ول باس پروكۋراتۋراعا ءاربىر ءىس بويىنشا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى تاپسىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى بەلگىلى قۇقىق قورعاۋشى، زاڭگەر ايمان وماروۆا باسقاراتىن بەلسەندىلەر قۇرعان قوعامدىق كوميسسيا تۋرالى ايتتى. تاۋەلسىز كوميسسيانىڭ ميسسياسى مەن مىندەتتەرى تۋرالى تولىعىراق ءبىلۋ ءۇشىن Tengrinews.kz ءتىلشىسى وسى بىرلەستىك جەتەكشىسىنە حابارلاسىپ كوردى.
«مەن بۇل شەشىمدى قۇپتايمىن (قوعامدىق كوميسسيا قۇرۋ - اۆت. ەسك.). شىنىندا دا، قازىر نە بولىپ جاتقانىن جانە سول قايعىلى كۇندەردە نە بولعانىن وبەكتيۆ تۇردە ءتۇسىنۋى ءۇشىن ءبىز تاۋەلسىز قوعامدى تارتۋىمىز كەرەك»، - دەدى توقايەۆ سۇحباتىندا.
ايمان وماروۆا – 4-قاڭتاردا الماتىداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا بولعان جاعدايدى كوزىمەن كورگەندەردىڭ ءبىرى، قاڭتار وقيعاسىن تەرگەۋ جونىندەگى «اقيقات» قوعامدىق كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى.
«سول كۇنى كەشكى ساعات 18.00-دەن كەيىن مەن الاڭدا بولدىم. مەن مۇنداي «بەيبىت« ميتينگتى ەشقاشان كورگەن ەمەسپىن. قوزعالىستىڭ ءوزى، ورنالاسۋى جانە سانى - ءبارى باسقاشا بولدى. قاپتالداعى توپتار اشۋلى بولدى. ورتادا تۇرعانداردى سىرتقا شىعارماۋ ءۇشىن قورشاپ تۇرعان سياقتى. 18 جاستاعى جاس ءوسپىرىمنىڭ وقيعاعا كۇشتەپ تارتىلعانىن كورسەتەتىن دەرەكتەر بار. قورقىتىپ ولاردى اۆتوبۋسقا كىرگىزدى: الدىمەن ايعايلاپ، قارسىلىق كورسەتتى، ءبىراق كەيىن قورىققاننان الاڭعا شىقتى. كەيىن وزدەرى جان-جاققا تاراپ كەتتى. ءبارى دايىندالعان: قارۋ ۇستاعانىن قاراڭىز، ءنومىرى جوق كولىكتەر كەلىپ، سۇيىقتىقتاردى تاراتىپ بەردى. بىرىنشىدەن، ميتينگىگە تەك ەر ادامدار قاتىستى. ەكىنشىدەن، ولاردىڭ جاس قۇرامى كۇرەسۋگە قابىلەتتى ادامدار. ۇشىنشىدەن، ولاردىڭ كيىمدەرى جانە قارۋلى بولۋى. البەتتە، بۇل ارەكەتتىڭ ءوزى بيلىكتى باسىپ الۋعا باعىتتالعان»، - دەدى قۇقىق قورعاۋشى.
قاڭتارداعى تارتىپسىزدىكتەر الماتىنى عانا ەمەس، ەلىمىزدىڭ باسقا دا وڭىرلەرىن قامتىدى. وماروۆا ءار جەردە جاعداي ءتۇرلى سيپاتتا بولعانىن ايتتى. ولاردى بىرىكتىرەتىن جالعىز نارسە - ميتينگىلەر. ونىڭ ايتۋىنشا، نارازىلىق بىلدىرۋشىلەردىڭ شىققان سەبەپتەرى ءارتۇرلى بولدى ءارى ولار ىستەگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار دا ءارتۇرلى بولعان.
«ەرەكشە قۇبىلىسپەن، ياعني گيبريدتى فورمامەن اينالىسىپ جاتىرمىز: بىرەۋلەر بەيبىت ميتينگكە باردى، باسقالارى زورلىق- زومبىلىق ەكسترەميزمىنىڭ قۇربانى بولدى، ەندى ءبىرى ەكسترەميستەر، ال كەلەسى توپ - بيلىكتى باسىپ الۋدى جوسپارلاعان لاڭكەستەر. سوندىقتان بىرەۋ بەيبىت ميتينگكە باردى، ال بىرەۋ بەيبىت ميتينگكە بارمادى. بىرەۋ قازىر نە بولاتىنىن جانە ودان پايدا تابۋعا بولاتىنىن ءبىلدى، ال بىرەۋ جوسپارلانعان ەكسترەميستىك جانە لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە باردى»، - دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگىلەرى مۇنى جوسپارلاپ، كەتۋ جولدارىن دا الدىن الا دايىنداعان. وماروۆا قاڭتار وقيعالارىنا قاتىسقان ەكسترەميستەر مەن لاڭكەستەردىڭ كوپشىلىگى بۇرىننان ەلدەن تىس جەردە بولعان دەپ بولجايدى.
«جاسىرىنۋعا ۇلگەرمەگەن كەيبىرەۋلەرى ۇستالۋى مۇمكىن، ءبىراق نەگىزگى بولىگى، ارينە، جاسىرىنىپ ۇلگەردى. سونداي-اق، ورتاسىندا نەگىزگى كۇش رەتىندە جۇمىس ىستەگەندەر قالدى. قازىر ۇستالعانداردىڭ ايتۋىنشا، ولار نارازىلىق بىلدىرۋشىلەر قاتارىندا بولعان، ءبىراق توبەلەسپەگەن، ەشتەڭە ىستەمەگەن، جاي كورگىسى كەلگەن. كەيبىرەۋلەر بەيبىت ميتينگكە قاتىسپادى، ءبىراق سودان كەيىن سۇمدىق وقيعا باستالدى دەيدى. سوندىقتان ءار جاعدايعا ناقتى قاراۋ كەرەك.
كەيبىرەۋلەر وقيعاعا شىن مانىندە، قاتىسقان بولۋى مۇمكىن، ال قازىر ولار جاي عانا ءوتىپ بارا جاتتىم دەيدى. ەشكىم تۇرمەدە وتىرعىسى كەلمەيدى. سوندىقتان ولاردىڭ اراسىندا سول جەردە بولعان جانە ونى مويىنداعىسى كەلمەيتىندەر بار. ەشكىم شىندىقتى، توناعاندارىن ايتقىسى كەلمەيدى. وندايلار وتە كوپ. ءبىراق شاعىمدانۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى جاي عانا سول جەردە بولعانىن، ەشتەڭە ىستەمەگەنىن ايتادى. ولار نە ءۇشىن سوتتاپ جاتقانىن سۇرايدى. الايدا مەن دە 5-قاڭتاردا الاڭدا بولدىم. وسى سۇمدىقتى ءوزىم كوردىم جانە ول جەردەن جاي عانا ءوتىپ كەتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. مەن سياقتى ادامدار از بولدى. مەنى دە ۇستاپ، قاتىستىڭ دەپ ايتار ەدى»، - دەدى ادۆوكات.
قازىر «اقيقات» قوعامدىق كوميسسياسىنا كۇن سايىن جۇزدەگەن ادام جۇگىنەدى. بىرلەستىكتىڭ كەيبىر مۇشەلەرى جەكە قابىلدايدى، باسقالارى تەلەفون ارقىلى، ال كەيبىر شاعىمدار ەلەكترون پوشتا ارقىلى قابىلدانادى. كۇنىنە كەم دەگەندە 60-70 سۇرانىس وڭدەلەدى، ال كۇنىنە ەڭ كوپ سانى 150 وتىنىشكە دەيىن جەتتى.
«جۇگىنگەندەردىڭ ايتۋىنشا، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى ۆيدەوعا قاراپ، تۇجىرىم جاسايدى: سول جاقتا جۇرگەن بولسا، جاپپاي تارتىپسىزدىككە قاتىستى دەگەن ءسوز دەپ. ادام سول جەردە بولعانى ءۇشىن عانا لاڭكەس دەپ نەمەسە جاپپاي تارتىپسىزدىك جاسادى دەپ ايىپ تاعادى. ءبىراق بۇل دۇرىس ەمەس، ءبارى مۇنداي ارەكەتكە بارعان جوق قوي. ەكستسەسس بولدى: بىرەۋ ولتىرگىسى كەلدى، بىرەۋ توناعىسى كەلدى، ال ءۇشىنشىسى بۇزاقىلىققا دايىن بولدى. ءارقايسىنىڭ قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىعى. ۆيدەو سياقتى دالەل بولماسا، قىلمىس قۇرامىن انىقتاۋ وتە قيىن.
الايدا، لاڭكەستىككە قاتىسقاندار دا بار. مۇندا دا پروبلەما بار. دالەل جوق بولسا، قۇقىققورعاۋشىلار زاڭعا قايشى ارەكەتتەر جاسايدى.
ءبىر ادام ەكىنشىسىن كورسەتىپ، سول جاقتا كوردىم دەسە، وعان سەنبەيمىن. بۇلاي بولمايدى. الاڭدا شوك بولعان ادامدار ءجۇردى، قۇجىناعان ادام ىشىندە ءبىر- ءبىرىن تاپپاي قالعاندارى بولدى. مۇندا كۋالىك ەتكەندەردىڭ سوزىنە عانا ەمەس، دالەلگە جۇگىنۋ قاجەت. ۆيدەو عانا نەگىزگى دالەل بولۋى ءتيىس، بۇل كادرلار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا بار»، - دەدى ول.
ايمان وماروۆا حالىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان ءادىل تەرگەۋ كۇتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول جوعارى ساناتتى مامانداردى تارتا وتىرىپ، ساپالى تەرگەۋ جۇرگىزۋگە شاقىردى.
«قازىر ونداي ماماندار از. كىنانىڭ ناقتى دالەلى بولماعان كەزدە ادام ازاپتالا باستايدى. بۇل قولايسىز، ءار جاعدايعا جانە ءىس ناقتى قاراۋ كەرەك. قىزىلوردادا كوپتەگەن زاڭسىز ارەكەتتى كوردىم. ادام ەشتەڭە ىستەپ تۇرعان جوق، ءبىراق ول ۆيدەوعا ءتۇسىپ قالعان. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بۇل مىندەتتى ورىنداي المايتىن جاعداي قالىپتاستى»، - دەپ اتاپ ءوتتى زاڭگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا، قاڭتار وقيعاسىنان كەيىنگى تەرگەۋ كەزىندە كوپ ادام قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وكىلدەرى تاراپىنان بولعان ازاپتاۋعا شاعىمدانعان.
«قازىر ازاپتاۋ كوپ بولىپ كەتتى. سەبەبى ادامدار ءىستى دۇرىس بىلىكتى تەرگەۋدى بىلمەيدى، ولار ادىلدىكتى بىلمەيدى. قىلمىستىق ءىس وسىنشا كوپ بولسا سولاي بولادى. ادەتتە ونداي ءىس از بولعاندىقتان قىسىم بايقالماي كەتەتىن، سەبەبى ولار ءبارىن تىنىش ىستەيتىن. ال بۇل جەردە ءىس جاپپاي بولىپ تۇر»، - دەيدى ول.
ونىڭ سوزىنشە، ميتينگىگە قاتىسقان دەگەن كۇدىككە ىلىنگەن ادامداردى قاماۋعا الماي-اق قويۋعا دا بولادى.
«ەگەر ادامنىڭ تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بولسا، ول قازاقستان ازاماتى بولسا، اسىرەسە دەنساۋلىعى ناشار نەمەسە جاراقات العان بولسا ولارعا باسقا شارا قولدانۋعا بولادى. بۇل جاعدايدا ول تەرگەۋگە قالاي اسەر ەتە الادى، ول نە ىستەي الادى؟ ول، مىسالى، ءتىپتى الاڭعا شىعا المايتىنداي اقساپ قالسا.
قازىر ءبىز نەمەن كۇرەسىپ جاتقانىمىز تۇسىنىكسىز. كەيبىرى جاي ءوتىپ بارا جاتقان نەمەسە بەيبىت شەرۋگە شىققان. ەگەر راسىندا سولاي بولسا، ءبارىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدىڭ قاجەتى جوق، ولاردى بوساتىڭىزدار. ءيا، ولار ميتينگىدە بولدى. ءبىراق ول قىلمىستىق ءىس ەمەس قوي، ولاردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىڭىزدار»، - دەيدى ول.
وماروۆانىڭ سوزىنشە، «اقيقات» قوعامدىق كوميسسياسى ازاماتتارعا تەگىن قىزمەت كورسەتەدى. سوندىقتان كوميسسيا مۇشەلەرى كاسىپكەرلەردەن، مەتسەناتتار مەن دەمەۋشىلەردەن قارجىلاي كومەك سۇرايدى.
«ءبىز وڭىرلەرگە بارىپ تۇرامىز جانە جول اقىسىن تولەۋگە مۇمكىندىك بولماي جاتادى. ءبىراق بىزدەن كومەك سۇراپ كەلگەن ادامداردان اقشا العىمىز كەلمەيدى، سەبەبى ولاردىڭ ءوز پروبلەماسى بار. ولار بىزدەن كومەك سۇرايدى. سوندىقتان مەتسەناتتار مەن دەمەۋشىلەردەن جول اقىسىن تولەپ بەرۋگە كومەك سۇرايمىز. كوميسسيادا 20-عا جۋىق ادام ىستەيدى، ءبىراق ولاردىڭ سانى ءالى وسەدى دەپ ويلايمىن. سەبەبى ازاماتتارعا كومەك كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرەدى: قازىر دەرەكتەر جيناپ جاتىرمىز، سوسىن زاڭگەرلەر قۇقىقتىق باعالاۋمەن جانە ىستەردى زەرتتەۋمەن جۇمىس ىستەيتىن بولادى. كەيىننەن ۆيدەو بويىنشا ماماندار قاجەت بولۋى مۇمكىن: ءبىز جاعدايدى باعالاۋ ءۇشىن كىم قايدا بارعانىن زەرتتەيمىز. ياعني ادام كوپ بولادى»، - دەدى ادۆوكات.