سونداعى اكەنىڭ قۋانىشىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. تورسىق شەكە ۇل سۇيگەن انانىڭ دا باقىتتان باسى اينالىپ جۇرگەنى انىق. وسى وتباسىنىڭ مۇنان ءبىر جىل بۇرىن شاڭىراعى ورتاسىنا تۇسۋگە شاق قالعانىن بىرەۋلەر بىلسە، ەندىگى بىرەۋلەر ءتىپتى كۇماندانباس. ونىڭ تاريحى بىلاي.
جانارماي قۇياتىن ستانسادا وپەراتور بولىپ ىستەيتىن تيمۋرمەن 90-جىلداردىڭ باسىندا تانىسقام. سول تۇستا جانارماي قۇياتىن ستانسادا تانىسىڭ بولماسا، كولىگىڭ جۇرمەي قالاتىنىن مۇندايدى باسىنان كەشكەندەر جاقسى بىلەدى. ەكەۋمىزدى تانىستىرعان سول مۇقتاجدىق ەدى دەسەم، وتىرىك ەمەس.
ءبىر كۇنى بەكەتكە بارسام، تيمۋر ءىشىپ وتىر ەكەن. ايەلىمەن اجىراساتىنىن ايتتى. «كىم كىنالى؟»
- مەن كىنالى، - دەيدى.
- نە ءبۇلدىردىڭ؟
- كوزىنە ءشوپ سالدىم... - تيمۋردىڭ التى قىزى بارىن بىلەتىنمىن. كەلىنشەگى دە ءبىر اياۋلى جان.
- نە بولدى؟ قالاي بولدى؟ ءتۇسىندىرىپ ايتساڭشى، - دەيمىن قاپەلىمدە ىڭعايسىز كۇيگە ءتۇسىپ.
ونىڭ اڭگىمەسىنەن ۇققانىم - بەكەتتىڭ جانىنداعى ءبىر ۇيدە كۇيەۋى قايتىس بولعان كەلىنشەك تۇرادى ەكەن. سول ايەل شەلەگىن كوتەرىپ، بەكەتتەگى كولونكادان سۋ الۋعا ءجيى كەلىپ تۇرادى. ءسويتىپ ءجۇرىپ، بۇل ەكەۋىنىڭ تانىستىعى دوستىق شەڭبەرىنەن شىعىپ كەتەدى. كۇيەۋىنىڭ جۇمىستا كوڭىلدەسى بار ەكەنىن «جاناشىر» ادامدار تيمۋردىڭ ايەلىنە جەتكىزەدى. ول ايعايعا باسىپ، كۇيەۋىن ۇيدەن قۋىپ شىعادى.
- ەندى قايتپەكسىڭ؟
- بىلمەيمىن، ءبىراق ۇيگە بارۋعا بەت جوق مەندە، - دەگەن تيمۋر ورنىنان تۇرىپ كەتتى...
كەلەسى سەنبىدە بەكەتكە تاعى كەلدىم. تيمۋر جۇمىستا ەكەن. ءماز، ەكى ەزۋى قۇلاعىندا.
- نەڭە جەتىسىپ تۇرسىڭ؟ - دەيمىن ەشتەڭە تۇسىنە الماي.
- سەن نە ودان دا نە بولعانىن سۇرامايسىڭ با؟
- ال سۇرادىم...
- سول كۇنى سەن كەتكەن سوڭ، الگى كورشى كەلىنشەك كەلدى. وعان بولعان جايدىڭ ءبارىن ايتىپ بەردىم. «كولىگىڭدى وتالدىر» دەدى. «قايدا بارامىز؟» - دەيمىن تاڭدانىپ. «سەنىڭ ۇيىڭە». «نە ىستەمەكسىڭ؟» «ايەلىڭمەن سويلەسەمىن...» «ەسىڭ دۇرىس پا؟! مەنىڭ ايەلىمدى بىلمەيدى ەكەنسىڭ، شاشىڭدى جۇلىپ، قولىڭا ۇستاتادى»، «اۋەلى اپارشى، بارعان سوڭ كورەرمىز» دەپ قوياردا-قويماي ءبىزدىڭ ۇيگە باردىق.
ماستىعىم تارقاپ كەتكەن. ەسىكتى ايەلىم اشتى دا، جانىمداعى كەلىنشەكتى كورگەندە شاپتىعىپ شىعا كەلدى: «كوڭىلدەسىڭدى ەندى ۇيگە اكەلەيىن دەدىڭ بە، ۇياتسىز...». مەندە ءتىل جوق. تىزگىندى كەلىنشەك قولىنا الىپ، «كورشىلەردەن ۇيات، ۇيگە كىرىپ اڭگىمەلەسەيىك»، - دەدى.
مۇندايدى كۇتپەگەن ايەلىم دە ابدىراپ قالعان سياقتاندى. سونى پايدالانعان كەلىنشەك ەكەۋمىزدىڭ ارامىزدا بولعان جايدى اشىق ايتتى. «نە بولعان بولسا، بولدى، ءوتىپ كەتتى. ەركەك ۇيدەن تاپپاعان قىزىعىن كوشەدەن ىزدەيدى. مەن دە جەسىر ايەلمىن، وسالدىق تانىتتىم. ءبىراق ەندى قايتالانبايدى. كۇيەۋىڭە يە بول» دەدى.
ايەلىمنىڭ ەكى كوزى ۇياسىنان شىعىپ كەتە جازدادى. «كەرەك ەمەس، ماعان مۇنداي باي. الىپ كەت» دەپ، داۋىس كوتەرىپ كەلە جاتقاندا كەلىنشەك تاعى توقتاتتى. «باقىتىڭدى باسقا تەپپە! وسىنداي ەركەكتەر دالادا قالادى دەپ پە ەدىڭ. مەن سياقتى بايسىراپ جۇرگەن تالاي ايەل قولىنا كىرگىزىپ، حانداي كۇتەتىن بولادى.
سەن التى قىزبەن سوندا نە ىستەمەكسىڭ؟ ەسىڭدى جي» دەگەن سوزدەردەن كەيىن ايەلىم ساباسىنا تۇسكەندەي بولدى. «ەركەكتىڭ قادىرىن مەن سياقتى بايسىزدار بىلەدى. ءبىر ەركەكتىك جاسادى دەپ، بارىڭنان ايرىلاسىڭ با، اقىماق بولما». سونان سوڭ ماعان قاراپ: «سەن دە بالا-شاعاڭا قارا، ەندى قايتىپ ماعان جولاما» دەدى.
مەن ءوڭ مەن ءتۇستىڭ ورتاسىندا تۇردىم. ەسىمدى جيعاندا كەلىنشەكتىڭ ۇيدەن شىعىپ بارا جاتقانىن ءبىر-اق بايقادىم. سودان بەرى ۇيدەمىن، - دەپ قۋتىڭ-قۋتىڭ ەتەدى.
مەن وسى ءبىر كوڭىلسىز وقيعانىڭ سوڭى جاقسىلىقپەن اياقتالعانىنا قۋاندىم. ارادان جىل وتەر-وتپەستەن تيمۋر حابارلاستى. «مەن ۇلدى بولدىم، بەسىك تويعا كەلىڭىز» دەپ تويعا شاقىردى. بارىپ قۇتتىقتادىم، سابيگە ءالي دە ات قويىپتى. بۇرىنعى وكپە-ناز ۇمىتىلعان، جۇرتتىڭ ءبارى باقىتتى كورىندى ماعان.
ءيا، ايەلدىڭ قولىنان ءبارى كەلەدى!
«الاش ايناسى»