كەيبىرەۋىنە جاقسى داۋىس قاننان، اتا- تەكتەن داريدى. قۇلاققا جاعىمسىز ەستىلەتىن داۋىس تا بار. داۋىس ارقىلى اداممەن ارالاسۋعا قۇلقىڭنىڭ بار- جوعىن انىقتاۋ قيىن ەمەس، دەپ جازادى ايقىن گازەتى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، «اۋىزبەن» جانە «تاماعىڭمەن»، «كەۋدەمەن»، ءتىپتى «ىشىڭمەن» سويلەۋگە بولادى. تابيعاتىنان ادامنىڭ بۇكىل دەنەسى دىبىس شىعارادى (سابيلەردە سولاي بولادى). ءبىراق ىشتەي قوبالجۋدان كەيىن داۋىس ۆيبراتسياسى بۇكىل دەنەدەن وتپەي، القىمعا تىعىلىپ قالادى. بۇل داۋىس ىرعاعىنا كەرى اسەر ەتەدى. «كەۋدەمەن» سويلەۋ - كەۋدەنى ۆيبراتسيامەن تولتىرۋ دەگەن ءسوز، دەمەك «ىشپەن سويلەۋ» - ءىشتى ۆيبراتسيامەن تولتىرۋ.
پسيحولوگتاردىڭ انىقتاۋىنشا، سىڭعىرلاعان داۋىس ادامنىڭ جاس، قۋاتتى ەكەنىن بىلدىرەدى. داۋىس زور بولعان سايىن، قىزمەت تە تومەندەي بەرەدى دەگەن قىزىق تۇسىنىك بار.
داۋىسى قاتتى شىعاتىن ادامدار بولىپ جاتقان جاعداي مەن ادامداردى باقىلاۋدا ۇستاۋعا تىرىسادى. سوندىقتان باسقالاردان باسىم ءتۇسۋ ءۇشىن كەيبىرى وسى ءتاسىلدى قولدانادى ەكەن. كەيدە قاتتى سويلەۋ اڭگىمەلەسۋشىنىڭ ءسوزىن بولە بەرۋگە الىپ كەلەدى. بۇل وقيعانى باقىلاۋدا ۇستاۋمەن قاتار، ەگويزم مەن تاربيەسىزدىكتى بىلدىرەدى. كەيبىرى قاتتى داۋىستى سەنىمدىلىكپەن بايلانىستىرادى. الايدا كوپ جاعدايدا ولاي ەمەس. كوبىنەسە وزىنە نازار اۋدارتقىسى كەلگەن ادامدار قاتتى سويلەيدى دەگەن پايىم بار.
اقىرىن داۋىس وزىنە سەنىمدى، باسقاسىنان ارتىق ءتۇسۋدى جانە جۇرتتىڭ نازارىن اۋدارۋدى قاجەتسىنبەيتىن ادامدارعا ءتان كەلەدى. كەيدە اقىرىن سويلەۋ كەرىسىنشە سەنىمسىزدىكتى، تاباندىلىقتىڭ بولماۋىن دا بىلدىرەدى. مۇنداي داۋىستى ادامدار كوبىنە تاكاپپار كەلەدى. الايدا شەشىم شىعارۋعا اسىقپاس بۇرىن، ادامنىڭ قانداي جاعدايدا سويلەپ جاتقانىن بايقاپ، اقىرىن سويلەۋىنىڭ سەبەبىنە ۇڭىلگەن دۇرىس. اقىرىن سويلەيتىن ادامدار شۋلى جەردە داۋىسىن قاتتىراق شىعارۋىنا تۋرا كەلەدى. ەگەر ويتپەسە، ول ادامعا اڭعارعىشتىق پەن زەرەكتىك جەتىسپەيدى جانە وتە ءوزىمشىل بولۋى مۇمكىن.
تەز سويلەيتىن ادامدار قانداي؟ ادامنىڭ ۇنەمى تەز سويلەيتىنى مەن بەلگىلى ءبىر جاعدايعا بايلانىستى عانا تەز سويلەۋىن اجىراتا الۋ كەرەك. تەز سويلەيتىندەر كوبىنە بەلسەندى جانە ويلانباستان شەشىم قابىلداي الادى. مۇنداي ءتيپتى ادامدارعا كەيدە ساقتىق جەتىسپەيدى، شەكتەن تىس يمپۋلسيۆتىلىك كەي جاعدايدا اسىعىس شەشىم جاساۋعا اكەپ سوقتىرادى. كەيبىر جاعدايلاردا تەز سويلەۋ سەنىمسىزدىك، وزىنە نازار اۋدارتۋمەن دە سايكەس كەلەدى ەكەن. بۇل دەگەنىمىز - ءوزىڭدى تومەن باعالاۋمەن پارا- پار. سونداي- اق اڭگىمەلەسۋشىنىڭ وتىرىك سويلەپ وتىرعانىن بىلدىرەتىن كەزدەر دە بولادى. سەبەبى، وتىرىك اقپاراتتان تەزىرەك قۇتىلۋ ءۇشىن ادامنىڭ تەز سويلەۋى مۇمكىن.
باياۋ سويلەيتىندەرگە كەلەتىن بولساق، وزىنە سەنىمدى ادامدار اسىقپاي، بايسالدى جانە اقىرىن سويلەيدى. ءوزىن جايسىز سەزىنگەن ادامداردىڭ دا اسىقپاي سويلەيتىنىن ەسكەرۋ كەرەك.
ويىن جەتكىزەردە تۇتىعىپ، كەكەشتەنىپ قالاتىندار دا بار. ياعني، كەيبىر ادامدار ءسوزىن ءۇزىپ- ءۇزىپ جەتكىزەدى. پاۋزا كۇتپەگەن جەردەن ورىن الۋى مۇمكىن جانە پاۋزانىڭ ۋاقىتى دا ءارقالاي اۋىسىپ وتىرادى. مۇنداي پاۋزالار سەنىمسىزدىكتەن، ابىرجۋدان، قىمسىنۋدان پايدا بولادى. كەيدە بۇل شىنايى سويلەمەۋدى بايقاتادى، كەيدە كەرىسىنشە. ادام ويىن ءدال جەتكىزۋ ءۇشىن ءسوز تاڭداپ، پاۋزاعا جول بەرەدى.
ادام ابىرجىعاندا نەمەسە وتىرىك ايتقاندا دا ءتىلى كۇرمەلۋى مۇمكىن. ادامنىڭ وتىرىك سويلەپ جاتقانىن ءبىلۋ ءۇشىن، ونىڭ كوزىنە، تىنىس الۋىنا، يشاراتىنا قاراۋ كەرەك. ويتكەنى جالعان سويلەپ تۇرعان ادام، كەكەشتەنۋمەن قوسا، اڭگىمەلەسۋشىدەن كوزىن الىپ قاشا بەرەدى ءارى الاقانىمەن اۋزىن نەمەسە بەتىن جابادى.
كوبى داۋىسىن قىسىپ سويلەيتىندىكتەن، ول ادەمى ەستىلمەيدى. جالپى، داۋىس تەمبرى مەن ادەمىلىگىنە داۋىس جەلبەزەگى مەن تىنىس جولدارى عانا ەمەس، شارشاعاندىق پەن سويلەۋ جىلدامدىعى دا اسەر ەتەدى، سونداي- اق، دەنەنى دۇرىس ۇستاۋ وتە ماڭىزدى. دەنەنى دۇرىس قالىپتا ۇستاي ءبىلۋدىڭ داۋىسقا تيگىزەر اسەرى مول. سەبەبى، سول كەزدە ادامنىڭ تىنىس الۋى دا قالىپتى بولادى. بۇل داۋىستىڭ ادەمى ەستىلۋىنە كەپىل بولماق.