جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە رەتىندە «سوتتاردىڭ مورالدىق زياندى وتەۋ جونىندەگى زاڭنامانى قولدانۋى تۋرالى» نورماتيۆتىك قاۋلىنىڭ جوباسى تالقىلاندى.
جوعارعى سوت دايىنداعان بۇل نورماتيۆتىك قۇجاتتىڭ تىڭ جاڭالىعى - ازاماتتى زاڭسىز جۇمىستان بوساتقان، ەڭبەكاقىسىن ۋاقىتىلى تولەمەگەن، ءتىپتى، جۇمىسى ءۇشىن سىياقى تولەمەگەن جۇمىس بەرۋشىنى ءوز قىزمەتكەرىنە مورالدىق شىعىن تولەۋگە مىندەتتەيدى. بۇل تۋرالى نورماتيۆتىك قاۋلىنىڭ نەگىزگى مازمۇنىن تۇسىندىرگەن جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى ەربول يسمايلوۆ ءمالىم ەتتى.
«جوعارعى سوتتىڭ «ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر» جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسىمەن كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 17-بابىن، جوعارعى سوتتىڭ 2015 -جىلعا كوزدەگەن جۇمىس جوسپارىن ورىنداي كەلە، «سوتتاردىڭ مورالدىق زياندى وتەۋ جونىندەگى زاڭنامانى قولدانۋى تۋرالى» سوت پراكتيكاسىن زەرتتەپ، جيناقتالعان قورىتىندى بويىنشا وسى نورماتيۆتىك اكتىنىڭ قاۋلىسى دايىندالدى.
جالپى، زاڭ بويىنشا ازاماتتىڭ ىسكەرلىك بەدەلىن قورعاۋ تۋرالى تالاپ مورالدىق زياندى وتەۋ تۋرالى تالاپتى قوسپاعاندا، تيىسىنشە زاڭدى تۇلعانىڭ ىسكەرلىك بەدەلىن قورعاۋعا دا قولدانىلادى. زاڭدى تۇلعانىڭ ىسكەرلىك بەدەلىن قورعاۋعا ازاماتتىق كودەكستە بەلگىلەنگەن ءتارتىپ بويىنشا زالالداردى وتەۋ تۋرالى قاعيدالار قولدانىلادى.
بۇنداي زاڭ تالاپتارىنىڭ ناقتىلىعى كۇمان كەلتىرمەيتىن بولسا دا، وسى نورماتيۆتىك اكت ارقىلى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ارتىق ەمەستىگىن كورسەتكىمىز كەلدى. مۇلىكتىك ەمەس وزىندىك قۇقىقتاردى قورعاۋدىڭ ازاماتتىق كودەكستە كوزدەلگەن تاسىلدەرىن سوتتار باسقا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردە، مىسالى، «ەڭبەك تۋرالى» زاڭنامالى اكتىلەردە ارنايى بەكىتىلمەگەن جاعدايلاردا قولدانۋى مۇمكىن»، - دەگەن سۋديا قوعامدا ءجيى كەزدەسەتىن ءبىر مىسال كەلتىردى.
«مىسالى، جۇمىس بەرۋشىنىڭ قۇقىققا قارسى ارەكەتى ارقىلى نەمەسە، كەرىسىنشە، ارەكەتسىزدىگى ارقىلى كەلگەن مورالدىق زياندى وتەۋ تۋرالى ماسەلە ەڭبەك كودەكسىندە رەتتەلمەگەن. ءبىراق، بۇل تۇرعىدا، ازاماتتىق كودەكستىڭ 1-بابىندا تىكەلەي كورسەتىلگەندەي، ازاماتتىق زاڭنامالاردى قولدانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. جۇمىستان زاڭسىز شىعارۋ، ەڭبەك اقىنى ۋاقىتىلى تولەمەۋ، قىزمەتكەردىڭ ەڭبەگى ءۇشىن سىياقى الۋ قىزمەتكەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن بۇزۋ بولىپ ەسەپتەلەدى.
سەبەبى، جۇمىس بەرۋشىنىڭ وسى ارەكەتتەرى جۇمىسشىنى كۇن كورىسىنەن ايىرادى. امالى تاۋسىلعان جۇمىسشى قارىز سۇراۋعا ءماجبۇر بولادى، ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى ناشارلايدى. وسى قۇقىقتىق قاتىناستار ازاماتتاردىڭ مۇلىكتىك ەمەس قۇقىقتارىنا جاتادى. سوندىقتان، ەڭبەكاقىنى ءوندىرىپ الۋ تۋرالى تالاپ قويىلعان كەزدە، ونىڭ مورالدىق قۇقىعى دا قورعالۋى كەرەك. ءبىز وسى تۇسىندىرمەنى ايتۋدى ءجون سانادىق»، - دەيدى ە. يسماليلوۆ.
ايتا كەتەيىك، جوعارعى سوتتىڭ پراكتيكاسىندا وسىندا نورماتيۆتىك قاۋلىلاردى قابىلداۋ جانە سوت پراكتيكاسىندا كەزدەسەتىن ماسەلەلەر بويىنشا تۇسىندىرمە بەرۋ - «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسىنىڭ، سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 17-بابىندا تىكەلەي قاراستىرىلعان ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى.
اۆتور: كەنجەكەي توقتامۇرات قىزى