ءبىراق بۇل جوسپار زامان تۇزەلگەنشە قۇر ۋادە بولىپ قالۋى دا ىقتيمال. كۇن مەن جەل ەنەرگياسى دا كۇن تارتىبىندە. ءبىراق بۇل تەحنولوگيانىڭ ازىرگە شىعىنى كوپ، اقتاۋى قيىن. ال گازعا كەلسەك، گەرمانيا كوگىلدىر وتىننىڭ - ىن ونسىز دا سىرتتان تاسيدى. سوندىقتان بەرلين لاجسىز كومىردەن ەنەرگيا الۋعا تىرىسادى. ال وزگە ەلدەر قايتەدى؟
گەرمانيا ونەركاسىبى كومىرگە تاۋەلدى
گەرمانيا ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ىسىندە كومىردى پايدالانۋ بويىنشا قىتاي، ءۇندىستان، ا ق ش- تان كەيىن ءتورتىنشى ورىندا. الايدا مەملەكەت 2038 -جىلعا قاراي كومىر پايدالانۋدى تولىقتاي توقتاتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ال ليگنيت، ياعني ساپاسى تومەن قوڭىر كومىردەن 2030 -جىلى باس تارتپاق. ويتكەنى كومىردىڭ بۇل ءتۇرى اۋانى ەڭ كوپ لاستايتىن وتىن سانالادى. گەرمانيادا سوڭعى كومىر كەنىشى 2018 -جىلى جابىلدى. قازىر مەملەكەت تاس كومىر وندىرمەيدى، تەك ليگنيتتى اشىق جولمەن الادى.
بۇعان دەيىن ەلدىڭ رۋر وبلىسىندا عاسىرلار بويى تاس كومىر وندىرىلگەن ەدى. 1950-1960 -جىلدارى مۇندا جۇزدەن استام كەنىش جۇمىس ىستەگەن. ءبىراق بيىل ۇكىمەت كومىردەن باس تارتۋ مەرزىمىن قايتا قاراپ، بۇل ۇدەرىستىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىككە جانە ەنەرگيا باعاسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن جان-جاقتى تالداۋعا نيەتتى.
فريدريح مەرتس، گەرمانيا كانسلەرى:
- ءبىز ەلىمىزدى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. سوندىقتان قازىرگى جاعدايدا جۇزەگە اسپايتىن جوسپارلار ءۇشىن ەل ونەركاسىبىنىڭ نەگىزىنە قاۋىپ توندىرۋگە دايىن ەمەسپىن. گەرمانيا قولجەتىمدى ءارى ارزان ليگنيتتىڭ مول قورىنا يە. مەملەكەت وتىننىڭ بۇل تۇرىمەن ءوز-ءوزىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ەۋروپادا مۇنداي قور وزگە ەلدە جوق. ال كەرىسىنشە، تابيعي گازدىڭ - ىن يمپورتتايدى. سوندىقتان الەمدە گاز باعاسى شارىقتاعان سايىن كومىرگە قاراي بەت بۇرۋ قارجىلىق تۇرعىدان ءتيىمدى.
ءبىراق بۇعان قاتىستى قوعامدا پىكىر قاق جارىلدى. بىرەۋلەر «كومىردى كوبەيتۋ ماسەلەنى شەشپەيدى، تەك جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋدى تەجەيدى» دەپ ەسەپتەيدى. ال ەندى بىرەۋلەر مەملەكەتكە سەنىمدى ەنەرگيا قاجەت دەيدى.
ۆولفگانگ گروسسە ەنترۋپ، گەرمانيانىڭ حيميالىق ونەركاسىپ قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى:
ءبىزدىڭ ونەركاسىپكە سەنىمدى ەنەرگيا قاجەت. قازىر مۇنى جالعىز جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرى قامتاماسىز ەتە المايدى. كومپانيالار ەنەرگيانىڭ بولاشاقتا دا باسەكەگە قابىلەتتى باعامەن قولجەتىمدى بولاتىنىنا سەنگەن جاعدايدا عانا ميللياردتاعان ينۆەستيسيا سالادى.
قازىردىڭ وزىندە گەرمانيا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جارتىسىنان كوبىن جاڭارتىلاتىن كوزدەردەن الادى - وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش Y- عا جەتتى. ەلدە وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ - ى كومىردىڭ ۇلەسىندە. قىس ايلارىندا گەرمانيا كومىردى گاز ەلەكتر ستانسيالارىمەن الماستىرعىسى كەلەدى. ادەتتە ولار كومىرقىشقىل گازىن كومىر ستانسيالارىنا قاراعاندا شامامەن ەكى ەسە از بولەدى. قازىر گاز گەرمانيادا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ - ىن قامتاماسىز ەتەدى.
الەم ەلدەرى كومىردەن باس تارتقىسى جوق
ەۋروپانىڭ ءبىرقاتار ەلى كومىردەن تۇبەگەيلى باس تارتقان. الايدا مۇنداي قادامعا ءبىراز مەملەكەت، ازىرگە، دايىن ەمەس. ماسەلەن، يتاليا سوڭعى ستانسيالارىن جابۋ ءىسىن 2038 -جىلعا قالدىردى. جاپونيا بيىل كومىر ەلەكتر ستانسيالارىنداعى ءوندىرىس كولەمىن ارتتىردى. بۇعان سۇيىتىلعان تابيعي گاز جەتكىزىلىمىندەگى ىركىلىستەر مەن ەنەرگورەسۋرستاردىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ. داعدارىس باستالعالى بەرى ازياداعى سۇيىتىلعان تابيعي گازدىڭ باعاسى b- عا وسسە، كومىر باعاسى نەبارى - عا عانا قىمباتتاعان.
ال تاياۋدا قىتاي ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا ءوندىرۋ سالاسىندا ءبىراز جەتىستىككە جەتتى. جاڭا تەحنولوگيا كومىر ەلەكتر ستانسيالارىندا «جاسىل» سۋتەگىنىڭ ۇلەسىن P- عا دەيىن پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل تەحنولوگيا كەڭىنەن ەنگىزىلگەن جاعدايدا كومىر تۇتىنۋ كولەمى مەن كومىرقىشقىل گازى شىعارىندىلارىن ەداۋىر قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۋەسلي الەكساندر حيلل، حالىقارالىق ەنەرگەتيكا سالاسى بويىنشا ساراپشى:
- ۋاقىت وتە كەلە الەم ەلدەرى كومىردەن بىرتىندەپ باس تارتادى. سوندىقتان قازىر نەگىزگى ماسەلە - كومىر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانىپ، ونى ۇزاق مەرزىمدى كومىرتەگى ستراتەگياسىمەن ۇيلەستىرۋ دەپ ويلايمىن. ەڭ الدىمەن كومىر ءوندىرۋ ينفراقۇرىلىمىن باسقا تەحنولوگيالارعا بەيىمدەۋ قاجەت. مىسالى، كوپتەگەن كومىر شاحتالارى مەن بۇرعىلاۋ تەحنولوگيالارى گەوتەرمالدىق ەنەرگيا ءۇشىن پايدالانىلۋى مۇمكىن. ياعني جەردىڭ ىشكى جىلۋىن پايدالانىپ ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە بولادى. سونىمەن قاتار باسقا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى سالۋ كەزىندە كومىردى ۋاقىتشا ەنەرگەتيكالىق كوپىر رەتىندە پايدالانۋ كەرەك.
ا ق ش كومىر سالاسىنا $700 ميلليون بولەدى
ال ا ق ش ۇكىمەتى كومىر ەنەرگەتيكاسىن جانداندىرۋعا 700 ميلليون دوللار بولەدى. بۇل جالپى وتىن باعاسىن تومەندەتىپ، امەريكالىقتاردىڭ شىعىنىن ازايتۋعا كومەكتەسەدى. اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپ وسىلاي دەپ مالىمدەدى. قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى قولدانىستاعى كومىر ستانسيالارىن جاڭارتۋعا جانە ولاردىڭ جۇمىس مەرزىمىن ۇزارتۋعا جۇمسالادى. وتكەن جىلى قۇراما شتاتتاردا كومىرگە دەگەن سۇرانىس 8 پايىزعا ارتتى. بۇعان ءبىر جاعىنان جاساندى ينتەللەكت پەن دەرەكتەر ورتالىقتارىنىڭ قارقىندى دامۋى سەبەپ بولىپ وتىر. ويتكەنى ولار وراسان زور ەنەرگيا كولەمىن تالاپ ەتەدى.
دونالد ترامپ، ا ق ش پرەزيدەنتى:
- ا ق ش- تا ساۋد ارابياسى مەن رەسەيدەگىدەن ەكى ەسە كوپ كومىر بار. 700 ميلليون دوللار كولەمىندەگى ينۆەستيتسيانىڭ ناتيجەسىندە ءبىز 14 كومىر ەلەكتر ستانسياسىن جانە 42 كومىر كەنىشىن ساقتاپ قالامىز. بۇل وتە كوپ نىسان. كومىر ءتيىمدى سالا، بۇل ناعىز ەنەرگيا كوزى. قوعامدا ءارتۇرلى باستامالار تۋرالى ايتىلىپ ءجۇر، ءبىراق ازىرگە وعان شىن مانىندە بالاما جوق. بۇل شارالار 14 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قامتاماسىز ەتىپ، امەريكالىقتاردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا جۇمسايتىن شىعىندارىن 50 ميلليارد دوللارعا دەيىن ازايتادى.
قازىر الەم جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتقانىمەن كومىردەن باس تارتقىسى جوق. ويتكەنى قاتتى وتىن سەنىمدى ستراتەگيالىق رەسۋرس بولىپ قالا بەرمەك.
24.kz