قازاقستاننان قونىس اۋدارعان قانداستارىمىزدىڭ الدىمەن ات باسىن بۇراتىن جەرىنىڭ ءبىرى تۇركيا دەسەك، ءتۇبى ءبىر تۇرىك ەلىنە قونىس اۋدارعانداردىڭ دەنى «تۇركيانىڭ تۋريستىك استاناسى» اتانعان انتالياعا جايعاسادى. تۇركيانىڭ ەڭ اتاقتى كۋرورتتىق ايماعى سانالاتىن بۇل قالاعا، سوڭعى مالىمەت بويىنشا، الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىنەن كەلگەن 94 مىڭ 294 شەتەلدىك تۇرعىن قونىستانعان. مىنە، وسى 100 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ اراسىندا سانى جاعىنان رەسەي مەن قازاقستان ازاماتتارى كوش باستاپ تۇر. ياعني رەسەيدەن - 18905 ادام، قازاقستاننان 11537 ادام انتالياعا كوشىپ بارعان. ال ءۇشىنشى ورىندا - نەمىستەر، 9615 نەمىس ازاماتى قونىس اۋدارسا، ءتورتىنشى ورىندا - يراندىقتار. ولاردىڭ سانى 6703 ادامدى قۇرايدى.
انادولى اگەنتتىگى حابارلاۋىنشا، تۇركيا ستاتيستيكا باسقارماسىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس، 2019 –جىلى 2511700 ادامدى قۇراعان انتاليا حالقى سوڭعى 2 جىلدا شامامەن
1, 5 پايىزعا ارتىپ، حالىق سانى 2548308 گە جەتكەن.
انتاليادا مىڭعا جۋىق «جۇلدىزدى» وتەل بار. ونىڭ 400 ءى - «5 جۇلدىزدى» قوناق ءۇي. ساياحات سالاسى ەرتە دامىعان يسپانيانىڭ وزىندە مۇنداي كوپ «5 جۇلدىزدى» قوناقۇي جوق. انتاليادا جاز ماۋسىمىندا 3 مىڭنان استام گيد جۇمىس ىستەيدى. تۋريستىك اگەنتتىكتەر سانىنىڭ ءوزى 1600-دەن اسادى. سونداي- اق انتاليادا 640 شاقىرىمدىق جاعالاۋ، 1000 عا جۋىق ەجەلگى قالا بار. انتاليا مادەنيەت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، ءبىر تۋريست وسى وڭىردە دەمالۋعا شامامەن 700 دوللار اقشا جۇمسايدى. ارينە، گولف ويناپ، 5 جۇلدىزدى قوناق ۇيگە دەمالۋعا كەلگەندەر مۇنىڭ سىرتىندا. مىنە، بۇل - انتاليانىڭ تۋريستەردى ماگنيتشە تارتاتىن باستى ەرەكشەلىگى.
ىندەت باستالماس بۇرىن انتالياعا جىلىنا رەسەي، ۇلىبريتانيا، گەرمانيا، قازاقستان، نيدەرلاند، اۋعانستان، يندونەزيا، ا ق ش، جاپونيا، مالايزيا سىندى 90 عا جۋىق مەملەكەتتەن ورتا ەسەپپەن 15 ميلليون تۋريست كەلەدى ەكەن. انتاليا مادەنيەت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاندىقتار وسى قالاعا ساياحاتتاپ كەلەتىن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ الدىڭعى بەستىگىنە كىرەدى. ماسەلەن، 2013 -جىلى قازاقستاننان انتالياعا 260 مىڭ تۋريست بارسا، 2018 -جىلى بۇل كورسەتكىش 300 مىڭنان اسقان. 2019 -جىلى تۇركياعا كەلگەن 50 ميلليونعا جۋىق ساياحاتشىنىڭ دا كوبى انتاليادا دەمالعان. بىلايشا ايتقاندا، تۇركياعا ساياحاتتاي كەلگەن ساياحاتشىنىڭ 60 پايىزى الدىمەن انتاليانى تاڭدايدى.
انادولى اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2020 -جىلدىڭ قازان ايىندا پاندەمياعا قاراماستان انتالياعا دەمالۋعا كەلگەن ۋكراينا، قازاقستان جانە مولدوۆالىق تۋريستەر سانى 2019 -جىلدىڭ قازان ايىمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما وسكەن. سەبەبى «تۋريستىك استانانىڭ» كوپتەگەن قوناق ۇيلەرى 150 ءتۇرلى سانيتارلىق- گيگيەنالىق تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن «سالاۋاتتى تۋريزم» سەرتيفيكاتىن العان. ناتيجەسىندە ءبىر عانا قازان ايىنىڭ وزىندە انتالياعا دەمالۋعا 700 مىڭ تۋريست كەلسە، مۇنىڭ ىشىندە قازاقستاندىق تۋريستەردىڭ سانى 7130 ادامعا جەتكەن.
تۋريستەر مەن انتالياعا قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ كوبەيۋىنە مۇرىندىق بولعان تاعى ءبىر ماڭىزدى ءتۇيىن - انتالياداعى باعانىڭ ارزاندىعى.
قازىر الەۋمەتتىڭ جەلىنى اقتارا قالساڭىز «تۇركيادان قالاي ءۇي ساتىپ الۋعا بولادى؟» ، «انتاليادا پاتەر باعاسى قانشا تۇرادى؟» … دەگەن سەكىلدى اقپاراتتار ۇدايى ۇشىراسادى. «تۇركيادان ءۇي ساتىپ الدىم، بۇل جاقتا مۇلىك قازاقستاننان ارزان. ءومىر سۇرۋگە دە ىڭعايلى» دەپ ماقتانىپ، تەڭىز جاعاسىندا تۇسكەن سۋرەتىن، ساتىپ العان ءۇيىن جەلىگە سالىپ، ەلدى قىزىقتىرىپ وتىرعان وتانداستارىمىز دا از ەمەس. ولاردىڭ اراسىندا قالتالى بايلار، ءانشى، ونەرپازدار، قاراپايىم تۇرعىندار دا بار. ءانشى التىناي جورابايەۆا مەن قاراقات ءابدىلدينانىڭ تۇركيادان ءۇي ساتىپ العانى جايلى اقپاراتتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدە ەداۋىر ءدۇمپۋ تۋعىزعانى - انە سونىڭ دالەلى. بىلايشا ايتقاندا، كەزىندە تۇركيادان تەك بايلار ءۇي السا، قازىر ءال- اۋقاتى ورتاشالار دا پاتەر الاتىن، نۇر- سۇلتان مەن الماتىداعى پاتەرىن ساتسا، انتاليا، ستامبۋلدان ءۇي الۋعا بولاتىن دەڭگەيگە جەتتى. ەندەشە، انتاليادان پاتەر ساتىپ الۋ سونشالىقتى وڭاي ما؟
قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە تۇركيادان ءۇي ساتىپ الۋعا كومەكتەسىپ، ورتادان ناپاقا تاباتىن الىپساتارلار دا كوبەيگەن. ءۇي ساتىپ الاتىن قازاقستاندىقتار كوبەيگەن سوڭ با، سوڭعى كەزدەرى انتالياداعى ءۇي ساتاتىن سەرىكتەستىكتەر دە قازاق، ورىس تىلدەرىندە قىزمەت كورسەتە باستاعان. ولاردىڭ سوزىنە سەنسەك، قازىر قازاقستاندىقتار تۇركيادان باسپانادان وزگە، جەر تەلىمىن دە ساتىپ الىپ جاتقان كورىنەدى. مۇنىڭ باستى سەبەبى تۇركيادا ليرانىڭ قۇنسىزدانۋىنان ءۇي باعاسىنىڭ ارزانداۋى قازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك تۋعىزعان. ماسەلەن، انتاليادا بۇرىن 100 مىڭ ا ق ش دوللارى تۇراتىن ەكى بولمەلى ءۇيدى قازىرگى ۋاقىتتا 50-60 مىڭ دوللارعا الۋعا بولادى. بۇل قازاقستاننىڭ الماتى، نۇر- سۇلتان قالالارىنداعى باعامەن قارايلاس. ساتىپ العان ءۇيدى تۋريستىك اگەنتتىكتەر ارقىلى جالعا بەرىپ، اقشا تابۋعا دا مۇمكىندىك بار. ءانشى التىناي جورابايەۆانىڭ ايتۋىنشا، ول جاقتا ءۇي باعاسى قازاقستاننان الدەقايدا ارزان. «قازاقستاندا جەتى جۇلدىزدى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنەن 3 بولمەلى پاتەردى 160 مىڭ ا ق ش دوللارىنا الا الاسىز با؟ ارينە، جوق. ال تۇركيادا ءبارى ارزان» دەيدى ول قازاقستان تىلشىلەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا. شىنىمەن دە بيىل جىل باسىندا زەينەتاقى قورىنداعى اقشانىڭ ءبىر بولىگىنە ءۇي الۋ تۋرالى اڭگىمە شىققالى جانە پاندەميانىڭ اسەرىنەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنان قازاقستاندا ءۇي باعاسى ءتىپتى شارىقتاپ كەتتى. وتكەن جىلى 10-12 ميلليون تەڭگە تۇراتىن پاتەرلەر بيىل 15 ميلليونعا تايادى نەمەسە ودان اسىپ جىعىلدى.
دەمەك، انتالياداعى ارزانشىلىق پەن ارقاداعى قىمباتشىلىق ءبىرقاتار وتانداسىمىزدىڭ كوك تەڭىزدىڭ جاعاسىنا كوش تۇزەۋىنە مۇرىندىق بولدى. ونىڭ ۇستىنە، تۇركيادا جىلجىمايتىن مۇلىك ساتىپ العان ادام بىردەن تىركەۋگە الىنادى، ياعني جىل بويى سول ەلدە جۇرۋىنە كەدەرگى جوق. ال ەندى تۇركياعا ينۆەستيتسيا قۇيساڭىز، ازاماتتىق الۋ دا ەش قيىن ەمەس. مىنە، بۇل وتانداستارىمىزعا ءبىر ەلدەن ءورىس، ءبىر ەلدەن قونىس سىيلاعان باستى مۇمكىندىك دەسەك قاتەلەسپەيمىز.
ارينە، ءبىز بۇل ماقالانى انتاليانىڭ تۋريستىك الەۋەتىن تانىستىرۋ ءۇشىن جازىپ وتىرعانىمىز جوق. شىنىن ايتقاندا، «انتاليادا 11537 قازاقستاندىق تۇرادى» دەگەن اقپاراتتىڭ ءوزى بىزگە وي سالدى. بۇل ءبىر جاعىنان، كاسىپ جانە جايلى مەكەن ىزدەپ شەتەل اسىپ جاتقان وتانداستارىمىزدىڭ قاتارى ءوسىپ وتىرعانىن اڭعارتسا، ەندى ءبىر جاعىنان، ولارمەن بىرگە قازاقستاننىڭ ەداۋىر قارجىسى، ادامي رەسۋرسى شەتەلگە كەتىپ جاتقانىن تۇسىندىرەدى. بۇل - ويلاناتىن جايت.
قالياكبار ۇسەمحان ۇلى
astana-akshamy.kz