***
ءبىز - دارعا اسايىن دەپ جاتقان كەزدە قۇدايدىڭ قۇدىرەتىمەن ارقان ءۇزىلىپ كەتىپ، امان قالعان حالىقپىز. سول ءبىر ناۋبەت كەزەڭدەردەن بويىمىزدا قالعان ۇلكەن ۇرەي بار...
***
تۇتاس ءبىر ءداۋىر قازاقتاردى انا تىلىنەن ايىرۋعا قىزمەت ەتتى. سول انا تىلىنەن وگەي قالعاندار «جاڭا يدەيا»، «جاڭا تەوريا» اشىپ، ونى حالىقتىڭ ساناسىنا سىڭىرمەك بولىپ، ارەكەت جاساپ جاتىر. انا ءبىر تەلەمتايەۆ دەگەن وقىمىستى «ساف-سانا» دەگەن كىتاپشا جازىپ، «قازاقستان ۇلتى» دەگەن ۇعىم تۋدىردى.
***
پرەزيدەنت «قازاقشا سويلەڭدەر!» دەيدى. ال پرەزيدەنتتىڭ ايتقانىن ماڭايىنداعىلار ورىنداپ وتىر ما؟ جوق! بىردە-بىرەۋى ورىنداپ وتىرعان جوق. ەسىكتەن شىعا بەرە ايتىلعان ءسوز ايتىلعان جەرىندە قالادى. جينالىس بىتكەننىڭ ءبارى ورىس تىلىندە جۇرەدى. باسشىدان باستاپ قوسشىعا دەيىن ورىسشا بايانداما جاسايدى. قازاق ۇكىمەتىنىڭ كىندىگى ورىس تىلىمەن بىرگە بايلانىپ تۋعان. ماسەلەنىڭ ءتۇپ قازىعى وسىندا.
***
ءبىر تۇسىنگەنىم - پارلامەنتىڭ دە الا-قۇلا بولادى ەكەن. ۇلت ءۇشىن جانى كۇيىپ، كۇيزەلگەن دەپۋتاتتار ساناۋلى عانا.
***
جەكەشە، تاۋەلسىز كانالدار كۇنى-ءتۇنى حابار كورسەتەدى. ءوز جۋرناليستەرى تەر توگىپ، جۇگىرىپ ءجۇرىپ دايىنداعان ءبىر دە ءبىر ماتەريال جوق. تەك شەتەلدىڭ الۋان ءتۇرلى بۇزىق يدەولوگيالى ماتەريالدارىن ءۇيىپ-توگىپ كورسەتە بەرەدى. قالعان ۋاقىتى تەك جارناما. ماقسات - تەگىن اقشا تابۋ. تەگىن اقشا ءۇشىن وتان مۇددەسىن، قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساتىپ جاتقاندار. مۇنىڭ اتىن: قارا نيەتتى يدەولوگيا ينتەرۆەنسياسى، شابۋىلى دەيدى. بۇل شابۋىل ءبىزدىڭ ازاتتىعىمىزدى، ەگەمەندىگىمىزدى ءبىر وق شىعارماي-اق قۇلاتادى.
***
قازىر باسىلىمداردى قاراساڭ، ءبىرىنشى بەتىندە، ءسوز جوق، پرەزيدەنتتىڭ بىرنەشە سۋرەتى، ىشكى بەتتە قاپتاعان مينيسترلەر، تولىپ جاتقان اكىمدەر. حالىق ءوزى ءبىر كاستاعا ءبولىنىپ كەتكەن سەكىلدى. كۇرەك-كەتپەن ۇستاعان، مال باققان قارا شارۋانىڭ سۋرەتتەرىن كوپ كورمەيمىن. حالىقتىڭ كوز الدىندا كىلەڭ ءبىر ەليتا! سولاردىڭ زامانى!
***
اۋىل - ءبىزدىڭ كىندىگىمىز. كىندىك ۇزىلسە كوزىمىزگە كوك شىبىن ۇيمەلەيدى. ازاماتپىن دەگەننىڭ كوبى اۋىلدان شىققان. ەندەشە، اۋىلدى امان ساقتاۋ - پارىز.
...اۋىل - لوكوموتيۆ. اۋىل - دەموگرافيا. اۋىل كەتسە - ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى كەتەدى. ۇيىتقى كەتسە - ۇلت ءىرىپ-ءشىريدى. مىنە - ۋايىم! ال كەيبىرەۋلەر اۋىل قالاعا قاڭعىرىپ قاپتاسا، ادامدار شىنىعادى-ءمىس، زامانعا بەيىمدەلەدى-ءمىس دەپ دانىشپانسيدى. ال كوشتى. ال قاپتادى. نە بولدى؟... ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى قىلمىس ءورشىدى. تۇرمەلەر جەتپەي جاتىر. حالىقتىڭ ءوسىمى قۇلدىراپ، كەمىدى. قازاقستاننىڭ بايتاق جەرىنىڭ ءاربىر شارشى كيلومەترىنە 3-4-اق ادام، ال وزبەكستاندا 40 ادامنان كەلەدى. اقىرىن كىم بىلەدى؟..
شەرحان مۇرتازا،
جازۋشى