ينديرا گاندي: مەن ولگەننەن كەيىن دە قانىمنىڭ ءاربىر تامشىسى ءۇندىستان ومىرىنە ازىق بولادى

استانا. قازاقپارات – ادامزات تاريحىندا پاراسات- پايىمىمەن ەل باسقارعان نازىك جاندىلار بارشىلىق. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى - ينديرا گاندي.

ول - ءۇندى ەلىنىڭ عانا ەمەس، الەم حالقى مويىنداپ، اتى اڭىزعا اينالعان ساياساتكەر. ينديرا گانديدىڭ ساياساتقا ارالاساۋى كەزدەيسوق بولماسا كەرەك-تى.

ول 1917 -جىلى 19-قاراشادا قازىرگى ۋتتار-پرادەش شتاتىندا بەلگىلى ادۆوكات، ءۇندىستاننىڭ العاشقى پرەمەر-ءمينيسترى دجاۆاحارلال نەرۋدىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن.

شىققان تەگى ءۇندى قوعامىنىڭ ەڭ باي، جوعارى براحمانام كاستاسىنا جاتاتىندىقتان، كىشكەنتاي قىزدىڭ بالالىق شاعى قايعى مەن بەرەكەسىزدىك، اشتىق پەن زوبالاڭنان ادا بولدى.

ءدىندار اتا-اناسى قىزىنىڭ ساناسىنا «بايلىق - دۇنيەدەگى ەڭ باستى دۇنيە ەمەس» دەگەن ءسوزدى ءسىڭىرىپ ءوسىردى. كىشكەنتاي ينديرا ءتورت جاسقا تولعان شاعىندا ءۇندى قوعامىندا بريتانيالىقتار مەن ۇندىلەر اراسىندا ءوزارا تالاس- تارتىستار شيەلىنىسىپ، وتارلىق ساياسات اسقىنا باستايدى. يمپەرياعا ىشتەي قارسىلىق رەتىندە ءۇندى حالقى ولاردىڭ وندىرگەن تاۋارلارىن ساتىپ الۋ مەن تۇتىنۋدان باس تارتادى. بۇل ۇستانىمدى نەرۋ وتباسى دا قولدايدى. وتباسى مۇشەلەرى ءۇيدىڭ اۋلاسىندا ۇلكەن الاۋ جاعىپ، ويىنشىقتار مەن ءساندى كويلەكتەر، باعالى ماتالاردىڭ ءبارىن قوسا ورتەيدى. اسىرەسە، كىشكەنتاي ينديراعا ءوزىنىڭ ەڭ سۇيىكتى فرانسۋز قۋىرشاعىمەن قوشتاسۋ قيىنعا سوعادى. ول سۇيىكتى قۋىرشاعىن جانىپ جاتقان وتقا ءوز قولىمەن تاستاعان ەدى. ينديرا سابىرلى، زەرەك بالا بولعان.

جاستايىنان اكەسىنە جاقىن قىز، ونىڭ زامانداسى، ءۇندىستاننىڭ ۇلتتىق تاۋەلسىزدىك جولىنداعى بىردەن-ءبىر كۇرەسكەرى ماحاتما گانديمەن قارىم-قاتىناسى ەرەكشە بولعان ەكەن. اكەسىنىڭ قالاي جۇمىس جاسايتىنى، قوناقتارمەن كەزدەسكەن بارلىق ءىس-ارەكەتتەرىن باقىلاۋ كىشكەنتاي ينديراعا قاتتى ۇنايتىن. ەلىنىڭ رۋحاني كوسەمىنە اينالا بىلگەن ماحاتما گاندي نەرۋدىڭ وتباسىنا ءجيى كەلىپ تۇرعان. ماحاتما گاندي كىشكەنتاي قىزدىڭ بولاشاعىنا سەنىم بىلدىرە وتىرىپ، سەگىز جاسقا تولعان ينديراعا ءوزىنىڭ تۋعان قالاسىندا توقىماشىلىق ونەردى دامىتاتىن، بالالارعا ارنالعان وداق قۇرۋىنا كەڭەس بەرەدى.

بىلىمگە قۇشتار جاس قىز ساباقتى وتە جاقسى وقىعان. وسىلايشا مەكتەپتى بىتىرگەن ول، 1934 -جىلى ءۇندىستاننىڭ اتاقتى اقىنى رابيندرانات تاگور نەگىزىن قالاعان حالىقتىق ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا تۇسەدى. ەكى جىلدان سوڭ ءبىلىمىن وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە جالعاستىرادى. سول تۇستا اكەسى دجاۆاحارلال نەرۋدىڭ اياعىن شالۋشىلار از بولماعان. اكەسى تۇرمەگە قامالىپ، اناسى كامالا 1936 -جىلى وكپە اۋرۋىنان كوز جۇمادى. باسىنا تۇسكەن اۋىر قايعىدان قان جۇتىپ، ءوزىن جاپادان-جالعىز سەزىنىپ جۇرگەندە، ول بولاشاق جارى جۋرناليست ءارى جاس ساياساتكەر فەروز گانديدى كەزدەستىرەدى. قيىن-قىستاۋ كەزدە دەم بەرگەن دە، قاسىنان تابىلعان دا فەروز گاندي ەدى. وسىلايشا ەكى جاس بوس ۋاقىتتارىن بىرگە وتكىزەدى.

الايدا II دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قامسىز ستۋدەنتتىك كۇندەردىڭ شىرقىن بۇزىپ، ينديرا وتانىنا قايتۋعا ءماجبۇر بولادى. ول قيىن ۋاقىتتا ۇيدە بولۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندى. 40-جىلداردىڭ باسىندا ەلدەگى تاۋەلسىزدىك ءۇشىن جاسالعان قوزعالىستار مەن ءدۇمپۋ ۇدەي تۇسەدى. وسى كەزەڭدە اكەسى نەرۋ ساياسي وقيعالاردىڭ باسى-قاسىندا بولىپ، ماڭىزدى ءرول اتقاردى. ينديرا اكەسىن ءار كەز قولداپ وتىرعان.

ءۇندىستان تاۋەلسىزدىك الىپ، اكەسى پرەمەر-مينيستر اتانعاندا، ينديرا گاندي ونىڭ حاتشىسى ءارى كومەكشىسى بولدى. ينديرا اكەسىنىڭ ساياسي قايراتكەرلىگىنە ءتانتى ەدى. «مەنىڭ تاعدىرىما حالقىما قىزمەت ەتۋدى جازعان. مەن ولگەننەن كەيىن دە قانىمنىڭ ءاربىر تامشىسى ءۇندىستان ومىرىنە ازىق بولادى، ءارى كۇشەيتە تۇسەدى»، - دەپ جازادى ولەرىنىڭ الدىندا.

ونىڭ جەكە ءومىرى ءارقاشان ەكىنشى ورىندا قالىپ وتىردى. سوندىقتان بولار، فەروز گانديمەن اراداعى ماحاببات حيكاياسى كوپ سۇراقتىڭ ۇشىن شىعاراتىن. ەكەۋىن بىرىكتىرەتىن، جاقىنداستىراتىن ساياسي كوزقاراستارى ورتاق ءارى كوپ ەدى. ءبىراق، ولاردىڭ قارىم-قاتىناستارىنان نە رومانتيكانى، نە ىنتىزارلىقتى بايقاۋ مۇمكىن بولمادى.

ونىڭ ۇستىنە فەروزدىڭ وتباسى وتقا تابىنۋشى ءدىني توپقا جاتاتىندىقتان ءتۇرلى كاستالار اراسىنداعى نەكە ءۇندىستاندا قابىلدانبايتىن. العاشقى جىلدارى ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن ينديرا گانديدىڭ اكەسى ول ەكەۋىنىڭ نەكەسىنە تۇبەگەيلى قارسى بولدى. الايدا ينديرا ءوزى قابىلداعان شەشىمنەن باس تارتپايدى. پاري مەن كوسەم قىزىنىڭ نەكەلەسكەنىن بۇكىل ءۇندىستان بىلگەن كەزدە سىيلاماۋشىلىق سياقتى ەل ىشىندە قارسىلىقتار كوبەيەدى.

ءتىپتى فيزيكالىق زورلىق-زومبىلىق كۇش كورسەتۋ دە كەزدەسكەن. ءۇندى حالقىنىڭ رۋحاني كوسەمى، اۋليە ماحاتما گاندي ورتاعا ءتۇسىپ، ەلگە باسۋ ايتقان. مۇنداي نەكە ولارعا نەگە كەرەك بولعانى جۇمباق بولىپ قالدى. ينديرا فەروزدى سۇيگەنگە ۇقسامايدى، ولار بىرگە از عانا ۋاقىت تۇردى. گاندي بار ۋاقىتىن اكەسىنىڭ جانىندا وتكىزدى دەپ جازدى.

عۇمىربايان جازۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، جولداسىنىڭ تومەنگى كاستادان شىققانى، ءوزىنىڭ ابىرويلى وتباسىندا وسكەنى، اكەسىنىڭ ءىزىن جالعاستىرۋشى رەتىندە ساياساتتاعى جولى ايەلدىك مىندەتىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرگەن جوق دەپ ەسەپتەيدى.

ىنتىماعى جاراسقان قوس جۇپتان رادجيۆ پەن ساندجاي ەسىمدى ەكى ۇل دۇنيەگە كەلەدى. ەڭ باستىسى، جولداسى ينديرا گانديدىڭ ساياساتتاعى كارەراسىن جالعاستىرۋعا قارسى بولعان جوق.

سونىمەن قاتار، گانديدىڭ ومىرىندە تەك ساياسي جەڭىستەر عانا ەمەس، قايعىلى جاعدايلار جامالا ءتۇستى. ول ومىرىندەگى ەڭ باستى ەكى ەر ازاماتتان ايىرىلادى. 1960 -جىلى كۇيەۋى، 1964 -جىلى اكەسى كوز جۇمادى. وسىنداي اۋىر قايعى كىمگە بولماسىن جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق بولۋشى ەدى. الايدا ول مىقتىلىق تانىتتى.

1964 -جىلى پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنا سايلانادى.

1966 -جىلى دج. نەرۋدەن كەيىن ونىڭ ورنىنا كەلگەن لال ءباحادۇر شاستري ومىردەن وتەدى. ءۇندىستان ۇلتتىق كونگرەسى پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى ينديرا گاندي ءۇندىستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالادى. جەل ءسوز گانديدى دە اينالىپ وتكەن جوق. ەل اراسىندا ونىڭ بيلىككە كەلۋى اكەسىنىڭ ابىرويىنىڭ ارقاسىندا دەگەن سىقىلدى قاڭقۋ سوزدەر تاراپ جاتتى.

بار قاجىر-قايراتىن ءۇندى ەلىنىڭ ءوسىپ وركەندەۋىنە جۇمساعان ينديرا گاندي ەل باسقارعان ۋاقىتتا ەلدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ، ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامي تۇسەدى. كەدەيشىلىك تومەندەپ، جەڭىل جانە اۋىر ونەركاسىپ سالاسى جىلدام داميدى. ەڭ العاشقى ۇلتتىق بانك پەن اتوم ەلەكتروستانتسياسى سالىنادى. الەمنىڭ ءبىرقاتار مەملەكەتتەرىمەن ديپلوماتيالىق وتە جاقسى قارىم- قاتىناستا بولادى. اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. ءۇندىستان سىرتقى يمپورت تاۋارعا تاۋەلدى بولۋدان قۇتىلدى.

ارينە ونىڭ ومىرىندە قابىلداعان شەشىمنىڭ ءبارى ءساتتى بولا بەرمەدى. 1977 -جىلى «وتباسىن جوسپارلاۋ» باعدارلاماسى پارلامەنتتىك سايلاۋدا جەڭىلىس تاپتى. 1980 -جىلى بارىنەن بۇرىن كىشى ۇلى ساندجايدىڭ كولىك اپاتىنان قايتىس بولۋى ونى كۇيرەتىپ كەتتى.

رادجيۆتىڭ ساياساتپەن ءىسى بولماعان. كەرىسىنشە كىشى ۇلىنىڭ ساياساتقا قىزىعۋشىلىعى زور ەدى. ءاردايىم اناسىنا قولعانات بولىپ، قولداپ، اناسىنىڭ ساياساتتاعى جولىن جالعاستىرۋدى قالاعان.

ءۇندى ەلىن بيىككە كوتەرگەن ينديرا گاندي 1984 -جىلدىڭ 31-قازان كۇنى ءوز ءومىرىن سەنىپ تاپسىرعان وققاعارلارىنىڭ قولىنان قازا تابادى. قازىرگى كۇنگە دەيىن ءۇندىستاندا ينديرا گاندي ەسىمىن اسقان قۇرمەتپەن اتايدى. ءوز حالقىنا دەگەن مىزعىماس رۋح پەن شەكسىز كوڭىلى ءۇشىن ەركىندىكتىڭ بەلگىسى رەتىندە ەل ەسىندە ماڭگى قالدى. سول سۇيكىمدى، نازىك ايەل ءوزىنىڭ باقىتى مەن جەكە ءومىرىن قۇربان ەتىپ، تۇتاس ۇلتتىڭ اناسى اتاندى.

massaget.kz