شىعارماشىلىق قابىلەت ۇعىمى نەنى بىلدىرەدى؟ ورىس فيزيولوگى ا. ا. ۋحتومسكي: «كىم دە كىم الەمدى بەلگىلى ءبىر ولشەمسىز، ەرەسىز جانە قالىپتاسقان جۇيە بويىنشا قابىل الماسا، سول ءوز بولاشاعىنىڭ يەسى بولادى» ، - دەگەن بولاتىن. كوبىمىز، شىعارماشىلىق ۇعىمىن ەستىسەك، بىردەن ءان ايتىپ، بي بيلەۋدى ەلەستەتەمىز. شىندىعىنا كەلگەندە، شىعارماشىلىق قابىلەت - باقىتىن ءوز قولىمەن قۇرا ءبىلۋ، تاۋەلدىلىكتەن ازات بولۋ.
سوڭعى ۋاقىتتا «پسيحولوگيا» ساباقتارىنا دەگەن سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. ەكى الەمنىڭ ەشكىمگە بايقالمايتىن تايتالاسى ءجۇرىپ جاتىر: الەم «ەشكىمدى تىڭداما، ءوزىڭ ءۇشىن ءسۇر» ، - دەپ دابىل قاقسا، تاربيە بويىنشا «جۇرت نە دەيدى؟ » دەگەن قىسىم دا بار. وسىدان- اق ادام پسيحولوگياسىندا ءوزارا تارتىس ورىن الادى. بۇل ادامنىڭ شىعارماشىلىققا جاقىن بولۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. سونىمەن، بالا بويىنداعى شىعارماشىلىق قابىلەتتى قالاي دامىىتۋعا بولادى؟
ءبىرىنشى شارت: مۇنى اتا- انانىڭ ءبىر- بىرىنە، بالاعا، تۋىسقاندارىنا، قوعامعا انە الەمگە دەگەن قارىم- قاتىناسى ارقىلى رەتتەۋگە بولادى. قىسقاشا ايتقاندا، «وتباسىداعى ونەگەلى اتموسفەرا» . بالادا:
اكەگە قۇرمەت كورسەتۋ مۇمكىندىگى؛
ەموتسيونالدى تۇردە اناسىنا جاقىن بولۋ مۇمكىندىگى بولۋى شارت.
ەكىنشى شارت: شىعارماشىلىق قابىلەتكە يە بالالار كوبىنە وتباسىلىق جاعدايى «اشىق- جارقىن» ورتادا وسەدى:
ءازىل- قالجىڭ بارلىق ۋايىمنىڭ ەمى، وتباسىلىق ءومىردىڭ ءنارى بولۋى ءتيىس.
• اتا- انا بويىنداعى وپتيميستتىك كوڭىل- كۇي. اسىرەسە، اناسىنان ءجيى بايقالۋى ءتيىس.
ءۇشىنشى شارت: باۋىرلارىنىڭ بولۋى: بۇل بالانىڭ قوعامدىق ورتادا ءوزىن ۇستاۋى، سەزىنۋى مەن قابىلداۋىنا اسەر ەتەدى.
ءتورتىنشى شارت: بالانىڭ بويىنداعى شىعارماشىلىق قابىلەتتىڭ دامۋىنا اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر نارسە - ۇيدە مۋزىكانىڭ ويناۋى. مۋزىكالىق اسپاپ پا، الدە وتباسى مۇشەلەرى وزدەرى اندەتە مە ءبارىبىر؟ ! ءبىراق، بالا مۋزىكانى سەزىنىپ ءوسۋى ءتيىس
بەسىنشى شارت: ەگەر مىناداي داستۇرلەردىڭ ەڭ از دەگەندە ءبىرى ۇيىڭىزدە ورىن السا، بالاڭىزدىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتكە يە ەكەنىنە كۇمان كەلتىرمەڭىز:
بالالارعا داۋىستاپ كىتاپ وقۋ،
• بالالار ويىندارىندا ەرەسەكتەر مەن بالالاردىڭ بىرلەسە ويناۋى،
• «بالالار تەاترى» . كەي ۇيدە كىشكەنتاي قىزدار ءسان قويىلىمىن جاسايدى، بىرىمەن تەاترعا ساياحاتتاي الاسىز.
التىنشى شارت: بالانىڭ باعاسى مەن تەك جەتىستىكتەرىنە عانا ءمان بەرۋ ارقىلى بالانىڭ بويىنداعى شىعارماشىلىق قابىلەتتى ءولتىرىپ الاسىز. ونىڭ ورنىنا:
• بالانىڭ «بالا» قىلىقتارى قانشالىقتى ادامشىلىققا جاتادى (تاربيە)
• بالانىڭ ءىس- ارەكەتى قانشالىقتى شىنايى (تىرىسۋ نەمەسە وتىرىك ايتۋ) ەكەنىنە ءمان بەرىڭىز.
جەتىنشى شارت: ءدال وسى سالانى زەرتتەگەن امەريكالىق پسيحولوگ ۆەرنون بالانىڭ شىعارماشالىق قابىلەتكە يە بولۋى اناسىمەن بايلانىستى ەكەنىن العا تارتادى: «.. . ءۇيدىڭ اناسى ىلعي ءوزىنىڭ بىلىمىنە كۇمانمەن قاراپ، ونى جەتىلدىرۋگە تىرىسۋى ءتيىس» . ياعني، «اقىلدى» بالا ءوسىرۋ ءۇشىن اناسى ىلعي ءوزىن- ءوزى دامىتىپ، جاڭا، تىڭ اقپاراتتى ەركىن قابىلداي ءبىلۋى ءتيىس. قالاي ويلايسىز، ءسىز قانشالىقتى قابىلەتتى بالانى تاربيەلەپ جاتىرسىز؟
Massaget.kz