تاشكەنت قالاسى اكىمدىگىندە الماتى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ ءوتتى – ءو ز ا
تاشكەنت قالاسى اكىمدىگىندە الماتى قالاسىنىڭ وكىلدەرىمەن مازمۇندى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى مەگاپوليستىڭ دەلەگاتسيالارى باۋىرلاس قالالار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. تاراپتار ءىرى قالالاردى دامىتۋدىڭ زاماناۋي ۇردىستەرىن سارالاپ، ورتاق سىن-قاتەرلەر مەن مۇمكىندىكتەر توڭىرەگىندە پىكىر الماستى.
اسىرەسە، قالالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ، تۇرعىندارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ جانە تۇراقتى دامۋ قاعيداتتارىن ەنگىزۋ باعىتتارى نەگىزگى نازاردا بولدى. سونىمەن قاتار، تاشكەنت پەن الماتى اراسىنداعى بايلانىستى كۇشەيتىپ، ءوزارا ءتيىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ پەرسپەكتيۆالارى قاراستىرىلدى.
كەزدەسۋ اياسىندا اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ سالاسىنداعى وزىق تاجىريبەلەر، سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ جانە يرريگاتسيا جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى. بۇل باستامالار قالالاردىڭ ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىگىن ساقتاپ، تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
تاراپتار قالا كەڭىستىگىن دامىتۋ، جاسىل ايماقتاردى ۇلعايتۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ ارقىلى زاماناۋي ۋربانيستىك ورتانى قالىپتاستىرۋ تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ، الداعى ۋاقىتتا ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە ۋاعدالاستى.
ادال ەڭبەك ايناسى: ۇرىمجىدەگى قازاق جۇرگىزۋشىنىڭ ءومىر جولى - CNR
تاڭعى كۇن ساۋلەسى تيان- شان تاۋلارىنان اسىپ، ءۇرىمجى قالاسىنا توگىلدى. قالا تۇرعىندارى ءبىر كۇندىك قاربالاس تىرشىلىگىن باستاپ جاتقان ساتتە، ءبىز كوشە اۆتوبۋسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى قايرات قۇمار ۇلىن باس بەكەتتەن جولىقتىردىق، دەپ جازادى قىتايدىڭ «ورتالىق حالىق راديوسى».
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، «ەردىڭ اتىن ەڭبەك شىعارادى» دەيدى حالىق دانالىعى. قايرات قۇمار ۇلىنىڭ بويىندا قاراپايىم ەڭبەككە ادالدىقپەن قاتار، جۇرتشىلىققا جاناشىرلىق تانىتاتىن اسىل قاسيەتتەر دە مول. بۇل ونىڭ ازاماتتىق كەلبەتىن ايقىنداي تۇسەدى.
ءۇرىمجى قالالىق قوعامدىق كولىك باسقارماسىنا قاراستى 1-تاسىمال ءبولىمىنىڭ 5-اۆتوپاركى پارتيا ۇيىمىنىڭ حاتشىسى حۋن ءيۋانچۇننىڭ ايتۋىنشا، قايرات قۇمار ۇلى – 76-باعىتتا قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن ۇزدىك جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءبىرى. ول ءار ۇلت وكىلدەرىنە شىنايى نيەتىمەن قىزمەت كورسەتەدى. اسىرەسە قارتتارعا، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا، ناۋقاستارعا كومەگىن ايامايدى.
سىرت كوزگە اۆتوبۋستى جۇرگىزۋ جۇمىسى ءبىرسارىندى كورىنگەنىمەن، جۇرگىزۋشىلەردىڭ قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى زور. ۇزاق ۋاقىت بويى بۇل قىزمەتتى ادال اتقارۋ - ۇلكەن توزىمدىلىك پەن جانكەشتىلىكتى تالاپ ەتەدى.
قايرات قۇمار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، ول وسى جۇمىستى ىستەپ كەلە جاتقانىنا 20 جىلدان استام ۋاقىت بولعان.
76-باعىت ءۇرىمجى قالاسىنىڭ ورتالىعىن بويلاي وتەدى. باعىت بويىندا مەكتەپتەر، اۋرۋحانالار، ساۋدا ورتالىقتارى ورنالاسقان.
- ەڭبەكشىلەر كۇنى قارساڭىندا بارلىق قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرىن كاسىبي مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايمىز. سىزدەردىڭ ەڭبەكتەرىڭىز - ەل يگىلىگى جولىنداعى ماڭىزدى قىزمەت، دەپ جازادى قىتايلىق باسىلىم.
ايتا كەتەيىك، قىتايدا 1-مامىر - حالىقارالىق ەڭبەك كۇنى (قىتايشا: 劳动节، لاودۋن تسزە) رەتىندە اتاپ وتىلەدى. بۇل كۇن - جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەگىن قۇرمەتتەۋگە ارنالعان حالىقارالىق مەرەكە. قىتايدا ول مەملەكەتتىك ماڭىزدى مەرەكەلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى.
سونداي-اق وسى اپتادا بەيجىڭدە شىعاتىن «ورتالىق حالىق راديوسى» سايتىندا «قورعاس شەكارا وتكەلىندە قىتاي-ەۋروپا جۇك پويىزدارىنىڭ سانى 3000 نان استى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، بيىل 21-ساۋىرگە دەيىن قورعاس تەمىر جول شەكارا وتكەلى ارقىلى قاتىناعان قىتاي-ەۋروپا (ورتالىق ازيا باعىتى) جۇك پويىزدارىنىڭ سانى 3000 نان استى.
جىل باسىنان بەرى شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانى سىرتقى ساۋدادا ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتىپ، يمپورت- ەكسپورت كولەمى بويىنشا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى.
قورعاس تەمىر جول وتكەلى اشىلعالى بەرى قىتاي-ەۋروپا (ورتالىق ازيا) باعىتىنداعى جۇك پويىزدارىنىڭ جالپى سانى 55 مىڭنان اسىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا پويىز باعىتتارىنىڭ سانى 91 گە جەتىپ، ولار 18 ەلدىڭ 46 قالاسى مەن ءوڭىرىن بايلانىستىرادى.
سونىمەن قاتار، تاسىمالداناتىن جۇك تۇرلەرىنىڭ سانى 200 دەن اسقان.
«دۋلاتى» جانە «باقتى» كەدەن بەكەتتەرىندە جۇك پەن جولاۋشىلار سانى ارتتى - «حالىق گازەتى»
«باقتى» شەكارا وتكەلىنىڭ قىزمەتىنەن الىنعان مالىمەتكە سايكەس، بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا اتالعان كەدەن بەكەتى ارقىلى ەلگە كىرىپ-شىققان ادامدار سانى 51,5 مىڭنان استى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا %78,39 عا جوعارى كورسەتكىشتى كورسەتتى، دەپ جازادى حالىق گازەتى.
وسى كەزەڭدە «باقتى» كەدەنى ارقىلى وتكەن كولىك قۇرالدارىنىڭ سانى 24,2 مىڭنان اسىپ، بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا %49,88 عا ارتقان. بۇل شەكارا وتكەلىندەگى قوزعالىس قارقىنىنىڭ ەداۋىر جاندانا تۇسكەنىن اڭعارتادى.
سونىمەن قاتار، قاڭتار-ءساۋىر ايلارى ارالىعىندا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ماڭىزدى شەكارالىق كەدەن بەكەتتەرىنىڭ ءبىرى «دۋلاتى» شەكارا بەكەتى دە جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزدى.
اتاپ ايتقاندا، 21-ساۋىرگە دەيىن بەكەت ارقىلى وتكەن جولاۋشىلار سانى 48 مىڭنان اسىپ، وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 47,6 پايىزعا ءوستى. ال ءتۇرلى كولىك قۇرالدارىنىڭ سانى 31 مىڭنان اسىپ، 40,8 پايىزعا ارتقان.
بۇدان بولەك، 23-ساۋىردە جەل ەنەرگەتيكاسىنا ارنالعان تۋربينا تسيليندرلەرىن تاسىمالداعان ءىرى گاباريتتى جۇك كولىكتەرى «دۋلاتى» بەكەتى ارقىلى قازاقستان اۋماعى ارقىلى وزبەكستانعا باعىت الدى. ۇزىندىعى 30 مەتردەن اساتىن بۇل قۇرىلعىلار ءۇشىن شەكارا قىزمەتى «جاسىل ءدالىز» ۇيىمداستىرىپ، كەدەندىك راسىمدەردى جەدەل ءارى كەدەرگىسىز جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك جاسادى.
سونداي-اق، وسى اپتادا حالىق گازەتىندە «حۋاتسزيان شاتقالى كوپىرى «ەڭ بيىك كوپىر» رەتىندە گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەندى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، 28-ءساۋىر كۇنى قاتاڭ ولشەۋلەر مەن تەكسەرۋلەردەن كەيىن گۋيچجوۋداعى حۋاتسزيان شاتقالى كوپىرى رەسمي تۇردە «ەڭ بيىك كوپىر» رەتىندە گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن.
حۋاتسزيان شاتقالى كوپىرىنىڭ سوڭعى راستالعان بيىكتىگى 626,01 مەتردى قۇرايدى. بۇل بۇرىنعى 565,4 مەترلىك الەمدىك رەكوردتان اسىپ تۇسەدى دەپ حابارلادى. حۋاتسزيان شاتقالى كوپىرى گۋيچجوۋ ولكەسىندەگى ليۋان ەكسپرەسس جولىنداعى ماڭىزدى ينجەنەرلىك جوبا بولىپ تابىلادى. ول 2025-جىلدىڭ 28-قىركۇيەگىندە كولىك قوزعالىسىنا اشىلدى.
تۇركيادا شاي تۇتىنۋ كولەمى كۇنىنە 245 ميلليون ستاقانعا جەتەدى - TRT
تۇركيا الەمدەگى ەڭ كوپ شاي تۇتىناتىن ەلدەردىڭ ءبىرى. ەلدە تاۋلىگىنە 245 ميلليوننان استام ستاقان شاي ىشىلەتىنى انىقتالدى.
مامانداردىڭ مالىمەتىنشە، حالىقتىڭ 96 پايىزى كۇن سايىن شاي تۇتىنادى. جان باسىنا شاققانداعى جىلدىق قۇرعاق شاي كولەمى 3,5-4 كيلوگراممدى قۇرايدى. وسى كورسەتكىش بويىنشا تۇركيا الەمدە الدىڭعى ورىندا.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەلەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT» - نىڭ دەرەگىنشە، شاي وسىمدىگى العاش رەت قىتاي جەرىنەن تارالعان. ال تۇركيادا شاي مادەنيەتى وسمانلى يمپەرياسى كەزەڭىندە XVII عاسىردان باستاپ قالىپتاسا باستادى. دەگەنمەن ونەركاسىپتىك ءوندىرىس XX عاسىردىڭ باسىندا جولعا قويىلدى.
1917-جىلى اگرونوم الي رىزا ەرتەن جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە قاراتەڭىز ايماعى شاي وسىرۋگە قولايلى ءوڭىر رەتىندە انىقتالدى. 1924-جىلى قابىلدانعان زاڭ نەگىزىندە ريزە وڭىرىندە شاي ءوندىرىسى رەسمي تۇردە باستالدى.
قازىرگى ۋاقىتتا تۇركيا شاي ءوندىرۋ بويىنشا الەمدە ءۇشىنشى ورىندا. ءونىمنىڭ باسىم بولىگى قاراتەڭىز وڭىرىندە، اسىرەسە ريزە قالاسىندا وسىرىلەدى. سونداي- اق ترابزون، ارتۆين، وردۋ جانە گيرەسۋن ايماقتارىندا دا شاي ءوندىرىسى دامىعان.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، شاي تۇركيادا تەك سۋسىن عانا ەمەس، الەۋمەتتىك مادەنيەتتىڭ ماڭىزدى بولىگى سانالادى. ەلدە قوناق شاقىرۋدىڭ بەلگىسى رەتىندە «شاي ىشۋگە شاقىرۋ» كەڭ تارالعان.
تۇرىك شايى ادەتتە جىڭىشكە بەلدى شىنى ستاقاندا ۇسىنىلادى. مۇنداي ءپىشىن شايدىڭ تومەنگى بولىگىن ىستىق كۇيىندە ساقتاپ، جوعارعى بولىگىن تەزىرەك سالقىنداتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ستاقان شايدىڭ ءتۇسىن ايقىن كورسەتەدى. تۇرىكتەر شايدىڭ ەڭ دۇرىس رەڭكىن «tavşan kani» دەپ اتايدى.
ايتا كەتەيىك، تۇركيادا وندىرىلەتىن شايدىڭ باسىم بولىگى ىشكى نارىقتا تۇتىنىلادى. سونىمەن قاتار سوڭعى جىلدارى ءونىم تۇرلەرىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا دا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
سونداي-اق وسى اپتادا «TRT» باسىلىمىندا «تۇركيانىڭ تۋريزم تابىسى ءبىرىنشى توقساندا 9,9 ميلليارد دوللاردان استى» دەگەنە تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
تۇركيا ستاتيستيكا ينستيتۋتى 2026-جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىنا ارنالعان تۋريزم ستاتيستيكاسىن جاريالادى. رەسمي مالىمەتكە سايكەس، ەلدىڭ تۋريزم تابىسى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 4,2 پايىزعا ءوسىپ، 9 ميلليارد 896 ميلليون 456 مىڭ ا ق ش دوللار بولدى.
ونىڭ ىشىندە كەلۋشىلەردەن تۇسكەن تىكەلەي تابىس 9 ميلليارد 694 ميلليون 574 مىڭ دوللار بولسا، ترانزيتتىك جولاۋشىلاردان تۇسكەن كىرىس 201 ميلليون 883 مىڭ دوللار. تۋريزم تابىسىنىڭ 25,6 پايىزى شەتەلدە تۇراتىن تۇركيا ازاماتتارىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى.
تۇركيالىق ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، ەسەپتى كەزەڭدە تۋريستەردىڭ شىعىن قۇرىلىمىندا جەكە شىعىندار باسىم بولدى - 8 ميلليارد 469 ميلليون 691 مىڭ دوللار. ال پاكەتتىك تۋرلارعا جۇمسالعان قاراجات كولەمى 1 ميلليارد 224 ميلليون 883 مىڭ دوللار.
سونىمەن قاتار، كەلۋشىلەردىڭ ءبىر تۇنگە شاققانداعى ورتاشا شىعىنى 102 دوللار، ال شەتەلدە تۇراتىن تۇركيا ازاماتتارىندا بۇل كورسەتكىش 72 دوللار بولدى.
تۇركياعا كەلۋشىلەردىڭ نەگىزگى ماقساتتارى: 55,3 پايىز - ساياحات، ويىن-ساۋىق جانە مادەني ءىس-شارالار، 26,8 پايىز - تۋىستار مەن دوستارعا بارۋ، 8,2 پايىز - ساۋدا-ساتتىق. وسى كەزەڭدە شەتەلگە شىققان تۇركيا ازاماتتارىنىڭ سانى 13,1 پايىزعا ارتىپ، 2 ميلليون 936 مىڭ 279 ادامعا جەتتى. ولاردىڭ جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا شىعىنى 758 دوللار.