رامازان بىزدەرگە جىلىنا ءبىر مارتە كەلەتىن قوناق ىسپەتتەس. ەگەر ءبىز ونى قۇرمەتپەن قارسى الساق، قيامەتتە قۇرمەتكە بولەنۋىمىزگە سەبەپشى بولادى. قاسيەتتى ايدىڭ ءار ۋاقىتىن باعالاپ، دۇرىس ءارى جاقسىلىق امالدارعا تولى ەتىپ وتكىزۋىمىز ءۇشىن قاجەتتى بىرنەشە ادەپتەردى ەسكەرگەنىمىز دۇرىس.
1.اللادان رامازان ايىنا اماندىقتا جەتكىزۋدى سۇراپ، دۇعا ەتۋ
پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س) كوزىن كورگەن ساحابالار رامازانعا التى اي قالعاندا، «رامازانعا جەتكىز» ، - دەپ اللادان تىلەك تىلەپ، رامازان ايى وتكەننەن كەيىن التى اي بويى قاسيەتتى ايدا جاساعان جاقسىلىق امالدارىمدى قابىل ەت دەپ دۇعا ەتەتىن بولعان. ادامزاتتىڭ ارداق تۇتار ۇستازى (س. ع. س) رامازان قارساڭىندا اللادان بىلاي دەپ سۇراۋىمىزدى ۇيرەتكەن:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي رَجَبٍ وَشَعْبَانَ وَبَلِّغْنَا رَمَضَانَ
«ءيا اللام، بىزدەرگە رەجەپ جانە شاعبان (ايلارىندا) بەرەكەت بەر ءارى بىزدەردى رامازانعا (اماندىقتا) جەتكىزە گور» .
2. فيقھ كىتاپتارىنان ورازا تۋراسىندا ءبىر قايتالاپ وقىپ شىعىڭىز
ورازا - ناماز سياقتى كۇندەلىكتى بەس ۋاقىت ورىندالاتىن قۇلشىلىق ەمەس. ول جىلىنا ءبىر مارتە عانا كەلەتىن بولعاندىقتان ورازاعا قاتىستى كەي ماسەلەلەردى ادام بالاسى ۇمىتىپ، ەستەن شىعارىپ الۋى ىقتيمال. وسى سەبەپتى، ءتىپتى، بىلگەن بولسا دا قاسيەتتى اي كىرمەس بۇرىن ورازا ۇكىمدەرىن، تاعى ءبىر قايتالاپ شىققان ءجون.
3. ومىرىڭىزدەگى ەڭ سوڭعى رامازان ايىنىڭ ورازاسىن تۇتاتىنداي سەزىمدە بولىڭىز
قانداي دا ءبىر اداممەن سوڭعى مارتە كەزدەسەتىندىگىن بىلگەن كىسى ول كەزدەسۋدى جىبەرىپ الماس ءۇشىن بار كۇش جىگەرىن جۇمساپ، كەزدەسۋلەرىنىڭ بارىنشا ءماندى وتۋىنە ءمان بەرەدى. وسى سىڭدى قۇلشىلىق ماسەلەسىندە دە مۇسىلمان ادام ءار جاسايتىن قۇلشىلىعىنا ەرەكشە دەن قويىپ، ونى ءوزى ومىرىندەگى ەڭ سوڭعى قۇلشىلىعىن جاساپ جاتقانىنداي سەزىمدە بولۋى ءتيىس. پايعامبارىمىز (س. ع. س) بىزدەرگە: «نامازىڭا تۇرعاندا، ونى قوشتاسىپ تۇرعان ادامنىڭ نامازىنداي وقى» ، - دەپ كەڭەس بەرگەن. قاسيەتتى رامازاندى دا بىزدەر سوڭعى مارتە قارسى الىپ جاتقانداي سەزىمدە بولۋىمىز قاجەت. وسىلاي ىستەگەن ادام ورازادان بارىنشا پايدا الىپ، رامازان ايىنىڭ ءار ۋاقىتىن بوس جوعالتپاۋ ءۇشىن بار ىنتا جىگەرىن سالارى ءسوزسىز.
4.رامازان ايىندا جاقسىلىق امالدار جاساۋعا شىن جۇرەكتەن نيەتتەنۋ
حاديستە: «شىن مانىندە، امالدار تەك قانا نيەتكە بايلانىستى» ، - دەپ ايتىلعانداي، كەز كەلگەن امال نيەتپەن ولشەنەدى. قۇلشىلىق ماسەلەسىندە مۇسىلمان ادامنىڭ نيەتىن جاڭارتىپ تۇرۋى ماڭىزدى. رامازان ايى كەلەردەن وزىمىزگە «قانداي جاقسىلىق امالدار جاساۋىما بولادى» دەگەن سۇراق قويىپ، شامام كەلەدى دەگەن امالداردى ءتىزىپ، ىسكە اسىرۋدى شىنايى تۇردە نيەتتەنگەنىمىز ءجون. ءتىپتى ىستەي الماي قالعان جاعدايدىڭ وزىندە پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س. ) حاديسىندە:
فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْها كَتَبَها اللهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كامِلَةً
«كىم جاقسى ءىس ىستەۋدى نيەت ەتسە، ءبىراق ونى ورىنداماسا، اللا ءوز قاسىندا تولىق ءبىر جاقسى ءىس جاساعانىنداي جازادى» ، - دەپ ايتىلعانداي، ىستەگەندەي ساۋاپ جازىلۋى ءۇمىت ەتىلەدى. مىسالعا، اللا قالاسا، مىنانداي ىستەردى ىستەيمىن دەپ نيەتتەنسەك بولادى:
1) ءبىر اي ىشىندە قاسيەتتى قۇراندى باستان اياق وقىپ شىعۋدى نيەتتەنۋ. (ەگەر ارابشا تاجۋيدپەن وقي الماسا، قازاقشا ماعىناسىن وقۋ؛
2) بەس ۋاقىت نامازدى جاماعاتپەن وقۋعا تىرىسۋ؛
3) وسى ايدى پايدالانىپ بويىمداعى جامان دەپ تانىلعان سيپاتتاردان مۇلدە ارىلىپ، ءوزىڭدى جاقسى جاققا وزگەرتۋ؛
4) بارلىق اداممەن تەك جاقسى مامىلەدە بولۋ؛
5) تاڭعى جانە كەشكى وقىلاتىن دۇعالاردى تاستاماي وقۋ؛
6) تاراۋيح نامازدارىنا قاتىسۋ؛
7) وتباسىممەن جاعدايى تومەن بىرنەشە ادامعا جاردەمدەسەمىن؛
5.رامازان ايىنا ارنالعان جوسپار قۇرۋ
رامازان ايىنىڭ ءار ۋاقىتى قۇندى. ءارى ول ايداعى التىن ۋاقىتتاردى بوس وتكىزبەس ءۇشىن ادام ءوزىنىڭ ۋاقىتىن جۇيەلەپ، رەتتەپ، جوسپارلاپ قويۋى قاجەت. جوسپاردى قاعاز بەتىنە تۇسىرۋگە دە بولادى. ول ءۇشىن قۇران وقۋ، دۇحا نامازى، تاراۋىق نامازى، ءتاھاججۋد نامازى ءسىڭدى امالداردى، ءارى ساقتانۋ قاجەتتى بولعان بوس سوزدەن ءتىلدى تيۋ، جامانعا كوز سالۋدان كوزدى تيۋ، اشۋلانباۋ، ادامدارمەن قارىم- قاتىناستا كۇلىمسىرەپ، جىميىپ سالەمدەسۋ دەگەن سىڭدى ءوزىڭىزدىڭ بويىڭىزدا قالىپتاستىرامىن دەگەن امالداردى جازىپ قويۋ قاجەت. كەيىن قاعازعا ءبىرىنىڭ استىنا ءبىرىن ءتىزىپ، بىردەن وتىزعا دەيىنگى رامازان ايىنىڭ كۇندەرىن سيفرمەن بەلگىلەپ جازاسىز. ەندى كۇندەلىكتى كەشكە جاتاردا جاڭاعى قاعازداعى تىزىلگەن ىستەردە ورىنداعان نە ورىنداي الماعاڭىزدى باقىلىپ، تەكسەرىپ، ورىندالعانىن بەلگىلەپ وتىرىڭىز. ومار (ر. ا. ) ءبىر سوزىندە: «سەندەردى ەسەپكە تارتپاي تۇرعاندا ءوز- وزدەرىڭدى ەسەپكە تارتىڭدار. امالدارىڭ سەندەرگە ولشەنىپ بەرىلمەي تۇرعاندا، الدىن الا وزدەرىڭ ولشەڭدەر» ، - دەپ وسيەت ايتقانىنداي، اركەز وزىنەن ەسەپ الۋ - تاقۋا ادامداردىڭ سيپاتتارىنان. ال، ءبىز ەڭ بولماعاندا، قاسيەتتى رامازان ايىندا وسى ءىستى قولعا الىپ، وزىمىزدەن ەسەپ الاتىن بولساق، دۇنيەمىز بەن اقىرەتىمىزگە تيگىزەر پايداسى مول. وسىلايشا ءبىر اي بويى ءوزىن ەسەپكە العان ادام رامازان ايى وتىسىمەن ءوزىنىڭ جاساعان امالدارىن قاراپ- اق قاسيەتتى ايدى قانشالىقتى دارەجەدە وتكىزگەندىگىن بىلۋىنە بولادى.
اللا تاعالا بارشامىزعا قاسيەتتى ايعا اماندىقتا جەتىپ، ورازامىزدى شىنايى ىقىلاسپەن ۇستاپ، قيامەتتە رايان اتتى جاننات ەسىگىنەن كىرەتىن قۇلداردان بولۋدى ءناسىپ ەتسىن!
دۋمان سايفۋللين
Stan.kz