داۋدىڭ باسى - الاقانداي ارال

استانا. قازاقپارات - تۇركيانىڭ سيرياداعى جانجالعا ارالاسقانى ءوز الدىنا، ەندى ەكىنشى ءبىر تەكەتىرەسكە بىلەك سىبانا كىرىسكەلى وتىر.

داۋدىڭ باسى ەگەي تەڭىزىندەگى الاقانداي ارالدار. تۇركيا مەن گرەكيانىڭ اراسىنداعى وشپەندىلىكتەن تۋىنداپ وتىر.

بىرەر كۇن بۇرىن «ەگەر دە تۇركيا جاعىنان قانداي دا ءبىر ارانداتۋشىلىق بولاتىن بولسا، گرەك قارۋلى كۇشتەرى تويتارىس بەرۋگە دايار» دەپ مالىمدەمە جاسادى گرەكيا قورعانىس ءمينيسترى پانوس كاممەنوس. ول مۇنى تۇرىك پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعانعا ەسكەرتۋ، - دەدى.

ونىڭ مۇنداي مالىمدەمە جاساۋىنا تۇرتكى بولعان تۇرىك ۇلتشىلدارىنىڭ «گرەكتەر ارال ماسەلەسىن قايتا قارايمىز دەگەن اڭگىمە كوتەرەتىن بولسا، وندا تۇرىك ارمياسى سوعىسقا ءازىر. ءبىراق 1922-جىلعىداي تاعى دا ماسقارا جەڭىلىسكە تاپ بولاسىڭدار. قاجەت بولسا، ءبىزدىڭ ۇشاقتار ەگەي تەڭىزىن جارىپ وقشا ۇشادى. سوققى بەرەدى. سەندەرگە وتكەن تاريح ساباق بولماسا، ونى ەستەرىڭە وسىلايشا تۇسىرۋگە ءازىرمىز» دەگەن قوقان-لوقى اڭگىمەسى.

ءبىر ەسكە سالا كەتەتىن جايت، 1919-1922-جىلى ەكى ەل اراسىندا قاندى قىرعىن ءجۇردى. ءاۋ باستا انتانتانى قالقان ەتىپ، تۇرىك جەرىنە ەنگەن گرەك اسكەرى ەلدىڭ ءبىراز بولىگىن ءھام ىستامبۇلدى وزىنە قاراتتى.

الايدا 1922-جىلى اتاتۇرىك كەمال باسقارعان تۇرىك اسكەرى ەلدى گرەكتەردەن تولىقتاي ازات ەتتى. ال 1974-جىلعى تۇرىك - گرەك سوعىسىنا كەلەتىن بولساق، بۇل قاقتىعىستىڭ ءمانىسى جونىندە ۋيكيپەديادا بىلاي جازىلعان: 1974-جىلى شىلدە ايىندا تۇرىك قارۋلى كۇشتەرى كيپردە EOKA- B ۇيىمداستىرعان جانە نيكوس سامپسون جەتەلەگەن، دەموكراتيالىق جولمەن سايلانعان پرەزيدەنت ماكاريوستى ورنىنان قۋعان جانە گرەكيا مەن كيپردىڭ اراسىندا ساياسي بىرلىك ورناتۋدى ماقسات ەتىپ قويعان اسكەري توڭكەرىستى باسۋعا قاتىستى.

ول توڭكەرىس افينىداعى بيلىك باسىنداعى اسكەري حۋنتانىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان بولاتىن. كيپردەگى تەكەتىرەس 1974-جىلدىڭ تامىزىنا دەيىن جالعاسىپ، ارالدىڭ ءىس جۇزىندە ەكى بولىككە: سولتۇستىگىندەگى تۇرىك جانە وڭتۇستىگىندەگى گرەك بولىكتەرىنە بولىنۋىمەن اياقتالدى.

تۇركيا ءالى دە كيپردە ءوز اسكەرلەرىن ساقتاپ كەلەدى، سەبەبى بۇل ماسەلەنىڭ ساياسي شەشىلۋىنىڭ ءالى دە اۋىلى الىس، ال تۇرىك كيپر حالقىنىڭ كوپتەگەن مۇشەلەرى 1963-1974-جىلدار اراسىندا بولعان گرەك كيپريوتتارمەن بولعان قاقتىعىستاردىڭ قايتالانۋىنان قاۋىپتەنەدى. 2004-جىلى ۇسىنىلعان كيپردى بىرىكتىرۋدى ماقسات ەتىپ قوياتىن اننان جوسپارىن تۇرىكتەر قابىلدادى، ءبىراق گرەكتەر ارال حالقىنىڭ 1/5 ءىن عانا قۇرايتىن تۇرىكتەرگە تىم كوپ جەڭىلدىكتەر بەرەدى دەگەن ۋاجبەن قابىلداماي تاستادى».

ءيا، سول 1974-جىلى باستالعان گرەك پەن تۇرىك اراسىنداعى تەكەتىرەسكە ءالى نۇكتە قويىلعان جوق. ارا-تۇرا قازىرگىدەي ءورشىپ بارىپ باسىلادى. باسۋ ايتاتىن -  بريۋسسەل. ويتكەنى بۇل ەكى ەلدە -  ناتو مۇشەسى.

ءبىراق گرەكتەر تۇركيامەن تاعى ءبىر سوعىس باستالا قالسا، كىمگە ارقا سۇيەرىن بىلمەيدى. ويتكەنى ا ق ش- تا، ەۋروپادا، ءتىپتى ناتو- نىڭ وزگە مۇشەلەرى دە گرەكتەردى جاقتاپ، قولداۋ كورسەتە قويۋى ەكىتالاي. سوندىقتان تۇرىك جاعىنىڭ ارانداتۋىنا امالسىز سوزبەن بولسا دا قارىمتا قايرىپ قويۋدى ءجون سانايدى. ەردوعاننىڭ ايتۋىنشا، «كيپردە تۇرعان (ۇزىن سانى وتىز بەس مىڭ) تۇرىك اسكەرى ەش ۋاقىتتا ول جەردەن كەتپەيدى. ماڭگى قالا بەرەدى». دەمەك، ەكى ەل اراسىنداعى تەكەتىرەس ءالى تالاي قاقتىعىستارعا الىپ كەلەرى حاق.

اينۇر قازىكەنوۆا

«ايقىن»