نيدەرلاندتىڭ تانىمال ارت- دەتەكتيۆى ارتۋر براند بۇل تۋىندىنىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە ناتسيستەر تارتىپ العان جاك گۋدستيككەر كوللەكتسياسىنا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. ەندى شىعارما زاڭدى مۇراگەرلەرىنە قايتارىلماق، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.
اڭگىمە امستەردامداعى نيۆە كەرك شىركەۋىنىڭ ىشكى كورىنىسى بەينەلەنگەن ديپتيح تۋرالى بولىپ وتىر. ماماندار تۋىندىنىڭ اۆتورى نيدەرلاندتىق زولوتوي ۆەك وكىلى حەندريك ۆان دەر بۋرگ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ول XVII عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ، دەلفت مەكتەبىنىڭ داستۇرىندە قالا كورىنىستەرى مەن ينتەرەرلەر سالعان سۋرەتشى رەتىندە بەلگىلى.
كارتينانى امستەردام تۇرعىنى روبەرت ۆان دەر حۋك كەزدەيسوق تاۋىپ العان. ول جۇمىسقا بارا جاتقان جولدا كانال بويىنداعى شىعارۋعا دايىن تۇرعان تۇرمىستىق زاتتاردىڭ اراسىنان كونە سۋرەتتى بايقايدى. كارتينا قوقىسقا تاستالعان كۇيدە جاتقان. ۆان دەر حۋك ونى لاقتىرىپ جىبەرۋگە قيماعاندىقتان، وزىمەن بىرگە الىپ كەتكەن.
تۋىندى ۇزاق ۋاقىت بويى ونىڭ ۇيىندە ساقتالعان. كەيىن كارتيناعا قاتىستى دەرەكتەر انىقتالا باستاعاندا، ونىڭ جاي عانا ەسكى سۋرەت ەمەس، سوعىس جىلدارى جوعالعان قۇندى ونەر تۋىندىسى بولۋى مۇمكىن ەكەنى بەلگىلى بولدى. بۇل ءىستى زەرتتەۋگە ناتسيستەر ۇرلاعان ونەر تۋىندىلارىن ىزدەۋمەن تانىلعان ارتۋر براند كىرىسكەن.
براندتىڭ ايتۋىنشا، كارتينا ەندى ءوز يەلەرىنىڭ ۇرپاقتارىنا قايتارىلادى. ول بۇل جاڭالىقتى الەۋمەتتىك جەلىدە جاريالاپ، تۋىندىنىڭ «اقىرى ۇيىنە ورالاتىنىن» جازدى. ارت-دەتەكتيۆ بۇعان دەيىن دە گۋدستيككەر كوللەكتسياسىنان ۇرلانعان تاعى ءبىر كارتينانى تاپقان ەدى. ول شىعارما ونداعان جىل بويى سس گەنەرالىنىڭ ۇرپاقتارىنىڭ ۇيىندە ساقتالعانى حابارلانعان.
جاك گۋدستيككەر ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا دەيىن نيدەرلاندتاعى ەڭ ءىرى ءارى بەدەلدى ونەر ساۋداگەرلەرىنىڭ ءبىرى بولعان. 1940-جىلى ناتسيستىك گەرمانيا نيدەرلاندتى باسىپ العاننان كەيىن ول ەلدەن قاشۋعا ءماجبۇر بولدى. الايدا جولدا قايتىس بولدى. ونىڭ نيدەرلاندتا قالعان اۋقىمدى كوللەكتسياسى كەيىن ناتسيستەر تاراپىنان تالان- تاراجعا ءتۇستى.
گۋدستيككەر كوللەكتسياسى مىڭنان استام ونەر تۋىندىسىن قامتىعان. سوعىستان كەيىن ولاردىڭ ءبىر بولىگى تابىلعانىمەن، كوپتەگەن كارتينانىڭ تاعدىرى ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. وسى سەبەپتى ءاربىر جاڭا تابىلعان شىعارما تەك ونەر تاريحى ءۇشىن عانا ەمەس، تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ تۇرعىسىنان دا ماڭىزدى.
ماماندار مۇنداي وقيعالار ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە تونالعان ونەر مۇراسىنىڭ ماسەلەسى ءالى تولىق شەشىلمەگەنىن كورسەتەدى دەيدى. كوپتەگەن تۋىندىلار جەكە ۇيلەردە، جەرتولەلەردە، قويمالاردا نەمەسە بەلگىسىز كوللەكتسيالاردا ساقتالىپ قالۋى مۇمكىن.
امستەردامداعى بۇل جاعداي ونەر تۋىندىسىنىڭ تاعدىرى كەيدە كۇتپەگەن جەردەن وزگەرەتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. قوقىس اراسىنان تابىلعان كونە كارتينا ەندى تاريحي يەسىنە قايتىپ، ناتسيستەردىڭ تالان-تاراجىنان كەيىن جوعالعان مادەني مۇرانىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قايتا باعالانباق.