وسى فاكتورلاردىڭ قايسىسى ەكىنشى جارتىجىلدىقتا شەشۋشى بولۋى مۇمكىن جانە جىل سوڭىنا دەيىن تەڭگە باعامىنان نە كۇتۋگە بولادى؟ بۇل تۋرالى Qazaq Expert Club ساراپشىسى، قارجىگەر سايدا تلەۋلەنوۆا ءتۇسىندىردى.
ونىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى تاڭدا ىرگەلى فاكتورلار تەڭگەنىڭ كۇرت قۇنسىزدانۋ ىقتيمالدىعىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ تۇرعان جوق. «سوڭعى ايلاردا تەڭگەنى ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرعان بىرنەشە فاكتور قولداپ كەلدى. ەڭ الدىمەن، ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى %16,75- عا دەيىن تومەندەتكەنىنە قاراماستان، قاتاڭ اقشا- كرەديت ساياساتىن ساقتاپ وتىر. سونىمەن قاتار ينفلياتسيا باياۋلاۋىن جالعاستىردى: ماۋسىم ايىندا ول %10,4- دان %10,3- عا دەيىن تومەندەپ، قاتارىنان توعىزىنشى اي باياۋلادى. بۇل تەڭگەلىك اكتيۆتەردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىردى. قوسىمشا قولداۋدى ۇلتتىق قوردىڭ وپەراتسيالارى مەن ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنداعى سالىستىرمالى تۇردە تەڭگەرىمدى جاعداي قامتاماسىز ەتتى»، - دەيدى ساراپشى.
سونىمەن بىرگە، قارجىگەردىڭ ايتۋىنشا، ۇلتتىق بانك بىرنەشە رەت قانداي دا ءبىر ناقتى ايىرباس باعامىن نىساناعا المايتىنىن اتاپ وتكەن. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى - باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان تەڭگە باعامىنىڭ الداعى ديناميكاسى اكىمشىلىك شەشىمدەرگە ەمەس، بىرنەشە فاكتوردىڭ ۇيلەسىمىنە بايلانىستى بولادى: ينفلياسياعا، بيۋدجەتتىك ساياساتقا، ۇلتتىق قوردىڭ وپەراتسيالارىنا، تولەم بالانسىنىڭ جاعدايىنا، الەمدىك مۇناي باعاسىنا جانە جالپى سىرتقى ەكونوميكالىق احۋالعا.
سايدا تلەۋلەنوۆانىڭ پىكىرىنشە، جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداعان كەيبىر فاكتورلاردىڭ ىقپالى بىرتىندەپ السىرەۋى مۇمكىن. ادەتتەگىدەي، جىل سوڭىنا قاراي جابدىقتار، تەحنيكا جانە تۇتىنۋ تاۋارلارى يمپورتى ارتادى، سىرتقى ساۋدا كەلىسىمشارتتارى بويىنشا ەسەپ ايىرىسۋ ءۇشىن بيزنەستىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىسى وسەدى. ەگەر وسى كەزەڭدە الەمدىك مۇناي باعاسى دا قىسىم استىندا قالسا، بۇل تەڭگە باعامىنىڭ بىرتىندەپ السىرەۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ازىرگە كۇرت ديەۆالۆاتسياعا العىشارتتار جوق. حالىقارالىق رەزەرۆتەر مەن ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى قولايلى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر، تولەم بالانسى جالپى العاندا تۇراقتى، ال ۇلتتىق بانك ساقتىققا نەگىزدەلگەن اقشا-كرەديت ساياساتىن جالعاستىرۋدا. وسى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ، قارجىگەر وقيعالاردىڭ دامۋىنىڭ ءۇش ىقتيمال سسەناريىن قاراستىرادى.
بازالىق سەناري. سايدا تلەۋلەنوۆا ەڭ ىقتيمال سەناري رەتىندە تەڭگەنىڭ سالىستىرمالى تۇراقتىلىعىن ساقتاپ، جىل سوڭىنا قاراي بىرتىندەپ السىرەۋىن اتايدى. «ۇلتتىق قور وپەراتسيالارى، ماۋسىمدىق سالىق تۇسىمدەرى جانە ەكسپورتتىق ۆاليۋتالىق تۇسىمدەر سياقتى ۋاقىتشا قولداۋ فاكتورلارىنىڭ اسەرى ازايعان سايىن باعام ءوزىنىڭ ىرگەلى دەڭگەيىنە بىرتىندەپ جاقىندايدى. ەگەر قازىرگى ماكروەكونوميكالىق جاعداي ساقتالىپ، ەلەۋلى سىرتقى كۇيزەلىستەر بولماسا جانە مۇناي باعاسى قازىرگى دەڭگەيگە جاقىن قالسا، ەڭ ىقتيمال دياپازون - ءبىر ا ق ش دوللارى ءۇشىن 475- 495 تەڭگە.»
وپتيميستىك سەناري. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل سەناري بىرنەشە شارت قاتار ورىندالعاندا مۇمكىن بولادى: الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى، ەكسپورتتىق تۇسىمدەردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ساقتالۋى، ينفلياتسيانىڭ ءارى قاراي باياۋلاۋى جانە بازالىق مولشەرلەمە بىرتىندەپ تومەندەگەن جاعدايدا دا تەڭگەلىك قۇرالدارعا دەگەن سەنىمنىڭ ساقتالۋى. بۇل جاعدايدا باعام ءبىر ا ق ش دوللارى ءۇشىن 465- 480 تەڭگە ارالىعىندا قالىپتاسىپ، ينفلياتسيالىق قىسىم ودان ءارى بىرتىندەپ تومەندەۋى مۇمكىن.
تاۋەكەل سەناريى. قارجىگەر قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ جەدەل السىرەۋ سەناريىن ەڭ ىقتيمالدىعى تومەن نۇسقا دەپ سانايدى. مۇنداي جاعداي تەك بىرنەشە قولايسىز فاكتور قاتار ورىن العاندا عانا مۇمكىن: الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋى، گەوساياسي بەلگىسىزدىكتىڭ كۇشەيۋى، يمپورتتاۋشىلار مەن حالىقتىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىسىنىڭ ارتۋى، سونداي-اق سىرتقى ساۋدا جاعدايىنىڭ ناشارلاۋى. بۇل جاعدايدا باعام ءبىر ا ق ش دوللارى ءۇشىن 500 تەڭگەگە جانە ودان جوعارى دەڭگەيگە جاقىنداۋى مۇمكىن. «الايدا بۇگىنگى كۇنى مۇنداي سەناريدىڭ ىقتيمالدىعىن بازالىق سەناريمەن سالىستىرعاندا تومەن دەپ باعالايمىن»، - دەيدى قارجىگەر.
سونىمەن قاتار سايدا تلەۋلەنوۆانىڭ پىكىرىنشە، ەكونوميكا ءۇشىن ايىرباس باعامىنىڭ ناقتى دەڭگەيىنەن گورى ونىڭ بولجامدىلىعى الدەقايدا ماڭىزدى. «ەڭ ماڭىزدىسى - دوللاردىڭ 475 نەمەسە 485 تەڭگە بولۋى ەمەس. بيزنەس پەن ينۆەستورلار ءۇشىن شىعىنداردى، ينۆەستيتسيالاردى، ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار مەن يمپورتتىق جەتكىزىلىمدەردى ۆاليۋتا باعامىنىڭ كۇرت وزگەرۋىنەن قاۋىپتەنبەي جوسپارلاي الۋ الدەقايدا ماڭىزدى. سوندىقتان اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ باستى ناتيجەسى ۇلتتىق ۆاليۋتانى جاساندى تۇردە نىعايتۋ ەمەس، تۇراقتى ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان نەگىزدەلگەن باعامدى ساقتاۋ بولۋى ءتيىس»، - دەيدى ول.
ساراپشى سونداي-اق قارجىلىق شەشىمدەردى تەك تەڭگەنىڭ كۇرت قۇنسىزدانۋى نەمەسە ءدال سونداي جىلدام نىعايۋى بولادى دەگەن بولجامعا سۇيەنىپ قابىلداماۋعا كەڭەس بەرەدى. «مىسالى، دوللار باعامىنىڭ 475 پەن 495 تەڭگە ارالىعىنداعى ايىرماسى شامامەن %4- دى عانا قۇرايدى. ۇزاق مەرزىمدى قارجىلىق شەشىمدەر قابىلداعاندا قىسقا مەرزىمدى ۆاليۋتا اۋىتقۋلارىنان پايدا تابۋعا تىرىسقاننان گورى، جيناق قۇرالىنىڭ دۇرىس ءتۇرىن تاڭداپ، اكتيۆتەردى ءارتاراپتاندىرۋ الدەقايدا ماڭىزدى. تاعى دا قايتالاپ وتكىم كەلەدى: قازىرگى جاعدايدا باعامنىڭ بىرتىندەپ وزگەرۋى كۇرت ۆاليۋتالىق كۇيزەلىستەرگە قاراعاندا الدەقايدا ىقتيمال سەناري بولىپ وتىر»، - دەپ تۇيىندەيدى سايدا تلەۋلەنوۆا.
24.kz