اسىرەسە جاھان ەكونوميكاسىنا وڭاي سوقپادى. قارۋلى قاقتىعىس ءبىرىنشى كەزەكتە بوسقىندار قاتارىن ەسەلەپ ارتتىردى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، 6 ايدا ۋكراينادان ۇدەرە كوشكەندەر سانى 11 ميلليوننان اسقان. ساراپشىلار «بۇل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ەڭ ۇلكەن كوشى- قون داعدارىسى» دەپ باعالادى.
شەتەل اسقان ۋكراينالىقتاردىڭ 70 پروتسەنتكە جۋىعى پولشانى پانالاعان. 1 جارىم ميلليوندايى رەسەيگە كەتكەن، قالعانى ۆەنگريا، رۋمىنيا، سلوۆاكيا، مولدوۆا، بەلارۋس پەن گەرمانياعا جەتكەن. ۋكرايناداعى قاقتىعىس عالامدىق ازىق- تۇلىك ەكسپورتىن تىعىرىققا تىرەدى. ويتكەنى وسى ەلدە الەمدەگى سۇيىق مايدىڭ جارتىسى، جۇگەرىنىڭ 15، استىقتىڭ 10 پايىزى وندىرىلەتىن ەدى. قارا تەڭىزدەگى ايلاقتار قورشاۋدا قالىپ، ەكسپورت توقتاعان سوڭ ازىق- تۇلىك باعاسى 44 پايىزعا كوتەرىلدى. بۇدان ءبىرىنشى كەزەكتە افريكا مەن تاياۋ شىعىس زارداپ شەكتى. داعدارىستى شەشۋ ءۇشىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەن تۇركيانىڭ ارااعايىندىعىمەن ۋكراينا مەن رەسەي استىق پەن تىڭايتقىش تيەگەن كەمەلەردى جىبەرۋگە ۋاعدالاستى. قازىرگى ساتكە دەيىن 600 مىڭنان استام توننا تاعام تاسىمالداندى.
رەسەيگە سالىنعان سانكسيالار ەنەرگەتيكا داعدارىسىن تۋدىردى. ەۋرووداقتا جانارماي 7 پايىزعا قىمباتتاپ، گازدىڭ باعاسى 2 مىڭ دوللاردان استى. رەسەي الەمدە تابيعي گازدى ەكسپورتتايتىن ەڭ ءىرى ەل ەدى. شيكى مۇناي شىعارۋدان ەكىنشى، كومىر تاسۋدان ءۇشىنشى ورىندا بولدى. قاقتىعىسقا دەيىن ەۋروپا رەسەي گازىنىڭ 75 پايىزىن جانە شيكى مۇنايىنىڭ جارتىسىن ساتىپ الاتىن. ەندى 2030 -جىلعا قاراي «كارى قۇرلىق» رەسەيدىڭ ەنەرگيا ونىمدەرىنەن ءبىرجولا باس تارتپاق.
قارۋلى قاقتىعىس گەوساياسي جاعدايدى ۋشىقتىردى. رەسەي ىقپالىن كەمىتكىسى كەلگەن ناتو كەرىسىنشە كۇشەيە باستادى. بەيتاراپ بولىپ كەلگەن شۆەتسيا مەن فينليانديا اسكەري وداققا قوسىلۋعا ءوتىنىش بەردى. ەندى ناتو- نىڭ رەسەيمەن شەكارالاس اۋماعى 2 ەسە كوبەيدى. 200 جىل قالىس قالىپ كەلگەن شۆەيساريا دا كرەملگە قارسى سانكسيالارعا قوسىلدى.
قىرىم دا رەسەيدىڭ ۋىسىنان شىعىپ بارادى. ۆلاديمير زەلەنسكي «قىرىمنان باستالعان سوعىس قىرىمدا اياقتالادى» دەپ مالىمدەدى. ول وسىلايشا حالىقارالىق قۇقىق نورماسىن قالپىنا كەلتىرەمىز دەيدى.
ۆلاديمير زەلەنسكي، ۋكراينا پرەزيدەنتى:
- قىرىمدى قايتارامىز. ول ءبىزدىڭ جەرىمىز. قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايمىز. تەك ۋكراينا شەتەلدەگى نەمەسە باسىپ الىنعان اۋماقتاعى بەيبىت تۇرعىندارعا شابۋىل جاسامايدى. ءبىز نە ىستەۋ كەرەكتىگىن، اسكەري نىساندار مەن قويمالاردىڭ قايدا ورنالاسقانىن جاقسى بىلەمىز. ۋكراين ساربازدارى ناقتى جوسپار بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
رەسەي اسكەرى قارقىنىن ازايتتى. مۇنى وسى ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ بىلاي دەپ ءتۇسىندىردى.
سەرگەي شويگۋ، ر ف قورعانىس ءمينيسترى:
- ارنايى وپەراتسيا كەزىندە ءبىز گۋمانيتارلىق قۇقىق نورمالارىن قاتاڭ ساقتايمىز. ۋكراينانىڭ اسكەري نىساندارىنا دالدىگى جوعارى قارۋمەن سوققى جاسالىپ جاتىر. سونىمەن قاتار، بەيبىت تۇرعىنداردىڭ اراسىندا قۇربانداردىڭ بولماۋىنا قاتتى ءمان بەرىپ وتىرمىز. ارينە بۇل قارقىندى باسەڭدەتەدى.
ساراپشىلار بەيبىت ءبىتىمنىڭ اۋىلى الىس دەيدى. سوڭعى كەزدەرى ۋكراينا اسكەرى پارتيزاندىق تاسىلگە كوشكەنى ايتىلا باستادى. بۇعان قىرىمدا جاسالعان جارىلىستار دالەل. كرەمل مۇنى قاۋىپسىزدىك ەرەجەسى ساقتالماعاندىقتان دەپ اقتالدى. ال ۋكراينا زىمىرانمەن اتقىلاعان جوقپىز دەپ وتىر.
www.24.kz