قازىر قورىلمەن كۇرەسۋگە ارنالعان ءتۇرلى قۇرىلعىلار، ارنايى جاستىقتار، مۇرىن كەڭەيتكىشتەرى مەن باسقا دا قۇرالدار بار. دەگەنمەن ولاردىڭ بارلىعى بىردەي ءتيىمدى ناتيجە بەرە بەرمەيدى.
ماماندار مالىمەتىنشە، قاتتى قورىلدىڭ دىبىسى كەيدە 90 دەتسيبەلدەن اسىپ كەتۋى مۇمكىن. بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاڭ سورعىشتىڭ نەمەسە موتوتسيكلدىڭ شۋىمەن شامالاس. مۇنداي دىبىستىڭ تۇراقتى تۇردە قايتالانۋى ادامنىڭ ۇيقىسىنا عانا ەمەس، پسيحولوگيالىق جاعدايىنا دا اسەر ەتۋى ىقتيمال.
بۇعان دەيىن قورىلعا قاتىستى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باسىم بولىگى ۇيقى كەزىندەگى اپنوەعا باعىتتالعان. اپنوە كەزىندە ادامنىڭ تىنىسى بىرنەشە سەكۋندتان بىرنەشە مينۋتقا دەيىن ۋاقىتشا توقتاۋى مۇمكىن. ۇزاق ۋاقىت بويى قايتالانعان مۇنداي جاعداي ەستە ساقتاۋ جانە ويلاۋ قابىلەتىنە كەرى اسەر ەتۋى ىقتيمال.
الايدا قورىل ءاردايىم اپنوەمەن بايلانىستى ەمەس. سوعان قاراماستان، ول ادامنىڭ ءوزىنىڭ دە، اينالاسىنداعىلاردىڭ دا ءومىر ساپاسىن تومەندەتۋى مۇمكىن. عالىمدار وسى ۋاقىتقا دەيىن قورىل دىبىسىنىڭ ناقتى قالاي پايدا بولاتىنىن تولىق تۇسىندىرە الماي كەلگەن.
بۇل جولى ماسەلەنى فيزيكتەر زەرتتەگەن. ولار جوعارى تىنىس جولدارىنىڭ ءۇش ولشەمدى مودەلىن جاساپ، اۋا اعىنىنىڭ قوزعالىسىن، جۇمساق تىندەردىڭ ارەكەتىن جانە دىبىستىڭ پايدا بولۋ مەحانيزمىن زەرتتەدى. عىلىمي جۇمىستىڭ ناتيجەلەرى Physics of Fluids جۋرنالىندا جاريالاندى.
زەرتتەۋشىلەر اسىرەسە جۇمساق تاڭدايعا نازار اۋدارعان. ول اۋىز قۋىسىنىڭ ارتقى بولىگىندە ورنالاسقان جانە اۋىز قۋىسىن جۇتقىنشاقتان ءبولىپ تۇراتىن جۇمساق ءتىن.
كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ بارىسىندا عالىمدار اۋانىڭ تىنىس جولدارى ارقىلى قالاي وتەتىنىن باقىلاعان. ناتيجەسىندە قورىلدىڭ ەڭ قاتتى دىبىستارى جۇمساق تىندەر اراسىنان وتەتىن اۋا اعىنى تۇراقسىز بولعان كەزدە پايدا بولاتىنى انىقتالدى. مۇنداي جاعدايدا جۇمساق تاڭدايدىڭ تىندەرى دىرىلدەپ، قورىلعا ءتان دىبىس شىعارادى.
زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل جاڭالىق قورىلمەن كۇرەسۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن ىزدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماماندار ەڭ الدىمەن جۇمساق تاڭدايدىڭ ءدىرىلىن جانە وعان تۇسەتىن اەروديناميكالىق قىسىمدى ازايتۋ جولدارىن زەرتتەۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. سونداي-اق تاڭداي مەن مۇرىن-جۇتقىنشاق تىندەرىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ادىستەرگە نازار اۋدارۋعا بولادى.
دەگەنمەن عالىمدار ازىرگە ناقتى ەمدەۋ ءتاسىلىن ۇسىنۋعا ەرتە ەكەنىن ەسكەرتەدى. قازىرگى مودەل قورىلدىڭ قالاي پايدا بولاتىنىن تۇسىنۋگە كومەكتەسكەنىمەن، كلينيكالىق ۇسىنىستار جاساۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز.
كەلەسى كەزەڭدە زەرتتەۋشىلەر جۇمساق تاڭداي تىندەرىنىڭ قاتتىلىعى ونىڭ تەربەلىسىنە، دىبىس جيىلىگىنە جانە اۋا اعىنىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن انىقتاماق. بولاشاقتا مودەلگە قورىلدى ەمدەۋدىڭ ءارتۇرلى ادىستەرىن دە ەنگىزىپ، ولاردىڭ ىقتيمال تيىمدىلىگىن زەرتتەۋ جوسپارلانىپ وتىر.