ادام وياۋ كەزدە دە ءتۇس كورۋى مۇمكىن

استانا. قازاقپارات - عالىمدار ءوڭ مەن ءتۇستىڭ اراسىندا ادام ساناسى ەرەكشە كۇيگە وتەتىنىن انىقتادى. بۇل كەزەڭ گيپناگوگيا دەپ اتالادى.

سۋرەت: istockphoto.com

ول ادام ۇيىقتاپ بارا جاتقان ساتتە پايدا بولادى. مي بىرتىندەپ باياۋلايدى، دەنە بوساڭسيدى، تىنىس تەرەڭدەيدى. ءبىراق سانا بىردەن ءوشىپ قالمايدى. كەرىسىنشە، ول باسقا رەجيمگە اۋىسادى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

وسى ۋاقىتتا ادامنىڭ ويىندا وتكەن كۇننىڭ ۇزىك ەستەلىكتەرى، ەرتەڭگى جوسپارلار، كەزدەيسوق بەينەلەر، ءان جولدارى نەمەسە ءتۇس سەكىلدى وعاش كورىنىستەر ارالاسىپ كەتۋى مۇمكىن. مۇنداي اسەرلەر وتە تەز وزگەرەدى. سوندىقتان ولاردى ناقتى سيپاتتاۋ دا، بەلگىلى ءبىر توپقا ءبولۋ دە قيىن.

ۇيقى مەن وياۋلىقتىڭ شەكاراسىندا نە بولاتىنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن عالىمدار زەرتحانادا قالعىپ جاتقان 103 ەرىكتىنىڭ مي بەلسەندىلىگىن زەرتتەگەن. ەلەكتروەنتسەفالوگرافيا ءادىسى ارقىلى ماماندار ادامنىڭ وياۋ كۇيىن، جەڭىل ۇيقى كەزەڭىن جانە تەرەڭىرەك ۇيقىعا جاقىن ساتىلارىن اجىراتا العان.

زەرتتەۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلاردى ءارتۇرلى ساتتە قىسقا دىبىسپەن وياتىپ، ولاردان جاڭا عانا نە تۋرالى ويلاعانىن سۇراعان. كەيىن ەرىكتىلەر ءوز تاجىريبەسىن بىرنەشە ولشەم بويىنشا باعالاعان. اتاپ ايتقاندا، كورگەن نەمەسە سەزگەن نارسەسى وعاش پا، الدە تانىس پا، ۇزدىكسىز بە، الدە ۇزىك-ۇزىك پە، وزدىگىنەن پايدا بولدى ما، الدە سانالى تۇردە باسقارىلدى ما دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن. سونداي-اق ولار سول ساتتە وزدەرىن وياۋ سەزىندى مە، الدە ۇيقىدا بولعانداي اسەر الدى ما، سونى دا باعالاعان.

وسىلايشا عالىمدار ۇيىقتاپ بارا جاتقان ساتكە قاتىستى 375 سيپاتتاما جيناعان. زەرتتەۋشىلەر بۇل سيپاتتامالاردى الدىن الا «وي» نەمەسە «ءتۇس» دەپ بولمەگەن. ونىڭ ورنىنا ماشينالىق وقىتۋ الگوريتمىن قولدانعان. الگوريتم ادامداردىڭ جاۋاپتارىن ۇقساستىعىنا قاراي توپتاستىرعان.

ناتيجەسىندە بىرنەشە نەگىزگى تاجىريبە ءتۇرى انىقتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ەستەلىك ۇزىندىلەرى، سىرتقى ورتانى قابىلداۋ، جارقىن ءارى وعاش بەينەلەر جانە ماقساتتى ويلانۋ بولدى. مىسالى، كەيبىر قاتىسۋشىلار اكەسىنىڭ بەينەسىن كورگەنىن ايتسا، ەندى ءبىرى كوشەدەگى دىبىستاردى ەستىگەنىن جەتكىزگەن. باسقالارى كىشكەنتاي بوتەن عالامشارلىقتاردى كورگەنىن نەمەسە ەرتەڭگى جۇمىسى تۋرالى ويلانعانىن ايتقان.

زەرتتەۋدىڭ ەڭ قىزىق تۇسى وسى تاجىريبەلەردىڭ تەك ۇيقىدا عانا ەمەس، وياۋ كەزدە دە كەزدەسۋى بولدى. ولار ادامنىڭ تولىق وياۋ كۇيىندە دە، ۇيقىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە دە، ودان كەيىنگى تۇراقتى ۇيقى ساتىسىندا دا بايقالعان. بۇل ادامنىڭ ىشكى تاجىريبەسىن قاراپايىم تۇردە «وياۋ كەزدە لوگيكالىق ويلايمىز، ۇيقىدا ءتۇس كورەمىز» دەپ بولۋگە بولمايتىنىن كورسەتەدى.

مىسالى، ە ە گ كورسەتكىشى بويىنشا ءبىر قاتىسۋشى تولىق وياۋ بولعان. ءبىراق ول ءوز دەنەسىنىڭ ۇستىمەن قۇمىرسقالار جورعالاپ جۇرگەنىن جانە ارتقى فوندا ءسوزجۇمباقتار بولعانىن ايتقان. ال ۇيقىنىڭ ەكىنشى ساتىسىندا جاتقان باسقا قاتىسۋشى جۇمىسىن ويلاپ جاتقانىن جەتكىزگەن.

مي سيگنالدارىن تالداۋ بەلگىلى ءبىر تاجىريبە تۇرلەرىنە ءتان نەيروندىق بەلگىلەر بار ەكەنىن كورسەتتى. مىسالى، ءتۇس ءتارىزدى كورىنىستەر كەزىندە ميدىڭ الىس ورنالاسقان ايماقتارى اراسىنداعى بايلانىس السىرەيدى. ياعني ميدىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرى ءبىر-بىرىمەن بۇرىنعىداي ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەمەيدى.

ماڭىزدىسى، مۇنداي بەلگىلەر وياۋ ادامداردا دا، ۇيىقتاپ جاتقان ادامداردا دا ۇقساس بولعان. بۇل مي بىردەي ىشكى تاجىريبەنى ادامنىڭ ناقتى وياۋ نەمەسە ۇيقىدا بولۋىنا قاراماستان جاساي الاتىنىن كورسەتەدى.

عالىمدار بۇل قۇبىلىستىڭ قانشالىقتى امبەباپ ەكەنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن Drifting Minds اتتى ونلاين ساۋالناما دا باستاعان. وعان الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىنەن شامامەن 5 مىڭ ادام قاتىسقان. زەرتتەۋشىلەر ۇيىقتاپ بارا جاتقان كەزدەگى سەزىمدەر ادامنىڭ جاسىنا، جىنىسىنا، مادەنيەتىنە، شىعارماشىلىق قابىلەتىنە، مازاسىزدىق دەڭگەيىنە، قيالىنىڭ ايقىندىعىنا جانە ۇيقى ساپاسىنا بايلانىستى ما ەكەنىن انىقتاعىسى كەلەدى.

زەرتتەۋ ناتيجەسى ۇيىقتاۋ پروتسەسىنىڭ ءبىر ساتتە سانانى وشىرەتىن قاراپايىم قۇبىلىس ەمەس ەكەنىن كورسەتەدى. كەرىسىنشە، بۇل وي مەن ءتۇستىڭ ارالاساتىن ەرەكشە وتپەلى كەزەڭى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ادامنىڭ وسى ارالىق كۇيدەگى تاجىريبەسى ونىڭ ساناسى، قيالى جانە پسيحولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ماڭىزدى اقپارات بەرۋى مۇمكىن.