ءبىز ءبىر قوستا ەكى ادام ەدىك. قاسىمداعى كىتاپباي دەگەن كىسى تىعىز شارۋاسى شىعىپ ەتەكتەگى ەلگە ءتۇسىپ كەتتى دە، ەكى اۋىلدىڭ جىلقىسىنا جالعىز ءوزىم قاراپ قالدىم. قاسقىر قاتتى. كۇندىز جوتا- جوتاعا شىعىپ دىبىستاپ، اينالاعا اندا- ساندا مىلتىق داۋىسىن ەستىرتىپ قوياسىڭ...
ءبىر كۇنى قالجىراپ كەپ ۇيىقتاپ كەتكەن ەكەنمىن، ويانا كەلسەم الىستان كىسىنىگەن جىلقىنىڭ داۋىسى ەستىلگەندەي بولدى. تاڭ اعارىپ كەلەدى ەكەن. اتىپ تۇرەگەلىپ ەرتتەۋلى تۇرعان اتقا قارعىپ ءمىندىم دە، جىلقى داۋىسى شىققان جاققا قاراي تارتتىم. جىلقى بالاسى الباتى شۇرقىرامايدى عوي، قاسقىر شاپقانى انىق. امانات مال عوي، «قانشاسىن قىرىپ كەتتى ەكەن؟ » دەگەندە زارە جوق. ورىنەن قيالاپ، ەڭىسىنەن سۇردەكتەتىپ ءۇش قىرقانى اسقاندا الدىمنان ءوزىمنىڭ ايعىرۇيىرىم شىعا كەلدى. ءۇيىر شىرق ءيىرىلىپ تۇر ەكەن دە، كۇرەڭ ايعىر اينالا شاۋىپ ءجۇر. بىرەسە تىك شاپشيدى، بىرەسە اينالا شابادى. ايقايدى سالىپ مەن دە قۇلديلاپ كەلەم. تايىنشاداي ارلان قاسقىر ەكەن، سىتىلىپ شىعا بەردى. وق جەتەر جەر ەمەس بولسا دا، ات ۇستىندە كەلە جاتىپ ۇزەڭگىگە اياق تىرەپ ءبىر- ەكى كومپ (اتىپ) قالدىم. بەلەگىردى استى دا جوق بولدى.
ۇيىرگە قاراي جاقىندادىم. ايعىرىم قاراسۇمەك. مەن جاقىنداعاندا كىسىنەپ- كىسىنەپ جىبەرىپ قاراتوپىراققا ارلى- بەرلى اسىپ ءتۇسىپ اۋنادى- اي كەلىپ. بۇكىل ءۇيىر كۇرەڭ ايعىردىڭ قاسىنا كەلىپ ماما بيەلەر يىسكەلەپ ءجۇر. و قۇدانىڭ قۇدىرەتى، مىنا قاسقىر اقشامدا شاپقان سەكىلدى، مىنا ايعىر تاڭ اتقانشا شاپقىلاعان سەكىلدى. ءيىرىلىپ تۇرعان ءۇيىردىڭ اينالاسى ءدوپ- دوڭگەلەك جول بولىپ قالىپتى. كادىمگى جازداي وتىرعان كيىز ءۇيدى جىققاندا كەرەگەنىڭ اينالاسى ويىلىپ سارى جۇرت بولىپ قالاتىنى قايدا، ءدال سول سەكىلدى. اينالا شاپقان ايعىردىڭ اياعى ويىپ كەتكەن. كۇرەڭ ايعىرىم اۋناپ تۇرعاندا قاپ- قارا ايعىر بولدى. ءدۇر- ءدۇر سىلكىنىپ وقىرانىپ ەدى، مالدىڭ باسى كارى كوك بيە دە وقىرانىپ بارىپ كۇرەڭ ايعىردىڭ شوقتىعىنا يەگىن ارتىپ تۇرا قالدى. قاسىنىسىپ جاتىر. جارىقتىق، جىلقى دەگەن ەرەكشە سەزىمتال جاراتىلعان حايۋان عوي. تاڭ اتقانشا قاسقىردان وزدەرىن قورعاپ قالعانىنا ريزالىعى سەكىلدى. تاي- قۇلىندار ءالى دە باسىن تومەن سالىپ ۇلكەن جىلقىلاردىڭ باۋىرىنا ىعادى. سول ايعىرىم ايعىر ەدى شىركىن! مىقتى ايعىرلار سولاي بولادى. الدىمەن تارپىپ، ارتىمەن تەۋىپ تاڭ اتقانشا الدىرماۋ دەگەن وڭاي ما؟ سوندا ءبىر قۇلىننىڭ تىرسەگى عانا جارالانىپتى.
تالاي ناشار ايعىرلاردى دا كوردىك. ۇيىرىنە قاسقىر شاپسا نەمەسە قاتتى بوراندا جىلقىنىڭ الدىنا ءتۇسىپ الىپ سۇلكەكتەپ جەلە بەرەدى. ارتىنا دا قارايلاماي ءوزى كەتەدى. ىسقىرعان بوراندا جىلقىنى ىقتىرماي قايىرىپ ۇستايتىن دا ايعىرلار بولدى. وي، جانۋارلار- اي!..
بۇل اكەمنىڭ اڭگىمەسى. بالا كۇنىمنەن ەستىپ كەلەم. جىلقى جايى ءسوز بولا قالسا كوك اتى، كۇرەڭ ايعىر، كەر بيە دەگەندەر ايتىلماي قالمايتىن. بۇل اڭگىمەنى ايتقان كەزدە كەر بيەنى «جۇيرىك تابادى» دەپ باعالاعان، كۇرەڭ ايعىردى پىشتىرمەي «ايعىر قوي» دەگەن كوكسەگەن اتتى دوسىنا ريزا بولىپ وتىرادى. «جارىقتىق شالقايما (كوكەڭ مارقۇمدى سولاي اتايدى. ول كىسى اۋىل تۇسىنان وتكەندە الاياق جورعاسىنا قامشىنى ءبىر باسىپ، ۇزەڭگىنى شىرەپ شالقالاي جاتىپ تايپالتقاندا ەلدىڭ ءبارى قىزىعىپ قاراۋشى ەدى) جىلقى تانۋشى ەدى، ايتقانى كەلدى» دەيتىن.
التايدىڭ ايعىرجال جوتالارىندا ايتىلار- ايتىلماس، ۇعىلار- ۇعىلماس تالاي- تالاي شالداردىڭ تاريحى قالدى. تاسقا ءسىڭىپ تانىلماي بارا جاتىر... نە دەيسىڭ، ايعىرى دا ادامعا ۇلگى بولارداي ەدى...
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى