ايۋدى بايلاپ، تۇيەنى كوتەرسەم دە وشىڭنىڭ سۇيەگىندەي اۋىرلىقتى كورمەپپىن - دالەلقان بالۋان

استانا. قازاقپارات - دالەلقان باتىر مەشەل ۇلى  قاراقاس رۋىنىڭ نازار تارماعىنان. ءارى باتىر، ءارى بالۋان. كوتەرىپ تۇرعان بالۋانتاسى 800 كيلوگرامنان اسادى (بالۋان شولاق تا وسىعان تاياۋ سالماقتاعى تاستى كوتەرگەن). بۇل تاستى 1952 -جىلى بالا-ەرتىس وزەنى بويىنداعى اراساندا «جۇرەك سۋى» دەگەن جەردە كوتەرگەن.

Фото: Midjourney

دالەلقان مەشەل ۇلى 1930 -جىلى كوكتوعاي اۋدانىنىڭ كۇرتى اۋىلىندا تۋعان. 1998-جىلى تۋعان جەرى كوكتوعاي اۋدانىندا قايتىس بولعان.

جاۋرىنى جەر يىسكەمەگەن اتاقتى بالۋان، باتىر دالەلحان مۇقامەتحان ۇلى تۋرالى ارعى بەتتەگى اعايىننىڭ اراسىندا اڭىزعا بەرگىسىز ءارتۇرلى اڭگىمەلەر ايتىلادى. مىسالى، دالەلحان بالۋان كوتەرگەن كوك تاستىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. ەرتىستىڭ بويىنداعى «جۇرەك سۋى» دەپ اتالاتىن جەردە جاتقان بۇل تاستىڭ سالماعى 800 كەلى شاماسىنان ارتىق دەسەدى. ۇزەڭگىلەس دوسى ەلىسحان ماردان ۇلى دەگەن اتامىز تاس بەتىنە: «بالۋان دالەلحان. 1952 -جىل. جازعان ەلىسحان ماردان ۇلى» دەپ ءوز قولىمەن ويىپ جازعان ەكەن. ەشبىر وق شىعىن قىلماي، قاتار كەلىپ قالعان ەكى ايۋدى ۇستاپ، اياقتارىنان شاندىپ بايلاپ بەرگەن وقيعاسىن دا جۇرت اڭىزعىپ ايتىپ ءجۇر. 

Коллаж: Көкбөрі Мүбарак Қизатұлы

«قاراقاس قاپتاعاي باتىر» دەگەن كىتاپتان دالا كوكجالى وسپان باتىردىڭ سۇيەگىن التايعا الىپ قايتۋعا بايلانىستى مىناداي دەرەكتى كوزىم شالىپ قالدى: شەرديمان - وسپان باتىردىڭ ۇلكەن ۇلى. 1951 -جىلى اتىلعان وسپان باتىردىڭ سۇيەگىن قايتارىپ بەرگەننەن كەيىن ۇكىمەتپەن كەلىسىمگە كەلگەن. سۇيەكتى الۋعا ۇلكەن قارا اتاندى جەتەكتەپ، مىقتى اتتار ءمىنىپ، شەرديمان دالەلحاندى ەرتىپ، تاعى بىرنەشە جىگىت بار، كۇزدىڭ سوڭىندا ۇرىمجىگە بارادى. اتىلعان جەردەگى تەرەڭ شۇڭقىردان كيىمشەڭ جاتقان باتىردىڭ سۇيەگىن قازىپ السا، جارىقتىقتىڭ دەنەسى بۇزىلماعان ەكەن. دالەلحان وشىڭنىڭ سۇيەگىن كوتەرىپ شىعارىپ، تۇيەنىڭ ۇستىندەگى ناۋاشا جاسالعان كەسەك كيىزگە جاتقىزىپ، جاقسىلاپ وراپ الادى. سوندا تۇيە ورنىنان ءۇش ۇمتىلىپ ارەڭ تۇرعان ەكەن. دالەلحان «مەن ومىرىمدە تالاي اۋىر دۇنيەلەردى - ايۋ، تۇيە، ءنان قاراعاي، جۇك تاستاردى دا كوتەرگەندە شىمىرىكپەگەن ەدىم. وشىڭنىڭ سۇيەگىندەي اۋىرلىقتى ومىرىمدە كورمەپپىن، الىپ شىققانشا قارا تەر باسىپ سەندەلىپ كەتتىم. اسىلدىڭ سۇيەگى سونشاما اۋىر بولادى ەكەن» دەپ تاڭداي قاعىپتى. دالەلحان بالۋان ومىرىندە وسپان باتىردىڭ باس بالۋانى بولعان.

 ەرلان مازان