ماتەماتيك ەركەقۇلان Dedu دەپ اتالاتىن موبيلدى قوسىمشا جاساپ شىقتى- «Kaznews»
استانادا تۇڭعىش رەت اسىق اتۋدان ازيا چەمپيوناتى 1-4- جەلتوقسان كۇندەرى وتكەن بولاتىن. ازيا چەمپيوناتىنا 9 ەلدەن، اتاپ ايتساق، قازاقستان، موڭعوليا، ءۇندىستان، قىتاي، التاي ولكەسى (رەسەي)، وزبەكستان، قىرعىزستان، تاجىكستان جانە پاكىستاننان كەلگەن 80 گە جۋىق سپورتشى قاتىستى.
ايەلدەر اراسىندا وتكەن «بەس اسىق» ويىنى بويىنشا قازاقستان قۇراماسىنىڭ كوماندالارى العاشقى ەكى ورىندى بولىسسە، ءۇشىنشى ورىندى موڭعول ەلىنىڭ سپورتشىلارى يەلەندى. ولار اياتحان قىزى دارگەرحان، داركەن قىزى اياكوز، تىلەگەن قىزى رايا، قۇرمەت قىزى اينۇر، دەپ حابارلايدى موڭعوليانىڭ «Kaznews» اقپاراتتىق پورتالى.
ايتا كەتەيىك، چەمپيونات اياسىندا بارلىق كوماندا تارتىستى دوداعا ءتۇستى. قازاقستان قۇراماسىنىڭ قوس كومانداسى فينالدىق ويىندا ءوزارا باق سىناستى. ناتيجەسىندە، اسىق اتۋدان قازاقستان قۇراماسىنىڭ قوس كومانداسى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ورىن السا، قىرعىز ەلىنەن كەلگەن ساڭلاقتار 3-ورىنعا تابان تىرەدى.
سونداي-اق، وسى اپتادا «Kaznews» - تە «ماتەماتيك ەركەقۇلان باعدات ۇلى Dedu دەپ اتالاتىن موبيلدى قوسىمشا جاساپ شىقتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
ايتا كەتۋ كەرەك، Dedu - Decentralized education system دەپ اتالعان قوسىمشانىڭ ماعىناسى ورتالىقتاندىرىلماعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى دەگەندى بىلدىرەدى.
موڭعوليالىق ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، Dedu - موبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى ماتەماتيكا ءپانى بويىنشا ساباقتار الۋ، جوعارعى وقۋ ورىندارىنا تۇسەتىن وقۋشىلار ءۇشىن ارنايى دايىندالعان تەستتەر بەرۋ، ۆيدەو ساباقتار قاراۋ قاتارلى قىزمەتتەر الۋعا بولادى.
ابايدىڭ قاراسوزدەرى مەن ولەڭدەرىن ستۋدەنتتەر قىتاي تىلىندە وقىدى - «حالىق» گازەتى
قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ ءۇشىن قازاقستانداعى ابىلايحان اتىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار جانە شەتەل ءتىلى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كونفۋتسيي ينستيتۋتى مەن شىعىس تانۋ كافەدراسى بىرلەسىپ «ۇلى تۇلعانىڭ ولەڭدەرىن وقىپ، بولاشاققا بىرگە بەتتەۋ» تاقىرىبىمەن الماتى ستۋدەنتتەرى اراسىندا IV «اباي ولەڭدەرىن قىتاي-قازاق تىلىندە مانەرلەپ وقۋ سايىسىن» ۇيىمداستىردى. بۇل تۋرالى اپتا سوڭىندا قىتايدىڭ «حالىق» گازەتى اقپاراتتىق پورتالى حابارلادى. اتالعان باسىلىمنىڭ كەلتىرگەن مالىمەتىنە سۇيەنسەك، قىتايدىڭ الماتىداعى باس كونسۋلى تسزيان ۆەي ءوز سوزىندە ابايدىڭ ۇلى اقىن جانە ويشىل ەكەنىن، ونىڭ تەرەڭ فيلوسوفيالىق ادەبي شىعارمالارى بۇكىل ادامزاتتىڭ رۋحاني بايلىعى ەكەنىن اتاپ وتكەن. باس كونسۋل ءوز سوزىندە، قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعان ساتتەن باستاپ ەكى ەل جىبەك جولىنداعى مىڭجىلدىق قاتىناستاردى جالعاستىرىپ، گۋمانيتارلىق سالاداعى الماسۋلار مەن ىنتىماقتاستىقتى ۇدايى تەرەڭدەتىپ كەلەدى. اباي تاقىرىبى، ارينە، ەكى حالىقتىڭ تۇسىنىستىكتەرىن تەرەڭدەتۋگە جانە دوستىققا مۇراگەرلىك ەتۋگە كومەكتەسەتىن ماڭىزدى مادەني كوپىر بولىپ تابىلاتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن.
بۇل بايقاۋدا ستۋدەنتتەر قىتاي ءتىلىن قولدانۋ داعدىلارىن كورسەتە وتىرىپ، ابايدىڭ قاراسوزدەرى مەن ولەڭدەرىن قىتاي تىلىندە وقىعان.
سامارقاندتان جەتىسۋ وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن ساق تايپالارىنا تيەسلى قازان تابىلدى- «ءو ز ا»
سامارقاندتىق ازامات ساقتارعا تيەسىلى قولا قازاندى كونە جادىگەر ەكەنىن بىلمەي ءۇي-شارۋاسىنا پايدالانىپ كەلگەن. مادەني مۇرا اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە، كونە قازان ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى II- I عاسىرلاردا جەتىسۋ وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن ساق تايپالارىنا تيەسلى، دەپ حابارلايدى «ءو ز ا» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.
اتالعان باسىلىمنىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، قازاندى 1993-جىلى «پايارىق» اۋدانىنىڭ تۇرعىنى «قاراقشى تاۋى» مەن «تەشىكتەپا» ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى اراسىنداعى توبەدەن كانال قازۋ كەزىندە تاۋىپ العان. ونى تاپقاندار ونىڭ ەرەكشەلىگىن بىلمەي، شارۋاشىلىق جۇمىستارىنا پايدالانىپ كەلگەن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا بۇل ايماقتا قولا قازاندار تابىلۋى ءبىرىنشى رەت ەمەس.
قوشرابات اۋدانى ارقىلى وتەتىن بەتكەيىندە ورنالاسقان «سىرلىباي» توبەدەن جانە «پايارىق» اۋدانىنداعى «كوكتوبە» ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشىنەن دە ساقتارعا تيەسىلى قولا قازاندار تابىلعان.
«سونداي-اق، 2017-جىلى «كاتتاقورعان» اۋدانى اكتوۆ تاۋلارىنا ىرگەلەس «جىلقىايدار» اۋىلىنان دا جەرگىلىكتى تۇرعىندار تاۋىپ العان ساقتاردىڭ قولا قازانى مۇراجاي-قورىعىنا تاپسىرىلعان»، دەپ تۇيىندەيدى «ءو ز ا».
كاسپي جاعاسىنداعى يتبالىقتاردىڭ قىرىلۋ سەبەبى انىقتالعان جوق- Parstoday
قازاقستاندا كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعاسىندا يتبالىقتاردىڭ قىرىلۋى جالعاسۋدا.
كاسپي يتبالىعى - كاسپي تەڭىزى مەن وعان جەتەتىن ەدىل مەن جايىق سياقتى وزەندەردە عانا مەكەندەيتىن سيرەك كەزدەسەتىن تەڭىز سۇتقورەكتىسى. بۇل ءتۇر كاسپي تەڭىزىندەگى جالعىز سۇتقورەكتى بولىپ سانالادى جانە بالىق اۋلاۋ، تىرشىلىك ەتۋ جاعدايلارىنىڭ بۇزىلۋى جانە پوپۋلياتسيانىڭ كۇرت ازايۋى سالدارىنان حالىقارالىق قولداۋدى قاجەت ەتەدى، دەپ حابارلايدى يراندىق Parstoday اقپارات اگەنتتىگى.
يراندىق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋى بويىنشا، رەسەي داعىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە قورشاعان ورتا مينيسترلىگى وتكەن ايدا كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا جوعالعان يتبالىق سانىنىڭ 2500 دەن اسقانىن حابارلادى. بۇل ەسەپ بويىنشا كاسپي يتبالىقتارىنىڭ ءولىمى جالعاسۋدا دەۋگە بولادى.
ايتا كەتەيىك، يتبالىقتاردىڭ جاپپاي ءولۋ سەبەبى ءالى انىقتالعان جوق، ماماندار ونىڭ سەبەبىن ىزدەۋدە.
تۇردى تولەكەن ۇلى تۋرالى دەرەكتى فيلم جارىققا شىقتى - «Kaznews»
كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، قوبدا بەتى قازاقتارى (موڭعوليا) اراسىنان مەملەكەتتىك لاۋازىم اتقارعان العاشقى قايراتكەرلەردىڭ ءبىرى تۇردى تولەكەن ۇلى جايلى دەرەكتى فيلم كورەرمەنگە جول تارتتى، - دەپ حابارلايدى«Kaznews» اقپاراتتىق «قازاقستان تاريحى» پورتالىنا سىلتەمە جاساپ.
موڭعوليالىق باق- تىڭ مالىمەتىنشە، «Qazcontent» ا ق تۇسىرگەن دەرەكتى فيلمدە 1931-1938-جىلدارى موڭعولياداعى قازاق اكىمشىلىك بىرلىگى شەرۋشى قوشۋىنىنىڭ باسشىسى بولعان، 1934-جىلى مەملەكەتتىك VII ۇلى قۇرىلتايعا ۋاكىل بولىپ قاتىسىپ، كىشى قۇرىلتاي مۇشەلىگىنە سايلانعان مەملەكەت قايراتكەرى تۇردى تولەكەن ۇلىنىڭ جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋ تاريحى باياندالادى جانە ونىڭ ساياسي قىزمەت جولى كورسەتىلەدى.
ايتا كەتەيىك، 25 مينۋتتىق دەرەكتى فيلمنىڭ اۆتورى - «Qazaqstan tarihy» ينتەرنەت- جوباسىنىڭ باس رەداكتورى التىنبەك قۇمىرزاق ۇلى. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا، تۋىندىدا تاريحي تۇلعا تۋرالى ەل كوپ بىلە بەرمەيتىن دەرەكتەر قامتىلعان.
تۇرىك الەمى قايتادان بىرلەسۋدە - TRT
تۇركيانىڭ پرەزيدەنتتىك اپپاراتتىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى يبراحيم كالىن انكاراداعى ميللەت كىتاپحاناسىندا ۇيىمداستىرىلعان «ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعىنا تۇركيا-قازاقستان ءبىلىم ىنتىماقتاستىعى جانە قوجا احمەت ياسساۋي ۋنيۆەرسيتەتى سەمينارىنا» قاتىستى، دەپ حابارلايدى تۇركيا راديو تەلەۆيزيا پورتالى.
تۇركيالىق ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، كالىن سوڭعى كەزدە تۇرىك الەمىنىڭ قايتا بىرلەسە باستاعانىن، سونداي-اق ستراتەگيالىق، تاريحي جانە وتە ماڭىزدى كەزەڭدى باستان وتكەرگەنىن اتاپ كورسەتكەن. سونداي-اق كالىن «تۇرىك الەمى قايتا باس قوسىپ، جاڭا كوكجيەك اشىپ جاتىر»، دەگەن پىكىر بىلدىرگەن.
اۆتور بەيسەن سۇلتان