قازاقستاننىڭ پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى، پروفەسسور الماز شارمان قازىر ەلدە، نەگىزىنەن BA-2 جانە BA-3 نۇسقالارى اينالىستا ەكەنىن ايتتى.
مۇنىڭ ءبارى «وميكرون» شتامىنىڭ نۇسقاسى. قازىر ا ق ش پەن ەۋروپا ەلدەرىندە «وميكرون» نۇسقالارى باسىم - BA-3، BA-4، BA-5.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا، ولار وتە جۇقپالى، ءبىراق اۋرۋ جەڭىل وتەدى. الايدا قارتتار مەن سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ناۋقاستاردا اسقىنۋ قاۋپى جوعارى.
«ارينە، ولاردى ءالى دە باقىلاۋىمىز كەرەك، ءبىراق قازىر بۇل دەلتا شتامىنىڭ نۇسقالارى سياقتى اگرەسسيۆ ەمەس ەكەنىن كورۋگە بولادى. الداعى ۋاقىتتا ادامدار اۋرۋحاناعا كوپ ءتۇسىپ، اۋىر جاعدايلار كوبەيسە، ادەتتەگى كارانتين شارالارىن قولدانۋ قاجەت بولادى، ءبىراق قازىرگى ۋاقىتتا كارانتين تۋرالى ايتۋ ەرتە»، - دەدى الماز شارمان.
سونىمەن قاتار، مامان وسى شتامدار اسا جۇقپالى بولعاندىقتان، سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدارعا نەمەسە قارت كىسىلەرگە قوعامدىق ورىندارعا جانە ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندارعا بارۋدى شەكتەۋ كەرەك دەيدى. ءبىراق جاستار بۇل كەڭەستى ۇستانۋى ەكىتالاي ەكەنىن دە جوققا شىعارمايدى. پروفەسسور وسى كەزەڭدە قاتاڭ كارانتين قولدانۋ مۇمكىن ەمەس جانە قاۋىپسىزدىك بويىنشا ۇسىنىستارمەن شەكتەلگەن ءجون دەپ سانايدى. مىسالى، قوعامدىق ورىنداردا ءوز دەنساۋلىعىنا الاڭدايتىن ادامدارعا ماسكا تاققان دۇرىس.
قوعامدىق مەديتسينا سالاسىنداعى ماماننىڭ ايتۋىنشا، اۋرۋدىڭ قازىرگى ءوسۋى بىرنەشە فاكتورعا بايلانىستى. بۇرىن اۋىرعان نەمەسە ۆاكتسينا العان كوپ ادامنىڭ يممۋندىق قورعانىسى بىرتىندەپ السىرەي باستادى. بۇل ۆيرۋستىڭ نەعۇرلىم جۇقپالى نۇسقاسىنىڭ پايدا بولۋىمەن جانە اينالىمىمەن سايكەس كەلدى. الماز شارمان ۆيرۋس قاي ماۋسىمدا كۇشەيەتىنى ءالى انىقتالماعانىن ايتتى. ول اۋرۋ جاعدايلارى قازاقستاندا عانا ەمەس، ەۋروپا مەن اقش- تا دا بايقالاتىنىن ەسكە سالدى.
«حالىقتىڭ ءبىر بولىگى قايتادان اۋىرىپ، ۆاكتسينالاردىڭ جاڭا ءتۇرى جاسالعاندا، اۋرۋ قايتادان تومەندەيدى. مەنىڭ ويىمشا، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىقتى ۆاكتسينالاۋدىڭ جاڭا ناۋقانى باستالماي تۇرىپ، «وميكرونعا« قارسى ناقتى ۆاكتسينا ۇسىنىلعانشا نەمەسە امبەباپ ۆاكتسينا جاسالعانشا كۇتۋى كەرەك. بۇل كەزەڭدە ەشقانداي ۆاكتسينا الماعان ادامدار ەكپە سالدىرۋى كەرەك. وسىلايشا، ولار اسقىنۋ قاۋپىن ازايتا الادى. ۆيرۋس مۋتاتسياعا ۇشىرايدى جانە جاڭا نۇسقالار ۇنەمى پايدا بولا بەرەدى. ۋاقىت وتە كەلە ءبىز ءار ماۋسىمدا تۇماۋ سياقتى ۆاكتسينالاردىڭ جاڭا نۇسقالارىن الىپ وتىرامىز دەپ ويلايمىن»، - دەپ تولىقتىردى پروفەسسور الماز شارمان.
School of Medicine Caspian University پروفەسسورى، ەپيدەميولوگ رافايل قىپشاقبايەۆ تا وسىعان ۇقساس پىكىر ءبىلدىردى جانە كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ كۇرت وسكەنىنە قاراماستان، اۋىر ناۋقاستار مەن جاساندى تىنىس الۋ اپپاراتىنا قوسىلعان ادامدار تۋرالى اقپارات جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن قىپشاقبايەۆ كوروناۆيرۋس قىس مەزگىلىندەگى تۇماۋ سياقتى، السىرەيتىن نەمەسە ۇدەيتىن ماۋسىمدىق اۋرۋعا اينالۋى كەرەك ەكەنىن ايتقانىن ەسكە سالدى.
ونىڭ پىكىرىنشە، ينفەكتسيانىڭ مۇنداي كورسەتكىشى قوعامدىق ورىندارعا نەمەسە دۇكەندەرگە بارۋعا شەكتەۋ قويۋعا جەتكىلىكتى سەبەپ ەمەس. تەك اقپاراتتىق- ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندارعا جينالماۋعا جانە بەتپەردە تاعۋعا شاقىرۋ كەرەك. عالىم ۆيرۋستىق مۋتاتسيالاردى ەپيدەميا جانە ماۋسىمدىق قۇبىلىس رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ادامدار ءوز دەنساۋلىعىنا تونەتىن قاۋىپتى ءتۇسىنۋى كەرەك. قانت ديابەتى، ارتىق سالماق، سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىمەن جانە باسقا دا اۋرۋلارمەن اۋىراتىن قاۋىپ توبىنداعى ادامدار مۇقيات بولۋ كەرەك.
«سونىمەن قاتار، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى تىيىمدار مەن شەكتەۋلەرمەن قورقىتۋدىڭ قاجەتى جوق، ەگەر بىلتىرعى جاعدايدى سالىستىراتىن بولساق، ءبارىن سىناق جانە قاتەلەسۋ ارقىلى جاسادىق. تەراپيانى دۇرىس انىقتاي المادىق. ول كەزدە ءبىلىمىمىز از ەدى، سوندىقتان جالپى كارانتيندى ەنگىزۋ ينفەكتسيانىڭ جولىنا توسقاۋىل قويۋدىڭ دۇرىس شارالارىنىڭ ءبىرى بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا جيناقتالعان ءبىلىم كولەمى كوبىرەك جانە ءبىز بۇل ىندەتتى اقىرىندا جەڭە الامىز. تاعى ءبىر جايت، ادامدار جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ، ءوز دەنساۋلىعىنا ءوزى جاۋاپتى ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. تاۋەكەل توبىنا جاتاتىن بولساڭىز، قىدىرۋدى شەكتەپ، بەتپەردە كيىپ، باسقا دا قاۋىپسىزدىك شارتتارىن ساقتاۋىڭىز كەرەك»، - دەپ قوستى رافايل قىپشاقبايەۆ.
ەپيدەميولوگ بەتپەردە تاعۋدى مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋ قاجەت ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ماسكانى ەڭ الدىمەن، ءوزىن ناشار سەزىنگەن نەمەسە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار كيگەن ءجون. ول ءۇشىن حالىقتى بەتپەردە تاعۋعا مىندەتتەمەي، ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت.
رافايل قىپشاقبايەۆ اۋرۋدىڭ وشاقتارىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن مەزگىل- مەزگىل ۆاكتسينالاۋ قاجەت دەپ سانايدى، ءبىراق ونى باستاماس بۇرىن قولدا بار ۆاكتسينالاردىڭ ۆيرۋستىڭ قازىرگى شتامىنا قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىن تەكسەرۋ قاجەت.
«نارىقتاعى ۆاكتسينالاردىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەتىن كەم دەگەندە زەرتتەۋلەر بولۋى كەرەك. ۆاكتسيناتسيا ءارقاشان جالپى اۋرۋدى تومەندەتەدى. قازىرگى شتامدار ازدى- كوپتى دارەجەدە ءبىر شتامنىڭ نۇسقالارى سانالادى. سوندىقتان ۆاكتسيناتسيا ناۋقانى قاتار ءجۇرۋى كەرەك. بۇل شتامعا قارسى ۆاكتسينالاردىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنىن انىقتاۋ كەرەك»، - دەدى ەپيدەميولوگ.
ەسكە سالايىق، 9-شىلدەدە الماتى «سارى» ايماققا كىرگەن بولاتىن.
Tengrinews.kz