ديامەترى شامامەن 230 مەتر بولاتىن كەشەن ورتالىق چەحيا ولكەسىندە ورنالاسقان جانە ورتالىق ەۋروپاداعى وسى تيپتەگى ەڭ كونە قۇرىلىستاردىڭ ءبىرى سانالادى.
قۇرىلىستىڭ جەر بەتىندەگى بولىگى ساقتالماعان. الايدا زەرتتەۋشىلەر تەرەڭدىگى 2,5 مەتردەن اساتىن وردىڭ ىزدەرىن جانە ورتالىققا اپاراتىن 12 كىرەبەرىستى انىقتادى. قازبا جۇمىستارىنىڭ جەتەكشىسى پەتر كريشتۋفتىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ ورنالاسۋى كەزدەيسوق ەمەس جانە كۇن مەن ايدىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋمەن بايلانىستى بولعان.
كىرەبەرىستەردىڭ ءبىر بولىگى جازعى جانە قىسقى كۇن توقىراۋى كەزىندە كۇننىڭ شىعۋى مەن باتۋ نۇكتەلەرىنە باعىتتالعان. قالعاندارى شامامەن ءار 18 جىل سايىن قايتالاناتىن ايدىڭ شەتكى ورنالاسۋ نۇكتەلەرىنە سايكەس كەلەدى.
- ءدال وسىنداي قاعيدانى ستوۋنحەندجدىڭ نەگىزگى وسىنەن دە كورەمىز. ەندى بۇل قۇرىلىستىڭ دا سوعان ۇقساس تاسىلمەن جوبالانعانىن بايقاپ وتىرمىز،-دەدى كريشتۋف.
كەشەننىڭ ءدىني ماڭىزى دا بولعان بولۋى مۇمكىن. ارحەولوگتار وردىڭ ىشىنەن جانۋارلاردىڭ سۇيەكتەرىن، سونىڭ ىشىندە بۇقالاردىڭ باس سۇيەكتەرى مەن مۇيىزدەرىن تاپقان. ولار اسىرەسە كىرەبەرىستەردىڭ ماڭىنان كوپ تابىلعان.
زەرتتەۋشىلەر بۇقا مۇيىزدەرى قاقپالاردى بەزەندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلعان بولۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. ال بۇقا ەۋروپاداعى العاشقى ەگىنشىلىك قاۋىمدارى ءۇشىن كۇش پەن قۇنارلىلىقتىڭ سيمۆولى بولعان.
ايتا كەتەيىك، پولشادا بالمۇزداق ساتىلعان ءدامحانا استىنان 900 جىل بۇرىنعى شىركەۋدىڭ قالدىقتارى تابىلدى.
ال مىسىردا 2500-جىل بۇرىنعى عيباداتحانانىڭ قالدىقتارى تابىلدى.