5 - مامئر، سةنبئ اتاؤلئ كذندةر، وقيعالار، ةسئمدةر
حالئقارالئق مذگةدةكتةر قذقئن قورعاؤ كذنئ. 1992 - جئلئ باس اسسامبلةيا بئرئككةن ذلتتار ذيئمئنئث مذگةدةكتةردئث ونجئلدئعئ سوثئندا (1983-1992 - جئلدارئ) حالئقارالئق مذگةدةكتةر كذنئن جاريالادئ. حالئقارالئق مذگةدةكتةر كذنئن اتاپ ءوتؤ ولاردئث ماسةلةلةرئنة كوثئل بولؤگة، قادئر-قاسيةتئن، قذقئعئ مةن امان-ساؤلئعئن قورعاؤعا، مذگةدةكتةردئث ساياسي، الةؤمةتتئك، ةكونوميكالئق جانة مادةني ومئرگة قاتئسؤئنان قوعامعا كةلةتئن باسئمدئلئققا نازار اؤدارؤعا باعئتتالعان.
ةؤروپا كذنئ. 1949 - جئلدان اتالئپ وتئلةدئ. وسئ كذنئ ةؤروپا كةثةسئ قذرئلدئ.
قئرعئز رةسپؤبليكاسئنئث ذلتتئق مةيرامئ - كونستيتؤسيا كذنئ. 1993 - جئلعئ مامئردئث 5 ئندة ةلدئث جاثا كونستيتؤسياسئ قابئلداندئ. قازاقستان رةسپؤبليكاسئ مةن قئرعئز رةسپؤبليكاسئ اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قارئم-قاتئناس 1992 - جئلعئ قازاننئث 15 ئندة ورناتئلدئ.
ةستة قالار وقيعالار
95 جئل بذرئن (1917) پاتشا تاقتان تايعاننان كةيئن قذرئلعان ؤاقئتشا ذكئمةت ءتئل جذمئسئنا الئنعان ازاماتتاردئ قايتارؤ تؤرالئ جارلئق شئعاردئ.
19 جئل بذرئن (1993) أاشينگتونداعئ دذنيةجذزئلئك بانكتئث شتاب پاتةرئندة ارال تةثئزئنئث پروبلةمالارئنا ارنالعان حالئقارالئق سةمينار ءوتتئ.
17 جئل بذرئن (1995) جامبئل وبلئسئ جؤالئ اؤدانئنئث مئثبذلاق اؤئلئندا كةثةس وداعئنئث باتئرئ، جازؤشئ باؤئرجان مومئش ذلئنئث مذراجايئ اشئلدئ.
6 جئل بذرئن (2006) قذرمانعازئ اتئنداعئ قازاق ذلتتئق كونسةرأاتورياسئندا اكادةميك احمةت جذبانوأتئث 100 جئلدئعئنا وراي، ونئث بذدان بذرئن جاريالانعان «قذرمانعازئ» اتتئ ةثبةگئنئث نةگئزئندة قذراستئرئلعان «قذرمانعازئ» اتتئ جيناقتئث تانئستئرئلئمئ ءوتتئ. «مادةني مذرا» باعدارلاماسئ اياسئندا «ولكة» باسپاسئنان شئققان جيناققا قذرمانعازئ تؤرالئ جاثادان تابئلعان ءومئر دةرةكتةرئ مةن كذيلةرئ ةنگةن. 1 مئث دانا تارالئممةن شئققان تؤئندئ بارلئق ونةرسذيةر قاؤئمعا، كذيشئلةر مةن مؤزئكا زةرتتةؤشئلةرئنة، سونداي-اق وقئتؤشئلار مةن ستؤدةنتتةرگة ارنالعان.
87 جئل بذرئن (1925) قازاقستان كومپارتياسئ ورتالئق كوميتةتئنئث جانئنداعئ ايةلدةر ءبولئمئ شئعارعان «ازات ايةل» گازةتئ نةگئزئندة «تةثدئك» گازةتئنئث العاشقئ سانئ شئقتئ. 1955 - جئلدان باستاپ «قازاقستان ايةلدةرئ» دةگةن اتپةن جؤرنال بولئپ شئعا باستادئ.
26 جئل بذرئن (1986) اقتوبة قالاسئندا كةثةس وداعئنئث باتئرئ، قازاق حالقئنئث قاهارمان قئزئ ءاليا مولداعذلوأانئث مذراجايئ اشئلدئ. مذراجاي جئل سايئن 30 مئثعا جؤئق ادام قابئلدايدئ. مذراعاتتار سانئ 7 مئثنان اسادئ. ولاردئث قاتارئندا ك س ر و ءتورالقاسئنئث ءتوراعاسئ م.شأةرنيكتئث ءاليانئث اكةسئ سارقذل نذرماعامبةتوأكة جولداعان جاؤاپ حاتئ، ءاليا وقئعان پسكوأ وبلئسئنداعئ أياتسك ورتا مةكتةبئندةگئ 7- سئنئبئنئث ساباق ذلگةرئمئ جؤرنالئنئث ءتذپنذسقالارئ، كةثةس وداعئ باتئرئنئث گراموتاسئ، ءاليا ةرلئكپةن قازا تاپقان ذرئس دالاسئنئث اقتوبةلئك سؤرةتشئ أ.أ.شؤكين جاساعان كورئنئسئ (ديوراما)، «ءاليا» كةمةسئنئث ماكةتئ، مايداننان اكةلئنگةن قارؤ-جاراقتار، ءاليا ةرلئگئ ارقاؤ بولعان وننان استام كئتاپتار، ةلگة جازعان حاتتارئنئث كوشئرمةسئ، ت.ب. ةرةكشة كوز تارتادئ. مذراعاتتار قورئ جئلما-جئل تولئعؤدا. ولكةتانؤشئ، مةكتةپ مذعالئمئ س.ا.سئسوةنكو باستاعان «ءاليا» ئزدةستئرؤ توبئ جاز ايلارئندا نوأگورود، پسكوأ، كالؤگا وبلئستارئنا ساپار شةگئپ، ذرئس دالاسئنان تابئلعان قذندئ دذنيةلةردئ اكةلئپ تاپسئرادئ. باتئردئث تؤعان جةرئ قوبدا اؤدانئنداعئ الئپبايساي اؤئلئندا مذراجاي فيليالئ جذمئس ئستةيدئ. ونئ ذيئمداستئرئپ، مذراعاتتارئن تولئقتئرؤعا ولكةتانؤشئ ع.بايدةربةس سالماقتئ ذلةس قوستئ. ءار جئلداردا بولعان مةملةكةت قايراتكةرلةرئ، جازؤشئلار، مادةنيةت وكئلدةرئ قولتاثبا قالدئرعان. ولاردئث اراسئندا ةلباسئ ن.ا.نازاربايةأ، كورنةكتئ جازؤشئ ءا.كةكئلبايةأ، اسا كورنةكتئ مةملةكةت، قوعام قايراتكةرئ د.ا.قونايةأ، حالئق ارتئستةرئ ر.باعلانوأا، ر.رئمبايةأا، كةثةس وداعئنئث باتئرئ ي.پروحوروأ، اقئن-جازؤشئلار ف.وثعارسئنوأا، ا.جاعانوأا، مذرات ادجي، ت.مولداعاليةأ، ب.تاجئبايةأ، تةاتر ساثلاقتارئ س.مايقانوأا، ءا.مولدابةكوأ، سازگةرلةر س.بايتةرةكوأ، ة.حاسانعاليةأ، ت.ب. بار.
ةسئمدةر
69 جئل بذرئن (1943) د.قونايةأ اتئنداعئ حالئقارالئق قوردئث أيسة-پرةزيدةنتئ، جازؤشئ ءابدئرايئم ذلئ سةرئك دذنيةگة كةلدئ.
جامبئل وبلئسئنئث تالاس اؤدانئندا تؤعان. قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئن بئتئرگةن. ةثبةك جولئن «لةنينشئل جاس» (قازئرگئ «جاس الاش») گازةتئنةن باستاعان. 1979-1986 - جئلدارئ - «ونةر» باسپاسئنئث باس رةداكتورئ. 1986-1990 - جئلدارئ - قازاقستان كومپارتياسئ ورتالئق كوميتةتئ جانئنداعئ پارتيا تاريحئ ينستيتؤتئندا ءبولئم مةثگةرؤشئسئ. 1990 - جئلدان «سانات» (1993 جئلعا دةيئن «قازاق ؤنيأةرسيتةتئ» اتالعان) باسپاسئنئث ديرةكتورئ. ول تذرئك جازؤشئسئ ورحان كةمالدئث «تذثعيئقتا» رومانئن، ورئس قالامگةرئ ب.أاسيلةأتئث «ءمانساپ پةن ماحاببات»، و.سةروأتئث «008 اگةنتتئث كذيرةؤئ» ةستون جازؤشئسئ پاؤل كؤسبةرگتئث «مونولوگ» پوأةستةرئن، ورئس ءانشئسئ ف.شالياپيننئث «پةردة جامئلعان پةندة» ةستةلئگئن جانة باتئس، شئعئس جازؤشئلارئنئث كوركةم اثگئمةلةرئن اؤدارعان. اسا كورنةكتئ قوعام جانة مادةنيةت قايراتكةرئ د.قونايةأتئث 1991 - جئلئ «ءوتتئ داؤرةن وسئلاي»، «اقيقاتتان اتاؤعا بولمايدئ»، سوعئس جانة ةثبةك ارداگةرئ ءا.جذرگةنوأتئث «جةل وتئندة وسكةن ءبئر ذلئثمئن» كئتاپتارئنئث ادةبي نذسقالارئن جازعان. «قاهارمان - نذرعيسا»، «ةلؤ جئل ةل اعاسئ» جيناقتارئن قذراستئرعان. ءوزئنئث «جالئندئ جاستئق شاق»، «كذندئ كولةگةيلةؤگة بولمايدئ» ةسسةلةر جيناقتارئ، «ةثبةك ةرئ ةرمةكوأ» پوأةسئ جارئق كورگةن.
قذرمةت گراموتالارئمةن ماراپاتتالعان.
69 جئل بذرئن (1943-1997) جازؤشئ، قازاقستان جازؤشئلار وداعئنئث مذشةسئ دوسئموأ سةيئتقازئ دذنيةگة كةلدئ.
جامبئل وبلئسئندا تؤعان. شئمكةنت ساؤدا تةحنيكؤمئن، قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث جؤرناليستيكا فاكؤلتةتئن بئتئرگةن. «جاس الاش»، «قازاق ادةبيةتئ» گازةتتةرئندة ادةبي قئزمةتكةر، ءبولئم مةثگةرؤشئسئ بولعان. جازؤشئنئث «جاثعئرئق»، «ديرةكتورلار»، «بةرةكة ءتذبئ - بئرلئكتة»، «قذتتئ قونئس» اتتئ كئتاپتارئ جارئق كورگةن. «ديرةكتورلار»، «اششئ مةن ءتاتتئ» پوأةستةرئ قازاقستان رةسپؤبليكاسئ باسپا، پوليگرافيا جانة كئتاپ ساؤداسئ ئستةرئ جونئندةگئ مةملةكةتتئك كوميتةتئنئث، «جالئن» باسپاسئنئث ءداستذرلئ كونكؤرسئندا جذلدةگة ية بولعان.
92 جئل بذرئن (1920-1971) قازاق جازؤشئسئ، اقئن ذيابايةأ قذرمانعالي دذنيةگة كةلدئ.
الماتئ وبلئسئ قاسكةلةث اؤدانئندا تؤعان.
1950-1971 -جئلدارئ «سوسياليستئك قازاقستان»، «قازاق ادةبيةتئ» گازةتتةرئندة، «قازاقستان»، «قازاق سوأةت ةنسيكلوپةدياسئنئث» رةداكسيالارئندا قئزمةت اتقارعان.
1949- جئلئ «شئعئس شئثئندا» اتتئ تذثعئش كئتابئ جاريالاندئ. «ساعات» پوةمانئث، «جئرلارئم»، «وتةدئ جئلدار»، «كونسةرت جئرلارئ»، «تاعدئر تؤرالئ ءسوز»، «دارقان دالام» ولةث جيناقتارئ مةن «قئرداعئ قئراندار»، «شاقئرئلماعان قوناقتار» اتتئ وچةركتةر جيناقتارئنئث اأتورئ.
ذيابايةأتئث ءبئرقاتار ولةثدةرئ، اثگئمة، وچةركتةرئ ورئس تئلئندة جارئق كوردئ. ول ا.پؤشكين، ا.ميسكةأيچ، ت.ب. اقئن-جازؤشئلاردئث شئعارمالارئن قازاق تئلئنة اؤدارعان.
116 جئل بذرئن (1896-1979) اكتةر، ذلتتئق كاسئبي تةاتر ونةرئنئث نةگئزئن قالاؤشئلاردئث ءبئرئ، قازاقستاننئث حالئق ءارتئسئ، ك س ر و جانة قازاق ك س ر مةملةكةتتئك سئيلئعئنئث لاؤرةاتئ، سوسياليستئك ةثبةك ةرئ قوجامقذلوأ سةرالئ دذنيةگة كةلدئ.
قوستاناي وبلئسئنئث قارابالئق اؤدانئندا تؤعان. ترويسكئدةگئ ؤازيفا مةكتةبئندة، ورئنبور قالاسئنداعئ تاتار حالئق اعارتؤ ينستيتؤتئندا وقئعان. وسئ جئلدارئ «مذسئلماندار كلؤبئندا» ب.مايليننئث «قالامقاس»، «بةتئم-اؤ، قذداعي عوي»، «قاسقئرباي»، «نةكة قيار»، ت.ب. شاعئن پةسالاردا رولدةردئ ويناعان. 1925 - جئلئ قئزئلوردا قالاسئندا تذثعئش ذيئمداستئرئلعان قازاق دراما تةاترئنا ي.بايزاقوأ، ءا.قاشاؤبايةأ، ة.ومئرزاقوأ، ق.قؤانئشبايةأ، ج.شانيندةرمةن بئرگة شاقئرئلعان قوجامقذلوأتئث اكتةرلئك ومئرئنة داثعئل جول سالعان ةلةؤلئ وقيعا بولدئ. وسئ تذستا ساحنا ومئرئنةن تاجئريبةسئ مول قوجامقذلوأ تةاتردئث العاشقئ رةجيسسةرئ بولدئ. تةاتر 1926 - جئلئ قاثتاردئث 13 ئندة رةسمي تذردة اشئلئپ، بئرنةشة سپةكتاكلدئ ساحناعا شئعاردئ. ونئث ةرةكشة شابئتپةن سومداعان كةرتارتا، بيلئكتئث تذتقاسئنان ايئرئلعئسئ كةلمةيتئن ةسپةمبةت، جاباي، جيرةنشة، مايباسار (م.اؤةزوأتئث «ةثلئك - كةبةك»، «قاراگوز»، «اباي» سپةكتاكلدةرئ)، قاراشةشةن (ج.شانين، «ارقالئق باتئر»)، وكةنداؤ (جانسذگئروأ، «كةك»)، دذنيةقوثئز قاراباي، قوثقاي (ع.مذسئرةپوأ، «قوزئ كورپةش - بايان سذلؤ»، «اقان سةرئ - اقتوقتئ»)، كودةباي (ب.مايلين، «مايدان»)، وركوكئرةك كوبئكتئ (م.اؤةزوأ، «ايمان - شولپان»)، شئعاي حان (ش.قذسايئنوأ، «الدار كوسة»)، ت.ب. رولدةرئ ول سومداعان ساحنالئق تذلعالاردئث كلاسسيكالئق ذلگئلةرئ بولئپ سانالادئ. سونئمةن قاتار ساتيرالئق وبرازدار جاساؤدئث شةبةرئ سانالاتئن اكتةر ءبئرقاتار قاراپايئم ةثبةك ادامدارئنئث جاعئمدئ بةينةسئن ساحناعا شئعارعان. ول 30- جئلداردان باستاپ «رايحان»، «امانگةلدئ»، «انا تؤرالئ اثئز»، «تئنئشتئق»، «ءبئزدئث سذيئكتئ دارئگةر»، «الدار كوسة»، ت.ب. فيلمدةرگة ءتذسئپ، قازاقستاننئث كينو ونةرئنئث دامؤئنا ءوز ذلةسئن قوستئ. قوجامقذلوأ تؤرالئ رةجيسسةر ق.ابؤسةيئتوأ «سةراعا» اتتئ دةرةكتئ فيلم تذسئرسة، كومپوزيتور ءا.بةيسةؤوأ «سةراعا تؤرالئ ءانئن» شئعارعان. جةزقازعان قالاسئنداعئ مؤزئكالئق دراما تةاترئ مةن الماتئداعئ ءبئر كوشةگة ةسئمئ بةرئلگةن.
ءذش مارتة لةنين وردةنئمةن، قازان رةأوليؤسياسئ، 2- دارةجةلئ وتان سوعئسئ، ةثبةك قئزئل تؤ، «قذرمةت بةلگئسئ» وردةندةرئمةن، مةدالدارمةن ماراپاتتالعان.
56 جئل بذرئن (1956) «شاپاعات-نذر» ءئيسلامتانؤ جؤرنالئنئث نةگئزئن قالاؤشئ ءارئ باس رةداكتورئ، «تةل ارنا» باسپاحاناسئنئث ديرةكتورئ، جازؤشئ، اقئن، اؤدارماشئ ةرنازار نذرتاي دذنيةگة كةلدئ.
وثتذستئك قازاقستان وبلئسئنئث سوزاق اؤدانئندا تؤعان. قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث فيلولوگيا فاكؤلتةتئن جانة اسپيرانتؤراسئن بئتئرگةن. قازاقستان جازؤشئلار وداعئندا، «اق جةلكةن»، «ماثماثگةر» جؤرنالدارئندا، «جاس قازاق» گازةتئندة، «ونةر» باسپاسئندا رةداكتور بولئپ قئزمةت جاساعان. قازئرگئ قئزمةتئندة 1998 جئلدان باستاپ ءئستةيدئ. «قارلئعاش»، «توبئلعئ كذزدة گذلدةيدئ»، «ذزئلمةيتئن ءان»، «توقسان تولعاؤ»، «جةتئنشئ داؤئس»، «ماقتانشاق قاز» اتتئ جئر جيناقتارئنئث، ةكئ كئتاپتان تذراتئن «25 پايعامبار»، «دئن - ذلت تئرةگئ» اتتئ دئني پروزالئق شئعارمالاردئث اأتورئ. سونداي-اق «تاؤباعا كةلؤ جولدارئ»، «سؤننانئ ساقتاؤ قاجةتتئلئگئ»، «ذلئ تذلعالار ءئيسلام جونئندة» اتتئ كئتاپتاردئ جانة شةشةن، قئرعئز، تاتار اقئندارئنئث جئرلارئن اؤدارعان.