نامىسقوي باتىر
ەرتەدە ءومىرى جاۋدان بەتى قايتپاعان، ەرجۇرەك، نامىسقوي ءبىر باتىر بولعان ەكەن. ءبىر كۇندەرى ۇلكەن قان مايدان بولىپ، الگى باتىر جاۋدان جەڭىلىپ قاسىندا ءبىر جولداسى بار قاشىپ كەلە جاتادى. سوندا جەڭگەن جاۋى قۋىپ، جەتە بەرە:
- جەڭىلدىم دە، ايتپەسە نايزا سالامىن، - دەپ، نايزاسىن قايتا-قايتا وقتالىپ قويدى.
قاشىپ كەلە جاتقان باتىر «جەڭىلدىم» دەپ ءوز اۋزىنان ايتۋعا نامىستانىپ، قاسىنداعى جولداسىنا:
- ءاي، اۋزىڭا قۇم قۇيىلىپ كەلە مە، انانىڭ ايت دەگەنىن ايتساڭشى، - دەپتى.
قوماعايلىق
ءبىر قوماعاي قوناقتا وتىرىپ تاماقتى وتە كوپ ءىشىپ-جەپتى. ۇيىنە كەلگەن سوڭ، مەشكەي كۇپتى بولىپ اۋىرىپ قالىپتى. كورشىسى كەلىپ:
- ساعان نە بوپ قالدى؟ - دەپ سۇرايدى.
- قوناققا بارعان ەدىم. استى كوبىرەك جەپ جىبەرسەم كەرەك، - دەيدى. سوندا كورشىسى:
- اس بىرەۋدىكى بولعانمەن، قارىن وزىڭدىكى ەكەنىن ويلامادىڭ با؟ - دەپتى.
ۇساق باۋىرساق
قاراتاۋ جاقتا ەسالى دەگەن كىسى بولىپتى. ول بالا-شاعامەن دە، كەلىن-كەپشىكپەن دە قالجىڭداسا بەرەتىن جايدارى، اق كوڭىل، اڭقاۋ كىسى ەكەن. ەسالى جازدىڭ ءبىر كۇنىندە تۇركىستان ماڭىنداعى قۇداسىنا كەلىپ قونىپ وتىرادى.
قۇدا كەلگەن سوڭ، ءۇي يەسى قاراپ وتىرسىڭ با، ساماۋىر قويىپ، مال سويىپ شالا ءبۇلىنىپ جاتادى. كوپ كەشىكپەي ەسالىنىڭ الدىنا داستارقان جايىلىپ، شاي كەلەدى. كۇنى بويى جول ءجۇرىپ، ەش جەردە تۇستەنبەگەن ەسالى الدىنداعى قويدىڭ قۇمالاعىنداي ۇساق باۋىرساقتى ۇشەۋدەن، تورتەۋدەن اۋىزعا سالىپ شاي ءىشىپ وتىرادى. شاي قۇيىپ وتىرعان قۇداشا كەلىپ ەسالىنىڭ باۋىرساق جەسىن مىسقىل ەتەيىن دەپ:
- ءسىزدىڭ ەلدە قويدى قوراعا قاماردا بىرتىندەپ ايداي ما، جوق توپتاپ ايداي ما؟ - دەپتى.
بۇل قالجىڭعا ەسالى دەرەۋ:
- ءىرى بولسا بىرەۋدەن، ۇساق بولسا ۇشەۋ-تورتەۋدەن ايدايمىز، - دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
تۇرلىمبەت قۋ مەن ساۋداگەرى
ەرتەدە ەل قىدىرعان ساۋداگەرلەر قازاقتان جالعا ءۇش تۇيە الىپتى. سويتسە الگىنىڭ ەكەۋى جۋاس تا، ال ءبىرى باقىراۋىق بوپ شىعىپتى. ابدەن مازالارى كەتىپ جۇرگەن ساۋداگەرلەر تۇرلىمبەتكە كەزىككەندە:
- ءاي، قازاق، مىنا تۇيە نەگە باقىرا بەرەدى، ءتىلىن بىلەسىڭ بە؟ - دەيدى.
- بىلەمىن، - دەيدى تۇرلىمبەت.
- بىلسەڭ ايتشى، ءبىر شاپان بەرەيىن، - دەيدى ساۋداگەر.
سوندا تۇرلىمبەت:
اش يتتەي قىدىرعان سەن ءبىر كەزبە،
ۇستىمە تاۋداي قىلىپ ارتتىڭ بوزدى.
تىنىسىمدى الدىرماي جۇرگىزەسىڭ،
تۇرا قالسام ۇراسىڭ باسقا، كوزگە.
قۇتىلسام وسى قۋدان، ۋا قۇدايىم،
شالقاقتاپ جۇرەر ەدىم جاپان تۇزدە! - دەپ تۇر.
مۇنى بوسات تا ماعان شاپانىڭدى بەر، - دەپتى.
ىشەسىز بە؟
دارىگەر قابىلداۋىندا وتىرعان ادامنان:
- ءسىز اراق ىشەسىز بە؟ - دەپ سۇراپتى.
سوندا ناۋقاس كۇلىم قاعىپ:
- قۇيساڭىز ەشقانداي قارسىلىعىم جوق، - دەپتى.
كوز دارىگەرىندە
ناۋقاس:
- دارىگەر، مەنىڭ نەگىزگى قينالىسىم ۇيلەنۋ تويىمنان سوڭ كوز كورۋىم حاۋىپتى بولىپ تۇر.
- ونى قالاي سەزىنە باستادىڭىز؟
- توي وتكەن ءبىراز كۇندەردەن كەيىن-اق ۇيدە اقشا كورمەيتىن بولدىم...
قورىلدايدى ەكەن...
ءبىر ەركەك ايەلىمەن كوشەدە كەلە جاتسا، قارسى الدارىنان جولىعىسقان قالپاقتى كىسى بۇلارعا باسىنداعى قالپاعىن شەشىپ يىلىڭكىرەپ امانداسادى.
سول كەزدە ايەلدىڭ كۇيەۋى ءسۇيسىنىپ:
- قانداي ىزەتتى جاندار بولادى دەسەڭشى! - دەيدى.
بۇعان زايىبى قارسىلىق كورسەتتى، جاقتىرماعان كەيىپپەن:
- ىزەتتى دەيدى عوي! سەن ونىڭ ۇيىقتاعاندا قورىلداعانىن بىلسەڭ عوي! - دەيدى اشۋلانىپ.
ويلانعاندا
- نەعىپ ويلانىپ قالدىڭ؟
- ءبىر كوپ ۇرمەيتىن ءيت ساتىپ الىپ، اتىن «جاقسىلىق» دەپ قويماقشىمىن.
- نەگە؟
- ۇيگە قايتقاندا الدىمنان ىلعي «جاقسىلىق» كۇتىپ تۇرادى، مۇلدە ۇرمەسە دە بولادى، ايەلىمنىڭ ارپىلداپ تۇرعانى دا جەتەدى.
بارابان
- اكە، ماعان بارابان ساتىپ اپەرشى.
- سونان سوڭ داڭعىرلاتىپ ماعان جۇمىس ىستەتپەي قوياسىڭ عوي؟
- جوعا، سەن دەمالىپ نە ۇيىقتاپ جاتقان كەزىندە عانا داڭعىرلاتامىن.
ءابىرجىما
اينا الدىندا شاشىن تاراپ تۇرعان ايەل كۇيەۋىنە:
- مىنانى قاراشى، شاشىم ۋىس-ۋىس بوپ تۇسە باستادى.
- وعان بولا ءابىرجىما، جانىم. كوكتەمدە حايۋانداردىڭ ءبارى تۇلەيدى.
بازارداعى بىرەۋ
بازاردا بىرەۋ تەرىنى بۇلعاپ:
- قۇندىز تەرىسىن الىڭدار! قۇندىزدىڭ تەرىسى! - دەپ ايقايلاپ جۇرىپتى. ءبىر كىسى ونى توقتاتىپ، تەرىنى ارى-بەرى كورەدى دە:
- ەي، قايداعى قۇندىز؟! مىناۋىڭ كادىمگى ءيتتىڭ تەرىسى عوي!
- ءيتتىڭ اتى قۇندىز بولاتىن
«مەن دە سولاي ويلاعام»
- كوكە، مىستاندار ومىردە جوق قوي، ءيا؟
اكەسى ايەلى جاققا ءبىر قاراپ:
- كىشكەنتاي كەزىمدە مەن دە سولاي ويلاعام.
قۇربىلار اڭگىمەسى
- ءوي! مەن مۇلدە وقىستا ەستىپ قالدىم، سەنىڭ بۇدان بۇرىن ءبىر جىگىتىڭ بولىپتى عوي، ونى تاستاپ كەتىپسىڭ. نەگە؟
- سەبەبى، مەن دە كۇتپەگەن جەردەن ەستىپ قالدىم، ول ۇيلەنىپ قويعان ەكەن بۇرىن.
- وي، وڭباعان! كىم ول، كىمگە ۇيلەنىپتى.
- اتىن اتاماي-اق قويايىن، ءتىپتى ەسىمىن اتايدى دەپ كۇتپەي-اق قوي، ال ۇيلەنگەن كىسىسى - سەنسىڭ، ساعان ۇيلەنىپتى.
اشىعىن ايتايىق
- قىمباتتىم، ساعان ءبىر جاڭالىق ايتاتىن ۋاقىتىم جەتتى - مەنىڭ ەكىقابات بولعانىما ءۇش اي ءوتتى.
- مەن دە ساعان ءبىر شىندىعىمدى ايتايىن، بىلگەنىڭ ابدەن ءجون: دارىگەرلەردىڭ ءدال مەنەن ەشقانداي نارەستە بولمايتىنى جونىندەگى حابارىن وسىدان التى اي بۇرىن ەستىگەنمىن.
ادەپتى جاۋاپ
ءبىر قوڭىلتاق شارۋا كىسىنىڭ ايەلى اسا سالاق، ءارى ولاق ەكەن. سوندىقتان، ولار بالا-شاعالارىمەن ءاردايىم جالبا-جۇلبا بولىپ، كىر كيىم كيىپ، قالاي بولسا سولاي جۇرە بەرەدى. ءبىراق، بۇعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوزى ۇيرەنىپ كەتكەندىكتەن ەسكەرمەيدى ەكەن. تەك، بىردە كورشى اۋىلدان كەلگەن كولدەنەڭ كىسى كورىپ:
- اپىر-اي، اقساقال، جەڭىڭىز جالبىراپ تۇر ەكەن. تۇيمەلەرىڭنىڭ بىرەۋى عانا قالىپتى، ايەلىڭىز جوق پا ەدى؟ - دەيدى.
سوندا انا كىسى جىميىپ:
- ءاي، شىراق-اي! ايەل بار بولعىر مەندە جوق، تەك بالالارىمنىڭ شەشەسى عانا بار، - دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
مۇڭ
- سەن سونشاما نەعىپ مۇڭايىپ قالعانسىڭ؟
- مۇڭايىپ دەيسىڭ بە؟.. بۇل ءسوز ەمەس. مەن قاتتى قورقىنىش ۇستىندەمىن!
- نە بوپ قالدى سونشا ما؟
- مەن بۇگىن ءوزىمنىڭ ايەلىمدى كۇتىپ الايىن دەپ ۆوكزالعا باردىم، ال ول كەلگەن جوق، ەندى بويىمدى سۋىق تەر قاپتاپ قورقىپ تۇرمىن، ول كەشەدەن بەرى ۇيدە وتىرۋى مۇمكىن عوي.
اكەم تۇرمەدە، شەشەم ءمايىتحانادا
ۇيدەگى تەلەفون شىرىلداعاندا ونىڭ قۇلاعىن اكەسى - ادۆوكات (قورعاۋشى)، شەشەسى - سوتمەدساراپشى (سوتتىڭ مەديسينالىق ساراپشىسى) بالا كوتەرەدى. ارعى جاقتان شىققان داۋىس يەسى ودان اتا-اناسىنىڭ بىرەۋىن تەلەفونعا شاقىرۋىن ءوتىندى.
- ولار ۇيدە جوق، - دەدى بالا.
- قايدا كەتتى ولار؟
- اكەم تۇرمەدە، شەشەم ءمايىتحانادا.
شىندىق
تاماق ءىشىپ وتىرعان كىسى داياشىدان:
- وسى ءبىر نارسەنى سىزدەردەن بىلگىم كەلىپ وتىر ەدى، سىزدەر بىزدەن قالعان-قۇتقانداردى جەيدى ەكەن دەگەن ءسوز راس پا؟
- جوق، ول نە دەگەنىڭىز، سىزدەر بىزدەن قالعاندى جەپ جۇرسىزدەر.
جولى بولماپتى
- مەن ەكى رەت ۇيلەندىم. ەكەۋى دە ءساتسىز بولدى. ءبىرىنشى ايەلىم مەنەن كەتىپ قالدى. ال ەكىنشىسى كەتكەن جوق.
تاراقاندار
- سەندەردىڭ اس ۇيلەرىڭنىڭ قابىرعاسىندا تاراقاندار قاپتاپ ءجۇر عوي؟
- ءتۇس قاعازداردىڭ ءوزى سونداي.
- ەندى وندايدى نەگە جاپسىرىپ قوياسىڭدار؟
- كەلگەن قوناقتار كوپ وتىرىپ قالماسىن دەيمىز دە باياعى.