ەۆرەيلەر
يزرايلدە جالپى 9 ميلليونعا جۋىق حالىقتىڭ 73 پايىزى عانا ەۆرەيلەر. ەۆرەي دياسپوراسى ا ق ش پەن باتىس ەۋروپادا بار. مىسالى، ەۆرەي اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە الەمدەگى 25 ميلليونداي ەۆرەي بولسا، 6 ميلليوننان اسا يزرايلدە، 6 ميلليوندايى ا ق ش-تا تۇرادى.
بۇكىل الەمدە ەۆرەي دياسپوراسى ەجەلدەن «گالۋت» دەگەن اتپەن بەلگىلى.
وسىدان ەكى مىڭ جىلداي بۇرىن ريمدىكتەر وزدەرىنە قارسى شىققان ياھۋدەيا مەملەكەتىن جويىپ، يەرۋساليمدى قيراتىپ، ەۆرەيلەرگە ءوز وتانىندا تۇرۋعا تىيىم سالعاندا، ولار ءارتۇرلى جەرلەرگە كوشىپ، سوندا قونىستانۋعا ءماجبۇر بولدى. وسىلايشا ەۆرەي حالقى دۇنيە جۇزىنە شاشىراپ كەتتى.
ارمياندار
ۇندىەۋروپالىق ءتىل سەمياسىنىڭ ەرەكشە تارماعىنا جاتاتىن حالىقتاردى «زاپاستاعى ەۆرەيلەر» دەپ تە اتايدى. ارمەنيادا بار بولعانى 3 ميلليونعا جۋىق، ال الەمنىڭ باسقا ەلدەرىندە ولاردىڭ سانى 10-15 ميلليونعا جۋىق ارمياندار تۇرادى. ارميان دياسپوراسى شەتەلدە «سپيۋرك» (قاۋىمداستىق) دەپ اتالادى.
ارمياندار اتامەكەندەرىن تاستاپ، Ⅺ عاسىردان باستاپ، سەلجۋك تۇرىكتەرىنىڭ سوققىسىنان قۋاتتى اني پاتشالىعى قۇلاعاننان كەيىن المەگە تاراي باستادى.
1915 -جىلى تۇرىكتەردىڭ ارمياندارعا قارسى گەنوتسيدى باتىس ارميانداردى قاشۋعا ءماجبۇر ەتتى. 1990-2000 -جىلدارداعى ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى ارمەنيا حالقىنىڭ كوپ بولىگى ءوز ەلدەرىن تاستاپ كەتتى.
ليۆاندار
دۇنيەجۇزىندە 14 ميلليون ليۆان بولسا، ونىڭ 4 ميلليوندايى ءوز ەلىندە تۇرادى. ليۆانداردىڭ باسقا ەلدەرگە كەتۋىنىڭ سەبەبى - ەلدەگى ۇزدىكسىز ازاماتتىق سوعىستار، تارتىپسىزدىكتەر، ەكونوميكالىق تولقۋلار. قۋعىن- سۇرگىنگە ۇشىراعان جەرگىلىكتى حالىق الدىمەن ليۆاندى تاستاپ امەريكا مەن باتىس ەۋروپا ەلدەرىنە كەتكەن.
ءبىر قىزىعى، برازيليادا 7 ميلليونعا جۋىق ليۆان تۇرادى. ولار بۇل جەرگە ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىندا وڭتۇستىك امەريكانىڭ ەلى وركەندەپ جاتقان كەزدە كوشىپ كەلدى.
اعىلشىندار
قازىرگى ۋاقىتتا انگليادا وسى گەرمان ەتنيكالىق توپتىڭ 50 ميلليونعا جۋىق وكىلى ءومىر سۇرسە، شەتەلدە ولار 100 ميلليون ادامدى قۇرايدى جانە كوپ جاعدايدا ولار «اق انگلو-ساكسون پروتەستانتتارى» (WASP) دەپ سيپاتتالادى.
جانە ⅩⅩ عاسىرلاردا WASP سولتۇستىك امەريكادا، اۋستراليادا، جاڭا زەلانديادا جانە وڭتۇستىك افريكادا تارادى، كوبىنەسە قاتال ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارى، ءدىني قۋدالاۋ نەمەسە جاي عانا بايلىققا ۇمتىلۋ سالدارىنان بولدى. بۇگىندە ولاردىڭ از بولىگى انگليامەن بايلانىستى.
موڭعولودار
قىتاي موڭعولدارى - قىتايدا تۇراتىن، ونىڭ ىشكى موڭعولياسىنىڭ بايىرعى تۇرعىندارى. ولار ەلدەگى رەسمي تۇردە تانىلعان 56 ەتنوستىڭ قاتارىنا كىرەدى. 2000-2010 -جىلدارى ەلدەگى موڭعول حالقىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاۋى بايقالدى. قىتايداعى موڭعول حالقى (2020 -جىلعى ساناق بويىنشا) 7503812 ادام. بۇل موڭعوليا مەملەكەتىنىڭ ءتيىستى حالقىنان 2 ەسە كوپ.
قىتايداعى موڭعولدار نەگىزىنەن ەلدىڭ سولتۇستىك، سولتۇستىك- شىعىس، سولتۇستىك- باتىس جانە ورتالىق ايماقتارىندا تۇرادى. قىتايداعى بارلىق ەتنيكالىق موڭعولداردى بيلىك رەسمي تۇردە موڭعول دەپ تانىمايدى. قىتايدا نەگىزگى توپتان باسقا داۋرلار، موڭعورلار، دۋنسياندار، باوناندار دەيتىن ەتنيكالىق موڭعولدار دا تۇرادى. ولار قىتايدىڭ رەسمي تۇردە تانىلعان 56 حالقىنىڭ قاتارىنا كىرەدى.
massaget.kz