قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلىندەگى ەلەكتروندى كىتاپ - 1991 - جىلدان باستاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى سوڭعى ءۇش ونجىلدىقتاعى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ جەتىستىكتەرىمەن تىكەلەي نەمەسە جاناما بايلانىستى بىرەگەي وقيعالار الماناعى.
سپيكەرلەردىڭ كوپشىلىگى تاريحي وقيعانىڭ كۋاگەرى بولا وتىرىپ، وزدەرىنىڭ جەكە ەستەلىكتەرى مەن ەموتسيالارىمەن بولىسەدى، ەل دامۋىنىڭ ءاربىر ناقتى كەزەڭىنىڭ بۇرىن بەلگىسىز بولعان بولشەكتەرىن ەسكە الادى. سونىمەن قاتار، بۇل كىتاپتا سوڭعى 30 جىل ىشىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق- ساياسي جانە مادەني پروتسەستەردى تالدايتىن سالالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرلەرى كەلتىرىلگەن. اڭگىمەلەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى- ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ ساياساتتاعى بەينەسى ەرەكشە ورىن الادى.
«قازاقپارات» ح ا ا وقىرمان نازارىنا وسى كىتاپتان ۇزىندىلەر ۇسىنادى.
يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ: دامۋدىڭ بەيبىت باعىتى
تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى
قازاقستاننىڭ «ەگەمەندىك شەرۋى» كەزەڭىندەگى العاشقى شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى - سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ جانە اتوم قارۋىنان ءوز ەركىمەن باس تارتۋ بولدى. پوليگون پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن 1991 -جىلدىڭ 29 - تامىزىندا جابىلىپ، بۇل بۇكىل الەمگە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءىس جۇزىندە تاۋەلسىزدىك داۋىرىنە ەنگەنىن بىلدىرەتىن بەلگى بولدى. بۇل جەردە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆ سەمەي پوليگونىن كرەملدىڭ ەركىنە قارسى، وتە كۇردەلى گەوساياسي جاعدايلاردا جاپقانىن اتاپ ءوتۋدىڭ ماڭىزى زور.
ول كەزدە كوبىسى بۇرىنعىشا ويلاپ ءومىر ءسۇردى جانە ءولىم سەپكەن پوليگون مەن ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن ءوز پايداسىنا جاراتۋدى كوزدەيتىن. سونىمەن بىرگە، ەلدىڭ ءوز ىشىندە قوعامنىڭ ەڭ راديكالدانعان بولىگى ءالى دە «يمپەريالىق نيەتتە» ەكەنىن جاسىرمايتىن. كەيبىر تەرەڭنەن ويلامايتىن «ساراپشىلار»، ءتىپتى ساياسي ساناتتاعى وكىلدەر «باسقالار بىزدەن قورقۋى ءۇشىن» يادرولىق قارۋدى قالدىرۋعا ۇندەدى. ءبىراق قالعان الەمنىڭ بارلىعىندا قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى زور ىقىلاسپەن قابىلداندى. پرەزيدەنتتىڭ اتىنا العىس ايتىلعان حاتتار مەن جەدەلحاتتار اعىلىپ كەلىپ جاتتى.
سول كەزدىڭ وزىندە كوپشىلىك قازاقستاننىڭ 1200 يادرولىق وقتۇمسىقتان تۇراتىن الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتاتىنىن ءتۇسىندى. تاريحتا مۇنداي قادامدى ءالى ەشكىم جاساعان جوق- تى! مەن نۇرسۇلتان نازاربايەۆتى 1992 -جىلى نيۋ- يوركتە ب ۇ ۇ- نىڭ 47- باس اسسامبلەياسىندا قانداي زور قوشەمەتپەن، دۋ قول شاپالاقتاپ قارسى العانىن ءوز كوزىممەن كوردىم. ءبىزدىڭ داۋىسىمىز ءبىر ساتتە- اق وتە ۇلكەن سالماققا يە بولدى.
وسىدان كەيىن الەمدەگى ەڭ ءىرى يادرولىق پوليگوندار: رەسەيدەگى جاڭا جەر، قىتايداعى لوبنور، فرانسۋز پولينەزياسىنداعى مۋرۋروا جانە ا ق ش- تاعى نيەۆادا تىنىشتىق رەجيمىنە كوشتى. تاۋەلسىز ساياسات جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك الا سالىسىمەن قازاقستان جاپپاي قارۋسىزدانۋ جونىندەگى جاھاندىق كەلىسسوزدەرگە بەيبىت باعىت بەردى. كەيىنىرەك ب ۇ ۇ تاريحي كۇن – 29- تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس- قيمىل كۇنى دەپ جاريالادى.