كۇركىرەۋىنە اسپاننىڭ،
كەۋدەسىن توسىپ ءۇن قاتقان!
ۋاي، جورىق جىراۋى!
سەن كەلدىڭ!
تۇياعىنان تۇلپاردىڭ،
جەر ويانىپ، سىلكىنگەن،
سوزدەرىنەن جىراۋدىڭ،
ەر ويانىپ، كۇرسىنگەن!
جادىراپ تۇرىپ سويلەسە،
جاۋار بۇلتتى قايتارعان،
جورعاداي ءتىلى تايپالعان،
شامىرقانىپ سويلەسە،
شاڭدى جورىق باستالعان،
كۇرسىنسە - تاۋى تەڭسەلگەن،
شاتتانسا - ورمان جايقالعان.
ازۋعا تامان تۇسسە ءسوز،
اۋزىندا كول شايقالعان،
«كۇلدىر دە كۇلدىر كىسىنەتىپ»،
كۇرەڭدى مىنسە الشايعان،
قۇراندى ەردە ۇراندى ەر،
قارعىپ ءبىر شىققان قايقاڭنان،
ورعىپ ءبىر وتكەن ويپاڭنان!
كۇل استىنداعى شوقتى ۇرلەپ،
كۇن استىنداعى وتتى ۇرلەپ،
جەر ءجۇزىن جالىن قاپتاتقان!
قايىڭعا نايزا ساپتاتقان!
جىراۋدىڭ ءسوزى - قىزىل ءورت
سۋىرعان كوسەۋ اپتاپتان!
اي جۇزىنە الماس قايراعان،
جاۋ كورگەن سايىن جايناعان،
ساعىمداي جوڭكىپ ساربازدار،
ساردارعا جورىق باستاتقان!
«جاعاسى - التىن، جەڭى - جەز،
شىعىرشىعى تورعايكوز،
اق ساۋىت» كيىپ ەرلەگەن،
قىلىشى قانعا شولدەگەن،
قارىس- سۇيەم جەر ءۇشىن،
قورلىققا كونبەس ەل ءۇشىن،
كەلسە دە اجال كولدەنەڭ،
كىرپىگىن قاعىپ كورمەگەن،
«اتاسى باسقا قالماقتىڭ»،
قابىرعاسىن قاقىراتىپ،
قايىرا قىلىش سەرمەگەن،
ۋاي، اقتامبەردىدەي جىراۋدىڭ،
سوزىمەن رۋح كەرنەگەن،
نەلەر ءبىر ەرلەر وتپەدى،
سۇيەم جەر جاۋعا بەرمەگەن!
سودان بەرى
قانشا قۇم كوشتى،
قانشا ءىز ءوشتى،
قانشا جەل سوقتى،
قانشا سۋ اقتى،
قانشا تاۋ شوكتى،
قانشا زامان ءوتتى.
قانشا تاق قۇلادى،
قانشا جۇرت جىلادى.
جورىق جىرلارى
جارقىراپ جالاۋداي تۇر ءالى!
قارا تاۋدان شىققان كوش،
الاتاۋعا قۇلادى.
سارى ارقانى جايلادى،
ەرتىس بويىن بويلادى.
ءوتتى دۇنيە ويرانى.
ساداق كىرىسى بوسادى،
جاق كىرىسى جابىلدى،
زامانا كوشى ءبىر بەلەسكە شىققاندا،
عاسىر كومەيى بۇلك ەتە قالدى،
جىراۋدىڭ ءسوزى تاۋ جىرلاعانداي
قايتادان بۇرق ەتە قالدى!
قازاق رۋحىن قايتا تاپقانداي،
حاس دۇشپانىنا قايتا شاپقانداي،
ەرلەدى، ەڭىرەدى!
قۋاندى! تۋ الدى!
تۋدى جەل كوتەرمەيدى،
ەل كوتەرەدى،
ەلدى اقتامبەردىدەي ەر كوتەرەدى!
مىنە قازاق!
كۇن كوزىنە تۋ بايلاپ،
تۇران ءتوسىن ەن جايلاپ،
شالقىپ كەلەدى،
سول باياعى جورىق جىرلارىن ايتىپ كەلەدى!
***
كۇبىر
جانات جاڭقاش ۇلى
الەمنىڭ قاراڭعى بۇرىشتارىندا بىرەۋلەر كۇبىرلەسەدى،
ايقايلاعاننان گورى كۇبىرلەسكەندەر تۇبىندە وسەدى.
«مۇرتىمىز كوككە شانشىلىپ» قاشان سويلەيمىز؟
بۇل كۇبىر ءبىز تۇگىل تۇتاس جۇرتتاردىڭ ءتىلىن كەسەدى.
تاس قالالاردىڭ كولەڭكە باسقان كەڭسەلەرىندە،
قارالى قاعازدار جازىپ جاتادى وڭشەڭ ولىمگە.
كۇنىڭدى سولار شوتقا سالادى،
ءمورى دە دايىن، كورى دايىن ولسەڭ كومۋگە.
الەمنىڭ قۇپيا بولمەلەرىندە قارا كىسىلەر،
ءۇنسىز كەڭەسەر، قانمەنەن بىرگە شاراپ ىشىلەر.
ادامزاتتى شىدەرلەپ العان —
كوممۋنيستىك شىدەر،
سەميتتىك شىدەر،
ارابى شىدەر.
كولەڭكەلى جەرلەردە قارعاداي قارقىلداعانى،
سايقىمازاقتىڭ ءتۇبى بۇل سارقىلماعانى —
جۇيكەڭدى جەسە دە سويلەي المايسىڭ،
سويلەمەگەنىڭ ال تىڭدالادى!
سويلەمەگەن سوڭ تىنىشتىقتى كۇبىر بۇزادى،
كەڭسەلەردەگى كۇبىردەن ىعىرمىز ءالى.
الەم جارىلىپ كەتسە دە ۇندەمەيمىز،
ۇنسىزدىك ادامزاتتىڭ ءتۇبىرسىز زاڭى.
الەمنىڭ قاراڭعى بۇرىشتارىندا بىرەۋلەر سىبىرلاسادى،
ايقايلاعىسى كەلگەننىڭ اۋزىن اشىپ، ءتىلىن باسادى.
اقتامبەردىنىڭ ارمانىن ىڭىلداپ ايتىپ،
سويلەيىن دەسەم سۇرىم قاشادى.
كۇلدىر دە كۇلدىر كىسىنەتىپ، كۇرەڭدى مىنبەي،
كۇبىر دە كۇبىر سوزدەردەن تۇنەردىم ىلعي،
اقتامبەردىنىڭ ارمانى جوق قوي،
ءبىز ءجۇرمىز،
كومۋنيستىك،
سەميتتىك،
ارابى شىدەردى ۇزبەي.
****
اقتامبەردى باباما جىر ارناۋ!
(جىراۋلارداي تولعاسام)
ايمۇحانبەت بەيسەمبەكوۆ
قازاعىم قازاق بولعالى،
قانشا رەت اتقا قونبادى؟
«اقتابان شۇبىرىندى» اتانعان،
جوڭعاردىڭ سالعان ويرانى!
قانعا بوگىپ قايران ەل،
وزەن مەن كولى لايلاندى.
جاۋدان قاشقان جارالى ەل،
اتاجۇرتتان ايرىلىپ،
قاراتۋ - باقان بايلاندى!
التاي، ارقا، جەتىسۋ،
قانمايدانعا اينالدى!
اتتانىپ جاۋمەن كۇرەسكە،
قىلىشىن ءىلىپ بىلەككە.
كىسىنەتىپ كۇرەڭىن،
قورعاعان جاۋدان جەر، ەلىن،
اقتامبەردى بابامىز،
تاريحتا اتى اڭىز!
حالقىنىڭ بولعان تىرەگى،
قول باستاعان ەرجۇرەك،
حاس باتىردىڭ ءبىرى ەدى!
جاۋ كەلگەندە جەرىنە،
ەلىن باستاپ كوشىردى،
قاراتاۋ، سىردىڭ تورىنە.
شاشاقتى نايزا قولعا الىپ،
مايدانعا قايتا ورالىپ،
جاۋعا شاپتى تۋ بايلاپ،
وتتى جىرمەن ۇرانداپ!
سول ءبىر زۇلمات زاماندا،
ەلىم سورلاپ قالعاندا،
قازاقتىڭ حانى ابىلاي،
الاشقا ۇران سالعاندا!
شار تاراپتان جول باستاپ،
مىڭداعان سارباز قول باستاپ،
قاراكەرەي قابانباي،
قانجىعالى بوگەنباي،
وڭكەي نويان كىل مىقتى!
جۇدىرىقتاي ءتۇيىلىپ،
ابىلاي بەرىپ بۇيرىقتى!
باتىرلارى قازاقتىڭ،
باسىنىپ كەلگەن جوڭعارعا،
تاۋقىرانداي شۇيلىكتى!
تالاي ءتۇسىپ شايقاستا،
قاندى قىرعىن ايقاستا،
جوڭعاردىڭ شەبىن تالقانداپ،
جاۋدى جەڭىپ قاشىرىپ،
الاتاۋدان اسىرىپ،
ساربازدارى قازاقتىڭ،
كورسەتتى ەرەن ەرلىكتى!
قايعى شەر كەتپەي باسىنان،
تالقىسىنا ءتۇسىپ تاعدىردىڭ،
تارىدايىن شاشىلعان،
ارىپ- اشقان قازاعىن،
جەتىم مەنەن جەسىردى،
اقتامبەردى جىراۋ باس بولىپ،
اتاجۇرتقا قايتا كوشىردى.
قازاقتىڭ حاس باتىرى،
قولباسشى، دانا اقىنى.
اقتامبەردى جىراۋدىڭ،
تولعاۋى مەن جىرلارى،
ەل ەسىندە ساقتالىپ،
ءانشى، جىرشى جاتتانىپ،
زەرتتەلىپ جينالىپ،
قالدىرعان مول مۇراسى،
تورىندە تۇر قازاقتىڭ،
كىتاپ بولىپ حاتتالىپ!
جاڭا زامان تاڭى اتقان!
اتا زاڭىن جاڭارتقان!
جەلبىرەتىپ كوك تۋىن،
ءانۇرانىن جاڭعىرتقان!
قوزى مەن بايان ەلىندە،
اياكوزدىڭ تورىندە،
ۇلىلارىن ۇلىقتاپ،
ۇلان- اسىر تويلاتقان!
اينالدىم التى الاشتان!
اينالدىم دارحان قازاقتان!