«پارىز» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ جەتەكشىلەرى وتكىزگەن شاراعا كلۋب جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى، قوعام قايراتكەرى، ساياساتتانۋشى دوس كوشىم، كلۋب حاتشىسى فيلوسوف، پۋبليتسيست ءابدىراشيت باكىر ۇلى قاتىستى. سونداي- اق، امانگەلدى ايتالى، راقىم بەكنازاروۆ، نۇرتازا ابدوللايەۆ سىندى جەرگىلىكتى زيالى قاۋىم وكىلدەرى، قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى.
«پارىز» پىكىرتالاس كلۋبى ءبىر اي بۇرىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق- ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلعان.
قۇرامىندا ءومىرزاق ايتباي ۇلى، دۋلات يسابەكوۆ، الىبەك اسقار ۇلى، باۋىرجان جاقىپ، ۇلىقبەك ەسداۋلەت سىندى عالىمداردان، قوعام قايراتكەرلەرى مەن قالامگەرلەردەن تۇراتىن وتىزدان استام مۇشەسى بار.
- كلۋب ماقساتى - ەلدەگى ماڭىزدى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋدا، قوعامداعى بىرتەكتىلىكتى نىعايتۋدا شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيانىڭ، جازۋشىلار قاۋىمداستىعى ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن پايدالانۋ. سەبەبى، شىندىعىندا، بىزدەگى زيالى قاۋىم مادەني، رۋحاني ىستەرگە كوپ ارالاسادى، ال ناقتى ءبىر مەملەكەتتىك يدەولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ باسى- قاسىندا دەپۋتاتتار، ساياساتتانۋشىلار، ءتىپتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جۇرەدى. ياعني زيالى قاۋىمنىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ىستەرگە ارالاسۋى جەتىمسىز بولىپ وتىر. سوندىقتان وسىنداي كلۋب قۇرىپ، وبلىستاردى ارالاپ، زيالى قاۋىممەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋدى قولعا الدىق. باسقوسۋلار ماقساتى - «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى، «قازاقستان - 2050» ستراتەگياسى، «100 ناقتى قادامنان» تۇراتىن ۇلت جوسپارىنا قاتىستى جەرگىلىكتى ينتەلليگەنتسيانىڭ پىكىرىن ءبىلۋ، ۇسىنىستارىن تىڭداۋ. بىزدە قازىر قانداي دا ءبىر ءىرى قۇجاتتار قابىلدانسا، تامسانۋ بار دا، تالداۋ از. زيالى قاۋىمنان ءبىز تالداۋ كۇتەمىز. ەلدىڭ بىرلىگى مەن تىنىشتىعى ءۇشىن بەلسەندى قىزمەت ەتۋ - بارلىعىمىزدىڭ، سونىڭ ىشىندە ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرىنىڭ دە پارىزى، - دەيدى دوس كوشىم.
ساياسات تانۋشىنىڭ ايتۋىنشا، ءالى كۇنگە دەيىن ءبىر كەزدەگى بيلىك پەن ينتەلليگەنتسيانىڭ اراسىنداعى ءۇزىلىپ قالعان كوپىردى جالعاي الماي كەلە جاتىرمىز. ءبىر جاعىنان زيالى قاۋىم تاراپىنان دا قوعامدىق، مەملەكەتتىك جۇمىستاردان باس تارتۋى، قاشقاقتاۋى بايقالادى. دوس كوشىمنىڭ پىكىرىنشە، بۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار، سونىڭ ءبىرى - قوعامنىڭ زيالى قاۋىمدى كەرەكسىنبەۋى.
- ال شىندىعىندا، قاي كەزدە دە ەلدى العا سۇيرەيتىن زيالىلار ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. سوناۋ وتىزىنشى، ەلۋىنشى جىلداردا زيالى قاۋىمدى قۋدالادى، اتتى، استى. ودان كەيىن توتاليتارلىق بولشيەۆيكتىك كەڭەس ۇكىمەتى زيالىلاردى اسۋ مەن اتۋدان ەشتەڭە شىقپايتىنىن بىلگەن سوڭ ولارعا ءتۇرلى شىعارماشىلىق ۇيلەرىن، وداقتاردى اشىپ بەرىپ، 100 مىڭداعان تيراجبەن كىتاپتارىن باستىرىپ بەردى. ال بۇل جەل قايدان سوقسا، سونىڭ ىعىمەن قوعاداي جاپىرىلاتىن ينتەلليگەنتسيانىڭ پايدا بولۋىنا اكەلىپ سوقتىردى. سونىڭ سالدارىنان جەلتوقسان وقيعاسى كەزىندە زيالىلاردى تابا الماي قالدىق، ولارعا دەگەن قوعامنىڭ وكپە-رەنىشى ءالى بار سياقتى. قازىر شامامەن جاسى 35-40 تارداعى ازاماتتار قاتارىنان قازاقتىڭ جاڭا زيالى قاۋىمى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. سوندىقتان اعا بۋىننىڭ دا، جاستاردىڭ دا، تۇتاس زيالى قاۋىمنىڭ، ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ، ولاردىڭ مەملەكەت ىسىنە ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋىمىز كەرەك. ال زيالى قاۋىم ەل ىسىنە، ماڭىزدى قۇجاتتاردى ساراپتاۋعا قاتىسپاسا، بۇل مەملەكەتتىڭ العا جىلجۋىنا ۇلكەن بوگەت بولادى، - دەيدى دوس كوشىم.
شارا بارىسىندا عالىمدار، قوعام قايراتكەرلەرى «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى، «قازاقستان - 2050» ستراتەگياسى، «100 ناقتى قادام» قۇجاتتارى تۋرالى ويلارىن ءبىلدىردى. وسى قۇجاتتاردا ايتىلعان ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ، جەمقورلىقتى جويۋ، جەرگىلىكتى ءوزىن- ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ سىندى ماقسات- مىندەتتەردىڭ ماڭىزدى تۇستارى، ولاردى جۇزەگە اسىرۋ فورمالارى جونىندە ءسوز قوزعالدى.
- قازىر «الدىمەن ەكونوميكا، سودان كەيىن ساياسات» دەگەن پرينتسيپ ەسكىردى. «الدىمەن ەكونوميكا، سوسىن مادەنيەت» دەگەن كوزقاراس ەكونوميكانىڭ مادەنيەتسىزدىگىنە اكەلىپ سوقتىردى»، - دەپ جازىپتى ولجاس سۇلەيمەنوۆ. ءىشىپ- جەۋ، قارىندى تولتىرۋ العا كەتتى، ال ۇلتتىق، ءدىني، مادەني قۇندىلىقتار ۇمىتىلىپ بارا جاتىر. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن جاڭا مودەل قاجەت. ول الدىمەن عىلىم جانە ءبىلىم مادەنيەتى. ءبىلىمدى ءھام مادەنيەتتى قوعام قاندايدا بولماسىن ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعا الادى. «100 ناقتى قادامدا» وسىنداي مودەلگە لايىقتى يدەيالار ايتىلعان، الايدا ءبىلىم سالاسىنا الدە دە باسا كوڭىل ءبولۋ كەرەك. ماسەلەن، استاناداعى ءبىر عانا نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن الىسقا بارمايمىز، اقتوبەدە، شىمكەنتتە، باسقا وبلىستاردا سونداي ۋنيۆەرسيتەتتەر كەرەك. مادەنيەتكە، ءبىلىم، عىلىمعا كوپ قارجى قۇيۋ كەرەك. بۇل - ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى، - دەيدى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور امانگەلدى ايتالى.
«پارىز» كلۋبى وسىعان دەيىن 4 وبلىستا كەزدەسۋ وتكىزگەن. الدا تاعى ءبىرقاتار ءوڭىردى ارالاۋ جوسپاردا بار.
- پەتروپاۆلدا وتكەن كەزدەسۋگە كەلگەندەر: «نەگە كلۋب مۇشەلەرىنىڭ ىشىندە تەك قانا قازاقتار، نەگە وزگە ۇلت وكىلدەرى جوق؟ » دەپ نارازىلىقتارىن بىلدىرگەن بولاتىن. ەلباسىنىڭ ءوزى «قازاق - ۇلتتى ۇيىستىرۋشى، بىرىكتىرۋشى ەتنوس» ەكەنىن ايتتى عوي، سوندىقتان الدىمەن قازاق زيالىلارىنىڭ باسىن قوسۋ كەرەك دەپ شەشتىك، - دەيدى دوس كوشىم.
«پارىز» كلۋبىنىڭ بارلىق مۇشەسى الماتىدا تۇرادى. كلۋب جەتەكشىلەرىنىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر ايماقتاردا دا وسىنداي كلۋبتار قۇرۋ ماسەلەسى قولعا الىنىپ جاتىر.
مەيرامگۇل راحات قىزى.
اقتوبە گازەتى