رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىستىق جانە قالالىق ارداگەرلەر قوعامداستىعىنىڭ وكىلدەرى، تانىمال قازاقستاندىق ارحەولوگ، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ل. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى ايمان دوسىمبايەۆا مەن جۋالى اۋدانىنىڭ باسشىلىعى قاتىستى.
بۇعان دەيىن قازاقستاندىق ارحەولوگتاردىڭ بارلاۋ ەكسپەديتسياسى كونە بارقۋاپ قالاسىنىڭ شارۋاشىلىق بولىگىن تاپقان بولاتىن. ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا جاتقان جانە ستراتەگيالىق ماڭىزدى قالا اراب جازبالارىندا بارقۋاپ دەپ اتالعان. بۇگىندە كونە قالانىڭ ورنىنا بارقۋاپ اۋىلى قونىستانعان.
بارلاۋ ەكسپەديتسياسى بارىسىندا قاراحانيدتەر ءداۋىرىنىڭ X - XII عاسىرلارداعى كەزەڭدەرىن زەرتتەگەن ارحەولوگتار قالانىڭ سولتۇستىك شىعىس بولىگىنەن 600 گە جۋىق ارتەفاكتىلەر تاپقان. الايدا سول ايماقتى ۇزاق جىلدار مەكەن ەتىپ كەلە جاتقان تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، مۇندا تاريحتان مالىمەت بەرەتىن جەرلەر كوپ. اۋىل تۇرعىندارى كونە كرمايكالار، سۋ قۇبىرلارى، وشاقتاردىڭ قالدىعىن شارۋاشىلىقپەن اينالىساتىن كەزدە كوپ تابادى.
«تۇرعىندار ءتىپتى وزدەرىنىڭ اۋلالارىنان دا قۇمىرالار مەن تاباقتار سياقتى بۇيىمداردى تاۋىپ الىپ جاتادى. اقساقالدار بولسا مۇندا جەراستى جولدارىن كورگەن. سوعان قاراي مۇندا جەراستى قالا ورنالاسقان دەگەن ويدا. ەگەر تۇرعىنداردىڭ وزدەرىنىڭ ۇسىنىستارى بولماسا كونە قالانىڭ ورنىنان دىم قالماس ەدى. قازىر جاپپاي قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر، سوندىقتان كوپتەگەن ارتەفاكتىلەردى ەندى قايتارىپ الۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەيدى جۋالى اۋدانىنىڭ اكىمى باقتيار كوپبوسىنوۆ.
جامبىل وبلىسىنداعى ەسكەرتكىشتەردىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، بۇل جەردەگى نىسان VII - XIII عاسىرلارعا تيەسىلى. دەگەنمەن 3-4 مەتر تەرەڭدىكتە ءبىزدىڭ ەرامىزعا دەيىنگى I - II عاسىرلارعا جاتاتىن مادەنيەت قۇندىلىقتارى جاتىر دەگەن بولجام بار. ارحەولوگتاردىڭ بولجامىنشا، بۇل جەردى قاڭلىلار مەكەندەگەن جانە مۇندا ولاردىڭ بيتيان اتتى قالاسى بولعان. عىلىمي- زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسىنىڭ بارىسىندا وسى بولجامدى راستاۋ كەرەك. بۇل ۇلكەن تاريحي وقيعا بولعالى تۇر. بولماسا كەرىسىنشە، جوققا شىعارۋ كەرەك.
قازبا جۇمىستارى اۋىل اقساقالدارىنىڭ باتاسىمەن باستالدى.
«تەرس» عىلىمي- زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسىن جۋالى اۋدانىنىڭ اكىمدىگى ۇيىمداستىردى. ال زەرتتەۋ جۇمىستارىن «قازگەوارحەولوگيا» ج ش س جۇرگىزۋدە. جۋالى اۋدانىنىڭ باسشىلىعى بۇل جەردى اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي ەتپەك.
«جامبىل وبلىسى مەن تاراز قالاسىندا نەشە ءتۇرلى ارحەولوگيالىق سەنساتسيالار بولعان. بۇگىندە ءوڭىر تۋريستىك كلاستەردى قالىپتاستىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ال ەندى اشىلىپ جاتقان تاريحي جاڭالىقتار تۋريستەردىڭ ءبىزدىڭ ولكەمىزگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تۇسەرى انىق»، - دەيدى وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى قارلىعاش ارالبەكوۆا.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە، جامبىل وبلىسىنىڭ ايماعىندا ءالى اشىلماي جاتقان ورىندار جەتەرلىك.