التىنمەن اپتاسا دا ەلىنە ورالعان قازاقتىڭ بالاسى

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - جالپى، تانىمال بولۋ ءۇشىن، ەڭ كەمى، جاستايىڭنان شەلەكتەپ تەر توگىپ، جانكەشتىلىكپەن ەڭبەك ەتىپ، تالانتىڭدى شىڭداپ، ونەرىڭدى جۇرتقا پاش ەتىپ، تالايدىڭ تاڭدايىن قاققىزا ءبىلۋىڭ كەرەك.

ءوزىڭنىڭ قاتارلاستارىڭا، ونىڭ ىشىندە ىشىنە شىنتاق اينالمايتىن كورە الماس دۇشپاندارىڭا دا ەرىكسىز مىقتىلىعىڭدى مويىنداتىپ، ارتقى بۋىنعا ۇلگى بولىپ، ال اعا بۋىن ارقاڭنان قاعىپ، رياسىز «ازاماتسىڭ» دەيتىندەي كۇنگە جەتكەندە عانا كىم-كىم بولسىن ءوزىن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە تانىمالمىن دەي الار.

ءبىراق بۇلاي بولا بەرۋى شارت ەمەس ەكەن. نارەستە شىر ەتىپ، دۇنيە ەسىگىن اشقان ساتتەن باستاپ بۇكىل ەل باسىنا كوتەرىپ، بارلىق تەلەارنالاردان ول تۋرالى باعدارلامالار بەرىلىپ، ونىڭ اتىنا عيماراتتار سالىنىپ، ەسىمىن ءبىر ساتتە بۇكىل ەل تانىپ جاتقانىن ەستىسەڭىز، تاڭعالماڭىز. ومىردە ونداي دا وقيعا بولادى ەكەن. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ باسىنان ءدال وسىنداي جاعداي وتكەن.

كەزىندە ەر جانىبەك بابامىز تۇركى بالاسىنىڭ اتا جۇرتى - التايعا باستاپ بارعان كەرەي رۋىنىڭ ۇرپاقتارى بۇگىندە قىتايداعى - 2 ميلليونعا جۋىق، موڭعولياداعى - 200 مىڭداي قازاق دياسپوراسىىنىڭ نەگىزىن قۇراپ وتىر. ودان كەيىن دە ءتۇرلى زامانداردا بۇل ەلدەرگە باسقا دا رۋلارعا جاتاتىن قازاقتار بارىپ قونىستانعان. اسىرەسە، موڭعول حالىق رەسپۋبليكاسىندا كەرەي، نايمان، ۋاق رۋلارىنىڭ وكىلدەرى كوپتەپ كەزدەسەدى.

1988- جىلى وسى موڭعول ەلىنىڭ باعانۋر قالاسىندا بۇكىل موڭعول حالقى ءۇشىن ەستە قالارلىق ەرەكشە وقيعا بولدى - جان سانى از سانالاتىن دارحان حالىقتىڭ ەكى ميلليونىنشى نارەستەسى ومىرگە كەلدى. ساحارا حالقى، قازاقى تەڭەۋمەن ايتساق، بوركىن اسپانعا اتىپ قۋاندى. ءبىر قىزىعى بۇل ءسابي قازاق وتباسىندا - قيبەكەي ۇلى ورالبەك ەسىمدى اعامىزدىڭ شاڭىراعىندا دۇنيەگە كەلدى.

موڭعول ەلىنىڭ دارىگەرلەرى بۇل قۋانىشتى جاڭالىقتى ءبىراز ۋاقىت بۇرىن بولجاپ، ورالبەك قيبەكەي ۇلى مەن ونىڭ جۇبايى گۇلسارا قۋانباي قىزىن ەسكەرتىپ قويىپتى. ءبىر قىزىعى، بالا ءدال بولجانعان كۇنى تۋسا، ول وسى ەلدىڭ ەكى ميلليونىنشى نارەستەسى ءھام ازاماتى سانالاتىندىقتان، ونىڭ ەسىمى سايامانداح اتالۋى كەرەكتىگىن دە كۇن بۇرىن حابارلاعان. قازاق تىلىنە اۋدارعاندا بۇل ءسوز «ميلليون جاسا» دەگەندى بىلدىرسە كەرەك.

سونىمەن گۇلسارا جەڭگەمىز موڭعول رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭ ۇلى مەرەكەسى - تاۋەلسىزدىك كۇنى سانالاتىن شىلدەنىڭ 11- جۇلدىزىندا تاڭعى 9:45-تە بالپاناقتاي ۇل بالانى دۇنيەگە اكەلەدى. ەلدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى شۋلاپ قويا بەرەدى. بالانىڭ اتىنا نەكە سارايى اشىلادى. ول جەر ءالى كۇنگە دەيىن سايامانداح دەپ اتالىپ كەلە جاتقان كورىنەدى. وعان قوسا جاڭا بوي كوتەرىپ كەلە جاتقان كەنشىلەر شاھارىنان سۋ جاڭا ءۇش بولمەلى پاتەر سىيعا تارتىلادى. بالاعا جەكە دارىگەر تاعايىندالادى. ول ول ما، اناسىنا جانە نارەستەگە ەلدىڭ ەكى ميلليونىنشى ازاماتى بولىپ تۋعانى ءۇشىن التىننان مەدال تاعادى. 18 جاسقا دەيىن ەلدىڭ قاي جەرىنە بارام دەسە دە تەگىن جۇرەتىن قۇقىق بەرىلەدى. و كەزدە تەك شەندى-شەكپەندىلەردىڭ ۇيىندە عانا ءۇي تەلەفونى بولادى. ۇزىن سونار كەزەككە دە قاراماستان اعامىزدىڭ وتاۋىنا قالا باسشىلارى ءۇي تەلەفونىن ورنىتتىرادى. ايتا بەرسە كوپ، سايامانداحتى تۇگەلدەي ءبىر ەل باسىنا كوتەرەدى.

قاراپايىم كەنشى قازاقتىڭ بالاسى وسىلايشا حان تاعىنا مۇراگەردەن كەم كۇن كەشپەي ءوسىپ جاتادى. ۋاقىت وتكەن سايىن ونىڭ دەنىنىڭ ساۋلىعىن، اماندىعىن ارنايى ادامدار باقىلاپ وتىرادى. ءبىراق قازاقستان دەگەن ەل اتاجۇرتى ەكەنىن، ول تاۋەلسىزدىك العان كۇنى كوشتىڭ باسىن ەلگە بۇرۋ كەرەكتىگىن جۇرەك تۇكپىرىندە پارىز دەپ بىلەتىن شەتتەگى قازاق بالاسى 1991-جىلدان باستاپ اتامەكەنگە قاراي اعىلىپ قويا بەرەدى. سول كەزدە كوپتىڭ قاتارىندا ءۇيىن دە، جۇمىسىن دا تاستاپ، ورالبەك اعامىز پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانىنا ەڭبەك شارتىمەن كوشتىڭ باسىن بۇرادى. ونداعان جىل مايكوبە كومىر كەن ورنىندا جۇمىس ىستەيدى. ال 2006-جىلى اقمولا وبلىسى نوۆوماركوۆكا اۋىلىنا قونىس اۋدارادى.

نەگىزى، اقمولا ءوڭىرىنىڭ بايىرعى قازاقتارى نوۆوماركوۆكا اۋىلىنىڭ بۇرىنعى اتاۋى مىڭشۇڭقىر دەسەدى. ءبىراق ورىسشا اتاۋ انە-مىنە اۋىسادى دەگەنمەن، ازىرگە ەش جاڭالىق جوق.

ال ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز بولسا ەل قاتارلى ەلوردادا تىرلىك كەشىپ جاتىر. «ول جاقتا جۇرسەڭ وسى كۇنگە دەيىن بارلىق ماتەريالدىق جاعدايىڭدى جاساپ بەرگەندەي ەكەن عوي» دەسەم، «ءوز ەلىمدە ۇلتان بولعانىم ارتىق قوي»، - دەيدى كۇلىپ. قالاي كەلىسپەيسىڭ؟!

ەربول جانات