وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ستاتيستيكا دەپارتامەنتىنىڭ 2014-جىلعى ەسەبى بويىنشا وڭىردەگى وزبەكتەردىڭ سانى 456459 ادامعا جەتكەن (,7).
1989-2014-جىلدار ارالىعىنداعى ءوسىم - 171417 ادام بولعان.
***
وبلىستاعى وزبەك ەتنوسىنىڭ اراسىندا كەزىندە اشارشىلىق جىلدارىندا نەمەسە باسقا دا جاعدايلارمەن وزبەك قىستاعىنا قونىس اۋدارىپ، وزبەكتەنىپ كەتكەن قازاقتار وتە كوپ. 1970-1980-جىلدارى وزبەكتەر اراسىندا وزدەرىنىڭ ءتۇبى قازاق ەكەنىن، ءتىپتى رۋىنا دەيىن بىلەتىن قاريالار ءجيى كەزدەسەتىن. ءبىراق، قۇجات اۋىستىرۋدىڭ ماشاقاتى كوپ بولعاندىقتان ءۇنسىز توزەتىن.
ماسەلەن، وزبەك بولىپ جازىلىپ كەتكەن تۇركستاندىق كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى راسۋل ەسەتوۆ ۇلى وتان سوعىسىنان كەيىن-اق ءوز ۇلتىن قازاق ەتىپ وزگەرتۋگە كىرىسكەن. ءبىراق، ك س ر و تۇسىندا ول مۇمكىن بولمادى. تەك ەلىمىز ەگەمەندىك العان سوڭ عانا راسۋل اقساقال قۇجاتتارىن قازاق دەپ وزگەرتۋگە قول جەتكىزدى.
وزبەك حالقى قازاق حالقى سەكىلدى رۋعا بولىنبەيدى، ياعني قازاق حالقىنداعى سەكىلدى جەتى اتا ساناۋ ءداستۇرى وزبەكتەردە جوق. جاقىن تۋىستار نەكەگە تۇرا بەرەدى. سونىڭ اسەرىنەن، وزبەك وتباسىلارىندا مۇگەدەك سابيلەر ءجيى تۋىلادى.
وتباسىنداعى مۇگەدەك ءسابي - تراگەديا.
ول ەڭ الدىمەن ءسابيدىڭ اناسىنا اۋىر جۇك. وسى سەبەپتەردەن، كەيىنگى كەزدەرى وزبەك جاستارى اراسىندا قازاقتىڭ «جەتى اتا ساناۋ» داستۇرىنە قىزىعۋشىلىق بايقالادى.
تاعى ءبىر اتاپ وتەتىن جايت - مۇگەدەك ءسابي مەملەكەت ءۇشىن ەكونوميكالىق پروبلەما! مۇگەدەك سابيگە دارىگەرلىك كومەك، ينتەرناتتار اشۋ ۇلكەن قارجىنى تالاپ ەتەدى.
قازىر قازاق جىگىتتەرى مەن وزبەك قىزدارىنىڭ اراسىندا ارالاس نەكە سانى ارتتى. ەندىگى جەردە تابيعي جولمەن باستالعان اسسيميلياتسيانى جەدەلدەتۋگە بولادى.
ەگەر، مەملەكەت تاراپىنان ناسيحات جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، قۇجات اۋىستىرۋ جەڭىلدەسە كوپتەگەن ازاماتتار ءوز ۇلتىن «قازاق» دەپ وزگەرتەر ەدى. سونىمەن قاتار، وزبەك مەكتەپتەرىندە قازاق سىنىپتارىن اشۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى ءتيىس.
بولاشاقتا «قارامۇرت»، «سارى اعاش وقيعالارى» سەكىلدى كەلەڭسىزدىكتەر قايتالانىپ، «راحىمجان قوشقاربايەۆ - وزبەك» دەگەن سەكىلدى ماقالالار جاريالانىپ، پروبلەما تۋدىرماس ءۇشىن قازاقستاندى مەكەندەيتىن دياسپورا وكىلدەرىنىڭ گازەت-جۋرنالدارىمەن قاتار، تاريحى تۋرالى باياندايتىن كىتاپتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا بولۋى ءتيىس.
ءومىر شىنىبەك ۇلى
ult.kz