ەلىمىزدىڭ قاربىز ەكسپورتتاۋداعى الەۋەتى قانشالىقتى ارتتى؟ بيىل رەسپۋبليكا بويىنشا باقشا داقىلدارىنىڭ جالپى ەگىس الاڭى 83 مىڭ گەكتاردى قۇرادى. باسىم بولىگى - 63,2 مىڭ گەكتارى تۇركىستان وبلىسىندا ورنالاسقان. سونىمەن قاتار الماتى، جامبىل، قىزىلوردا وبلىستارىندا قاۋىن-قاربىزدىڭ ءىرى ەگىس القاپتارى بار.
تۇركىستان وبلىسىندا 42 مىڭ گەكتار قاۋىن، 20 مىڭ گەكتاردان اسا قاربىز ەگىلدى. بۇگىندە قاۋىننىڭ %75- ى ياعني 718 مىڭ تونناسى جينالدى. ونىمدىلىك گەكتارىنا 230 سەنتنەردەن كەلەدى. قاربىز القاپتارىنىڭ %93- ى جالپى 569 مىڭ تونناسى جينالدى. قاۋىن-قاربىز باقشاسى بىلتىرعا قاراعاندا 1,7 مىڭ گەكتارعا ارتتى. ەلىمىزدىڭ باقشا داقىلدارىن وسىرۋشىلەر بيىل ءونىمدى مولايتىپ، ارتىلعانىن سىرتقى نارىققا جونەلتىپ جاتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى وسى رەتتە شارۋالاردى قولداۋ شارالارى جالعاسىپ جاتقانىن ايتىپ بەردى.
ەرسايىن دوسىمبەتوۆ، ق ر ا ش م ەگىنشىلىك دەپارتامەنتى سۋارمالى ەگىنشىلىكتى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى:
- مينيسترلىك تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرىن قولداۋ ماقساتىندا بارلىق كەزەڭ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. ونىڭ ىشىندە اتاپ ايتقاندا، جەڭىلدەتىلگەن كرەديت بەرۋ قاراستىرىلعان. بۇل شارۋالاردىڭ ەگىن ەگۋ جانە جيناۋ جۇمىستارىنا الدىن الا ءارى ۋاقتىلى دايىندالۋىنا، تىڭايتقىش ەنگىزۋىنە، اگروتەحنيكالىق شارالاردى ۋاقىتىلى جۇرگىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار مينيسترلىك تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الۋ كەزىندە ينۆەستيسيالىق سۋبسيديالار قاراستىرىلعان. مينەرالدى تىڭايتقىشتار مەن تۇقىمداردى ساتىپ العان كەزدە دە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الۋعا ارنالعان ليزينگ باعدارلاماسى دا ىسكە قوسىلعان. باقشا داقىلدارىن وسىرۋشىلەر ىشكى نارىقتى قامتۋمەن قاتار، ەكسپورتتىق الەۋەتتى دە نىعايىپ كەلەدى: شارۋالار اسىرەسە رەسەيگە ءونىم جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىردى. ايتا كەتەيىك، 2020-2022 -جىلدارى ەكسپورت 156 مىڭ توننادان 53 مىڭ تونناعا دەيىن تومەندەگەنىنە قاراماستان، 2023 -جىلدان باستاپ وڭ ديناميكا قارقىن الدى. بىلتىر وتاندىق باقشا داقىلدارىن وسىرۋشىلەر شەت مەملەكەتتەرگە 107,6 مىڭ توننا ءونىم جونەلتتى. كەيىنگى جىلدارى سىرتقى سۇرانىستىڭ ارتقانى، جەتكىزۋ گەوگرافياسىنىڭ كەڭەيگەنى بايقالادى. ءبىزدىڭ باقشا داقىلدارىمىزدى رەسەيدەن بولەك، قىرعىزستان، بەلارۋس، موڭعوليا ساتىپ الادى. بيىلعى 5 ايدا ەكسپورت كولەمى 2,4 ەسەگە ءوستى.
باۋىرجان احمەتايەۆ، «اتامەكەن» ۇ ك پ اگروونەركاسىپتىك كەشەن جانە تاماق ونەركاسىبى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:
- وتكەن جىلى ءبىز 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 40 پايىزعا كوپ ءونىم ەكسپورتتادىق. بيىلعى ستاتيستيكا بۇدان دا جوعارى كورسەتكىشتەردى كورسەتىپ وتىر. ياعني قازىر ەكسپورت كولەمى بويىنشا جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىرمىز، ءارى ءبىزدىڭ الەۋەتىمىز ءالى دە جوعارى. ەكسپورت باعىتتارىنا كەلەتىن بولساق ارينە، ءبىزدىڭ پەرسپەكتيۆالى نارىقتارىمىز بار. مىسالى، ەۋروپالىق وداق ەلدەرى، اتاپ ايتقاندا قازاقستانعا جاقىن ورنالاسقان بالتىق جاعالاۋى مەملەكەتتەرى جىل سايىن بەلگىلى ءبىر كولەمدە ءونىم ساتىپ الادى. سوندىقتان وسى باعىتتا ەكسپورت كولەمىن ودان ءارى كەڭەيتۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيمىز.
ال قازاقستان قاي ەلدەردەن قاۋىن-قاربىز ساتىپ الادى؟
ءبىرىنشى ورىندا وزبەكستان تۇر. ءيا، اعايىندى كورشى ەل باقشا داقىلدارىن يمپورتتاۋدا ايتارلىقتاي كورسەتكىشكە يە. بىلتىر ەلگە جەتكىزىلگەن قاربىزدىڭ %91- دان استامى، قاۋىننىڭ %75- ى وزبەكستانعا تيەسىلى بولدى. ەكونوميستەر قالىپتاسقان بەرىك ساۋدا بايلانىستارى مەن جاقىن لوگيستيكالىق باعىتتاردىڭ پايداسىن اتاپ وتەدى.
جالپى وتكەن جىلى قازاقستان يران، قىتاي، رەسەي جانە وزگە شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەردەن 52 مىڭ تونناعا جۋىق قاربىز يمپورتتادى. ال قاۋىن يمپورتى جىل سايىن تومەندەپ وتىر. سونىمەن قاتار ەنەردجي. پروم اگەنتتىگى ماۋسىم ايىنداعى نارىقتىق باعالاردى دا ساراپتاپ وتكەن. ونداعى دەرەككە ساي، جازدىڭ العاشقى ايىندا، ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى باقشا داقىلدارىن وسىرۋشىلەر العاشقى ءونىمدى جيناۋ كەزەڭىندە قاربىزدىڭ 1 كەلىسى 261 تەڭگەنى قۇراعان. وزگە قالالاردا جاز ماۋسىمىنىڭ باسىندا قاۋىننىڭ كەلىسى ورتا ەسەپپەن 434 تەڭگە بولدى. بۇل 1 جىل بۇرىنعى باعادان %4,4- عا تومەن.
ساراپشىلار: «ماۋسىمنىڭ باسىندا باقشا داقىلدارىنىڭ باعاسى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتەدى»، - دەيدى. ال شىلدە ايىندا باعا كۇرت ارزانداپ، تامىزدا ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە تۇسەدى.
24.kz