قورقورعا ارنالعان تەمەكى مەن ونىڭ قوسپالارىن تۇتىنۋعا تىيىم ق ر «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسىنىڭ 110-بابى 5-تارماعىندا بەكىتىلگەن. بۇل شەكتەۋ قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنا، تۇنگى كلۋبتارعا، ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا، جۇمىس كەڭسەلەرىنە، قوعامدىق كولىككە جانە وزگە دە كوپشىلىك ورىندارعا قاتىستى. زاڭ تالاپتارىن بۇزعان ازاماتتارعا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 441-بابىنا سايكەس اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، تىيىمنىڭ باستى ماقساتى - بۇقارانى ەكىنشى دەڭگەيلى تەمەكى ءتۇتىنىنىڭ زيانىنان قورعاۋ. بۇل تەك كافە مەن مەيرامحانا قوناقتارىنا عانا ەمەس، سول جەردە كۇن سايىن بىرنەشە ساعات بويى جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرگە دە اسەر ەتەدى.
ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ساليدات قايىربەكوۆا اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاندا 2019 -جىلى ەرەسەك تۇرعىندار اراسىندا تەمەكى تۇتىنۋ جونىندەگى جاھاندىق ساۋالناما (GATS) جۇرگىزىلگەن. ناتيجەسىندە ماسەلەنىڭ وتە وزەكتى ءارى اۋقىمدى ەكەنى دالەلدەنگەن. ويتكەنى، كافەلەرگە كەلۋشىلەردىڭ - 14,7 پايىزى، مەيرامحانالار قوناقتارىنىڭ - 15,5 پايىزى، بارلار مەن تۇنگى كلۋبتارعا بارعانداردىڭ - 71,5 پايىزى قورقور ءتۇتىنىن جۇتۋعا ءماجبۇر بولعان. ال 15- 24 جاس ارالىعىنداعى جاستاردىڭ اراسىندا بۇلاردان دا جوعارى كورسەتكىشتەر تىركەلگەن: كافەلەردە - 21,4 پايىز، مەيرامحانالاردا - 27 پايىز، بارلار مەن تۇنگى كلۋبتاردا - 77,4 پايىز.
ماماندار جۇرت اراسىندا كەڭ تاراعان قورقوردىڭ زيانى تومەن دەگەن پىكىر عىلىمي دەرەكتەرگە سايكەس كەلمەيتىنىن ايتادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (د د ۇ) مالىمەتىنشە، سۋ قورقور ءتۇتىنىن زياندى زاتتاردان تازارتپايدى. ونىڭ قۇرامىندا نيكوتين، كومىرتەك توتىعى (ءيىس گازى)، اۋىر مەتالدار، ۇساق ديسپەرستى بولشەكتەر جانە وزگە دە ۋلى قوسپالار بولادى. سونىمەن قاتار، قوسپانى قىزدىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن كومىر جانعان كەزدە ولاردان بولەك تاعى باسقا ءقاۋىپتى زاتتار بولىنەدى.
مۇنداي تۇجىرىم تەمەكىسىز قورقور قوسپالارىنا دا قاتىستى. ولاردىڭ قۇرامىندا تەمەكى بولماسا دا، قىزدىرىلعان كەزدە دەنساۋلىققا زارارلى اەروزولدەر مەن زاتتار تۇزىلەدى.
عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى قورقوردى تۇراقتى پايدالانۋدىڭ ناقتى زيانىن انىقتادى. ول تىنىس الۋ جۇيەسى، جۇرەك-قان تامىرلارى، اۋىز قۋىسى اۋرۋلارىنا جانە قاتەرلىك ىسىكتىڭ ءبىرقاتار تۇرلەرىنە شالدىقتىرۋى مۇمكىن.
ساليدات قايىربەكوۆا اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە، جوعارىدا اتالعان تىيىم د د ۇ-نىڭ تەمەكىگە قارسى كۇرەس جونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسى تالاپتارىنا تولىق سايكەس كەلەدى. ال قازاقستان بۇل ۇيىمعا مۇشە ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، جۇيەلى مەملەكەتتىك ساياسات جۇرگىزىلمەسە، اتالعان قاتەرلەردىڭ الدىن الۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان تەمەكى ونىمدەرىن تۇتىنۋدى رەتتەۋ، قاجەت بولسا، شەكتەۋ - جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ازاماتتار ءۇشىن ءقاۋىپسىز ورتانى قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام.
قورىتا ايتقاندا، قوعامدىق ورىنداردا قورقور شەگۋگە تىيىم ازاماتتاردىڭ تەمەكى تۇتىنىنەن تازا ورتادا ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتەدى. سول سەبەپتى، قوعامدىق دەنساۋلىقتى قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ قالا بەرەدى.