تؤئلماعان بالا، ئشتةگئ نالا، ومئرگة لاعئنةت تة بار استارئن اثداساق. قوعامنئث وزةگئنة تذسكةن بذل جةگئ قذرتتئث تابةتئ تويئمسئز. تامئرئمئزدئ تذبئنةن قيئپ تذسكةنشة توقتاعئسئ جوق. نةگة دةسةثئز، «ون ذشئندة وتاؤ يةسئ» دةيتئن قازاق، 20-25 تئ ايتپاعاندا، 30-40-ئندا دا وتباسئلئ بولؤعا بةتتةمةي ءجذر. ءوزئن-ءوزئ جاسپئن دةپ جذباتادئ. «وتئرعان قئز ورنئن تابار» دةسةك تة، جار اتانؤعا اسئققان ارؤ دا بايقالمايدئ. سوندا قئز قئلئقسئز با، الدة جئگئت قذلئقسئز با؟ الدة بارئن باياعئ ادةتپةن زامانعا جابامئز با؟ بئزدئثشة، شئندئقتئث، ايتةؤئر، وسئلاردئث بةل ورتاسئندا جاتقانئ انئق.
«ايةلدةردئ ةركةكتةردةن كوپ دةيدئ» دةپ كةلةتئن مذقاعالي اقئننئث ايگئلئ جئرئ بار ةدئ عوي. وسئ جئر ق ر ستاتيستيكا اگةنتتئگئنئث «جئرئمةن» ءدوپ كةلئپ تذر. دةرةككة كوز جذگئرتسةك، كوپ جايدئ اثعارامئز. قازاقستاندا ةر-ازاماتتارعا قاراعاندا ايةلدةر سانئ باسئم. 1000 ايةلدئث ةنشئسئنة 928 ةر ادامنان تيةدئ. جاس ذلعايعان سايئن ةركةكتةر ازايئپ، جاؤلئقتئلار قاتارئ ءبئر قالئپتا قالا بةرةدئ، ياعني تالايئنا تئرلئكتئث تاؤقئمةتئ كوبئرةك تيةتئن ةركةكتةر ومئردةن ةرتة كةتةدئ دةگةن ءسوز - بذل. ازاماتتئث ازايؤئنا ونئث بويئنداعئ جامان ادةتتةردئث دة «پايداسئ» بارئن جوققا شئعارؤعا بولماس. ئشتةگئ شةرئن جئلاي تارقاتئپ الؤ شئرايلئلار ءذشئن ادةتتةگئ شارؤا بولسا، ةركةك ءذشئن - ةزدئك. بوركةمئك بولمايمئن دةپ بورداي توزعاندار تابيعاتتئث زاثئ سولاي دةگةنگة كوندئككةن. قئسقاسئ، پسيحولوگتةردئث تئلئمةن ايتقاندا، «بذگئنگئ ةر-ازاماتتئ ةرةكشة كذتئمگة الؤ كةرةك-اق». انا مةن بالانئ ايالايتئن باعدارلاما سةكئلدئ ةرلةردئ دة قورعايتئن باعدارلاما قابئلداؤدئث ؤاقئتئ جةتتئ. ذيلةنؤ جاسئنداعئ جئگئتتةردئث ءبئرازئ زاثنان اتتاپ، تذرمةدة وتئر. ت م د-دا تذتقئندار سانئ جونئنةن الدئثعئ ورئندامئز. ذيات تا بولسا، ايتؤعا تؤرا كةلةدئ، ةر-ازاماتتاردئث 30 پايئزئ بةلسئزدئك دةرتئنة شالدئققان. بذل فاكتورلار دا جانذيا قذرئپ، قازاقتئث سانئن كوبةيتؤگة تالپئنئستئ تومةندةتةدئ.
كارئ قئز بةن سذر بويداقتئث ساثئراؤقذلاقشا قاپتاؤئنا ءبئر جاعئنان باتئستان كةلگةن گةندةر مةن فةمينيزمنئث ئقپالئ زور. ةرتةدةن كةشكة دةيئن ةركةكپةن تةرةزةمدئ تةث قئلامئن دةپ جذرگةن ايةل شالباردان باستاپ تارتئپ كيئپ، كولئك رؤلئنة وتئرئپ الدئ. مةيلئ دةيمئز، مةثگةرسئن، ءبئراق فيزيولوگيالئق ةرةكشةلئكتةرئنة وراي ءوز ورنئن بئلسة، باستئ ميسسياسئ ةرئن سئيلاؤ، انا اتانؤ ةكةندئگئن ذمئتپاسا دةيسئث. «بايتال شاؤئپ، بايگة الماس» دةگةن قازةكةمنئث ماتةلئن مئقتاپ جادئنا تذيسة، قانة!
سارا مةثجانوأا، پسيحولوگ:
- مةن قوعامدا ايةل رولئنئث جوعارئ بولعانئن قذپتايمئن. ءبئراق ول ةر ادامنان بيئك بولماؤئ ءتيئس. اتالارئمئز «التئن باستئ ايةلدةن باقئر باستئ ةركةك ارتئق» دةگةندئ تةگئن ايتپاعان شئعار. ةركةك - وتباسئن اسئراؤشئ، ايةل - ذقساتؤشئ. قانشا تئرئسقانئمةن، ايةل ةركةكپةن تةثةسة المايدئ. وكئنئشكة وراي، وتئرئپ قالعان قئزداردئث باسئم بولئگئ كةرئسئنشة ويلايدئ. ءمانساپقا ذمتئلؤ، الدئمةن جاعداي، سوسئن كذيةؤ دةگةن كوزقاراس - ولار ءذشئن قالئپتئ قذبئلئس. «كون ةتئكتئنئ مةنسئنبةي، كوك اتتئلئ» كةلمةي، ؤاقئتئ بوس كذتؤمةن وتةدئ دة، دةر شاعئن وتكئزئپ الئپ، ارتئنان وپئنادئ. جالپئ، جاسئ جةتئپ، تذرمئس قذرماعان قئزداردئ بئرنةشة توپقا ءبولئپ قاراستئرؤعا بولادئ. ءبئر توبئ ئشتةي ءوزئن كارئ قئز بولدئم دةپ ةسةپتةپ قويادئ دا، سولاي قابئلداپ، سول شةثبةردةن شئعا الماي قالادئ. «وتباسئلئق ومئرگة مذلدة دايئن ةمةسپئن» دةيتئندةر دة بار. بذرئنعئ عاشئعئن نةمةسة ماحابباتئن ذمئتا الماي، ءومئرئن تةك قيالئنداعئ قايتئپ كةلمةيتئن ادامعا عانا ارناپ، ؤاقئتئن تةككة وتكئزئپ الاتئنداردئ دا كورئپ ءجذرمئز. ةندئ ءبئرئ تذيئق، ئشتةگئ سئرئن شئعارا الماسا، ةكئنشئلةرئ پئسئق، ءوزئمشئل، جئگئتتئث ءسال كةمشئلئگئن كورة قالسا، تةرئس اينالئپ كةتؤگة دة دايئن. ارينة، مذنداي ماسةلةلةر سذر بويداق جئگئتتةرگة دة قاتئستئ. دةگةنمةن ولاردئث نةگئزگئ پروبلةماسئ - ذياثدئق، ءوز-وزئنة سةنئمسئزدئك، قئز الدئندا السئزدئگئن، ءبئلئم دةثگةيئنئث تومةندئگئن كورسةتؤدةن قورقؤ.
ءبئلئم دةثگةيئ دةمةكشئ، سوثعئ دةرةكتةر بويئنشا، قازاقستانداعئ قئز-كةلئنشةكتةردئث 52 پايئزئنئث جوعارئ ءبئلئمئ بار ةكةن. جئگئتتةردئث 30 پايئزئ عانا جوعارئ وقؤ ورئندارئنا تذسةدئ. بذعان كوز جةتكئزؤ ءذشئن كةز كةلگةن ءبئلئم ورداسئنا باس سذعئثئز. قالئث قئزدئث ورتاسئندا ارپا ئشئندةگئ ءبيدايداي بولئپ ءبئردئ-ةكئلئ بوزبالا وتئرادئ. شئعاتئن قورئتئندئ: قازاق ذلدان گورئ، قئزئن وقئتؤعا تئرئسادئ. جات-جذرتتئق، بارعان جةرئندة قور بولماسئن، ديپلومئ بولسا، ءوز نانئن ءوزئ تاؤئپ جةپ كةتةدئ دةگةن سةبةپتةرمةن. ال ةر بالانئ اؤئلداعئ شارؤانئ جايعايتئن قولعابئس، قاراشاثئراقتئث يةسئ دةپ قانا قابئلدايدئ. ناتيجةسئندة اؤئلدا جذمئسسئزدار سانئ كوبةيةدئ، «قالئثدئقتار» قالاعا كةتكةندئكتةن، بويداقتاردئث داؤرةنئ جذرةدئ. قالادا قالعان قئزدئث بذل كةزدة وي-ساناسئ وسةدئ، قئزمةت، باسپانا جايئن قامدايدئ. ولار ةندئ اؤئلداعئ وزدةرئمةن قاتار جئگئتتةردئ مةنسئنبةيدئ. جئبةكتئث» باس-باسئنا «تولةگةن» قايدان كةزدةسسئن؟! ءسويتئپ، كارئ قئزدار ساناتئنا بئرتئندةپ ةنةدئ. وتئرعان قئزداردئث دةنئ مةملةكةتتئك مةكةمةلةر بولئپ ةسةپتةلةتئن مينيسترلئكتةر مةن باسقارما، دةپارتامةنتتةردة، سوسئن مةكتةپتةردة جذمئس ئستةيتئندئگئن ستاتيستيكا كورسةتئپ وتئر. اششئ بولسا دا، شئندئق - وسئ.
اقمارال، 37 جاستا، مةكتةپ مذعالئمئ:
- و باستا كارئ قئز اتانامئن دةپ ويلاعان جوقپئن. ةل قاتارلئ سذيگةنئمدئ تاؤئپ، جانذيا قذراتئنئما سةنئمدئ بولدئم. مةكتةپتئ جاقسئ ءبئتئرئپ، ورالداعئ پةدينستيتؤتقا ءتذستئم. ونئ تامامداعان سوث قالاداعئ ءبئر مةكتةپكة ورنالاستئم. باسئندا ءبارئ جاقسئ ةدئ. جاستئق شاق، كذندة ويئن-توي بئتپةيتئندةي كورئندئ. قذربئلارئمنئث الدئ تذرمئس قذرا باستاعاندا دا الاثداي قويمادئم. ماعان ارنالعان ءبئر جان جذرگةن شئعار دةپ جذباتتئم ءوزئمدئ-ءوزئم. راس، جئگئت ءسوز ايتپادئ ةمةس، ايتتئ. دةگةنمةن ءبئرئنئث مئنةزئ، ءبئرئنئث ءتذرئ، ءبئرئنئث وي-ءورئسئ ذنامادئ. ءوزئم ذناتقان جئگئت باسقا بئرةؤدئ ءسذيدئ. ءسويتئپ جذرگةندة وسئ جاسقا كةلئپپئن. ءوزئمدئ كارئلئككة قيعئم كةلمةيدئ (كذلدئ)... دةسة دة، 20 جاسئم قايتئپ كةلسة، بئرةؤدئث ةتةگئنةن ذستار ةدئم...
اق ءسذت بةرئپ وسئرگةن قئزئنئث وث جاقتا وتئرئپ قالعانئ اناعا دا اؤئر. اقئلدئ، كورئكتئ، تاربيةلئ، ءبئلئمدئ قئز تةثئن تةز تاباتئنداي كورئنةدئ عوي ءبئر قاراعانعا. ايتسة دة ءومئر بار كةرةگئثدئ تاؤئپ الاتئن جارمةثكة ةمةس. ادام دا ساتئپ الؤشئسئ وثاي تابئلاتئن تاؤار ةمةس. وقئعان قئز وقئعان جئگئتتئ ئزدةيدئ. ءتئپتئ ءوزئ قاراپايئم جئگئتپةن كوثئل قوسقئسئ كةلسة دة، اتا-اناسئنئث ايتقانئنان شئعا المايدئ.
ئلؤدة بئرةؤئ بولماسا، قاي اتا-انا قئزئن بازاردا اربا سذيرةپ نةمةسة قاپ ارقالاپ جذرگةن جئگئتكة كذيةؤگة بةرگئسئ كةلةدئ دةيسئث؟! ةندةشة، تئعئرئقتان شئعاتئن جول - بئرةؤ: قئزبةن قاتار، ذل بالانئ دا وقئتؤ قاجةت. ديپلوم ءذشئن عانا ةمةس، تئم بولماسا ورتا كورئپ، وي-ءورئسئنئث دامؤئ ءذشئن، اقئرئندا وزئنة لايئق جار تابؤئ ءذشئن وقئتؤ كةرةك. جةتئ ونةردئ مةثگةرگةن جئگئت وتباسئن اسئرايدئ، اتا-اناسئنا، قايئن جذرتئنا سئيلئ، بةدةلدئ بولادئ. تةث تةثئنة جولئقسا، ونداي جانذيادا ذيلةسئمدئلئك سالتانات قذرادئ، سانالئ ذرپاق ءوسئپ-ونةدئ. ولاي بولسا، ايةل ةرگة قارايدئ، ال ةر جةرگة قاراماس ءذشئن تارازئنئث باسئن تةث ذستاؤ شارت.
اأتور: توقتار كةنجةعاليةأ، ورال
دةرةككوز:«الاش ايناسئ» گازةتئ