قىتايدىڭ گانسۋ پروۆينتسياسىنىڭ جانجياچۋان دۋڭگەن اۆتونوميالىق اۋدانىنداعى ماسزيايۋان قونىسىنان تابىلعان اربالاردىڭ رەكونسترۋكتسيالانعان كوشىرمەسى 14-قىركۇيەك كۇنى لانجوۋ قالاسىنداعى حالىقارالىق كورمە ورتالىعىندا العاش رەت جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلدى.
كورمەگە ەجەلگى اربالاردىڭ 4 رەكونسترۋكسياسى قويىلدى. كوشىرمەلەردىڭ ۇزىندىعى 3.56 مەتر، بيىكتىگى 1.78 مەتر. اربانىڭ قاڭقاسى مەن مەتالل اشەكەيلەرى ەجەلگى قولا تەحنولوگياسى قولدانىلا وتىرىپ، 30-دان استام پروتسەسس ارقىلى دايىندالعان. ارباعا جوعارى ساپالى مەتالداندىرىلعان بوياۋمەن سالىنعان كوزدىڭ جاۋىن الاتىن ءساندى ورنەكتەر ەجەلگى كوشپەندىلەردىڭ ءسان- سالتاناتى اينىتپاي بەينەلەيدى.
كوشىرمەلەردى دايىنداۋعا 100-دەن استام مامان جۇمىلدىرىلىپ، ولار 5 اي بويى تىنىمسىز جۇمىس جۇرگىزگەن.
ماسزيايۋانداعى ەجەلگى قورىمدارعا قازبا جۇمىستارى 2006-2020 -جىلدار ارالىعىندا ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ، جالپى 69 اربا قاڭقاسى جانە سۇيەكپەن قوسا جەرلەنگەن 3600-دەن استام اقىرەتتىك بۇيىم قازىپ الىندى. قازبا جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسى 2021 -جىلى قىتاي ارحەولوگياسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان جالپى ۇلتتىق بايقاۋدا 100 ماڭىزدى ارحەولوگيالىق جاڭالىقتىڭ تىزىمىنە ەندى.
قىتايلىق ارحەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، اتالعان قونىستان شىققان ەسكەرتكىشتەر ايماقتى دالالىق، قىتايلىق جانە باتىس ازيالىق وركەنيەتتەردىڭ توعىسقان جەرى رەتىندە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اربالاردى بەزەندىرۋگە پايدالانىلعان اشەكەي بۇيىمداردىڭ 90 پايىزدان استامى التىن، كۇمىس، مىس، تەمىر، قالايى جانە باسقا مەتالدان دايىندالعان، بۇل ەجەلگى دالالىقتاردىڭ مەتاللۋرگيالىق ءداستۇرى مەن ۇستالىق ونەرىنىڭ بيىك دەڭگەيىن تانىتادى، دەيدى عالىمدار.
ەجەلگى جىلنامالاردا ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى ەكىنشى جانە ءبىرىنشى مىڭجىلدىقتا قازىرگى سولتۇستىك جانە باتىس قىتاي جەرىن مەكەن ەتكەن كوشپەندى تايپالار جالپىلاي جۋن دەپ اتالعان. ولار كەيىنگى عۇن، تۇرىك، تيبەت سەكىلدى كوپتەگەن حالىقتاردىڭ قۇرامىنا ەنگەن بولۋى مۇمكىن.
ايماقتان تابىلعان ارحەولوگيالىق ولجالار ەجەلگى كوشپەندىلەردىڭ تۇرمىس- تىرشىلىگى مەن قولونەرىن زەرتتەۋدە، اسىرەسە كولىككە جەگىلگەن دوڭگەلەكتى اربالاردىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋ باعىتتارىن انىقتاۋدا وزگەشە ماڭىزعا يە.
اۆتور ەرلان مازان