اتاۋلى كۇندەر
دۇنيەجۇزىلىك ەڭبەكتى قورعاۋ كۇنى
الەمنىڭ 100 دەن استام ەلىندە جىل سايىن اتاپ وتىلەدى. 1989-جىلى امەريكالىق جانە كانادالىق قازا تاپقان جۇمىسشىلاردى ەسكە الۋ ماقساتىندا ارنايى شارا (the Workers Memorial Day) وتكىزىلگەن بولاتىن.
ەستە قالار وقيعالار
1870-جىلى تاشكەنت قالاسىندا تۇڭعىش قازاق باسىلىمى - «تۇركىستان ۋالاياتىنىڭ گازەتى» جارىققا شىقتى. گازەت «تۇركىستان ۆەدوموستارىنا» قوسىمشا رەتىندە ايىنا ەكى رەت، ەكى تىلدە شىعىپ تۇردى.
1955-جىلى سىر ءوڭىرىنىڭ ءشول دالاسىندا بايقوڭىر عارىش ايلاعىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. عارىش ايلاعىنىڭ قۇرىلىسى رەكوردتىق مەرزىمدە اياقتالدى.
1957-جىلى مامىردا پوليگوننان سەرگەي كوروليەۆ كونسترۋكتسياسىنىڭ ر-7 قۇرلىقارالىق بالليستيكالىق زىمىرانى العاش رەت ۇشىرىلدى. بايقوڭىردان تاريحتا العاش رەت جەردىڭ جاساندى سەرىگى (1957-جىلى) جانە بورتىندا ادام بار العاشقى عارىش كەمەسى (1961-جىلى) ۇشىرىلدى.
1994-جىلى بايقوڭىردى ر ف 20 جىلعا جالعا الدى.
2004-جىلى رەسەيگە عارىش ايلاعىن 2050-جىلعا دەيىن جالعا بەرۋ كەلىسىمىنە قول قويىلدى.
2001-جىلى امەريكالىق ميلليونەر دەننيس تيتو عارىشكەرلەر تالعات مۇسابايەۆ جانە يۋري باتۋرينمەن بىرگە عارىشقا ۇشتى. دەننيس تيتو - الەمدەگى تۇڭعىش عارىش ءتۋريسى.
2007-جىلى حالىق قاھارمانى، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرى، جازۋشى قاسىم قايسەنوۆتىڭ كەڭسايداعى زيراتىنا ەسكەرتكىش ورناتىلدى. قاسىم قايسەنوۆ (1918-2006)- پارتيزاندار قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى ۇيىمداستىرۋشىسى، ۆ. چاپايەۆ اتىنداعى ديۆيزيا وتريادتارىن باسقارعان، ۋكراينانىڭ، مولدوۆانىڭ، رۋمىنيانىڭ، چەحوسلوۆاكيانىڭ جەرىندە كوپتەگەن وپەراتسيالاردى وتكىزدى.
ۇلى وتان سوعىسىنىڭ I دارەجەلى وردەنىمەن، بوگدان حمەلنيتسكيدىڭ، «ەڭبەك ەرى»، «حالىق قاھارمانى» وردەندەرىمەن، ك س ر و- نىڭ 25 مەدالىمەن جانە قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالعان. قازاق ادەبيەتىندەگى پارتيزان سوعىسى تاقىرىبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قالامگەر «جاس پارتيزان»، «يلكو ۆيترياك»، «پەرەياسلاۆ پارتيزاندارى»، «جاۋ تىلىنداعى بالا»، «جاۋ تىلىندا»، «پارتيزان شايقاستارى» سىندى اڭگىمەلەر، وچەركتەر مەن پوۆەستەر جازىپ قالدىرعان.
2010-جىلى ۆەناداعى «اۆستريا بانكىنىڭ» سالتانات زالىندا 1941-1945-جىلدارى اۆستريا اۋماعىندا قازا تاپقان قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردى ەسكە الۋ كىتابى تانىستىرىلدى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باتىرلارىنىڭ ەرەن ەرلىگىنە ارنالعان جانە جەڭىس كۇنىنە وراي باسىپ شىعارىلعان ەسكەرتكىش كىتاپتى قازاقستاننىڭ اۆسترياداعى ەلشىلىگى سوعىس سالدارىن زەرتتەۋ جونىندەگى ليۋدۆيگ بولتسمان اتىنداعى سوعىس ينستيتۋتىمەن جانە اۆستريانىڭ قارا كرەست ۇيىمىمەن بىرلەسىپ ازىرلەدى.
اۆستريا تاراپىنان قولداۋعا يە بولعان ديپلوماتيالىق ميسسيانىڭ باستاماشىلىعى بويىنشا ۇلكەن ىزدەۋ- زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، سونىڭ ناتيجەسىندە اۆستريا اۋماعىندا فاشيزممەن كۇرەستە ءوز ومىرلەرىن قيعان 980 جەرلەسىمىزدىڭ اتى-ءجونى انىقتالدى، 200 دەن استام زيرات تابىلدى، مۇراعات قۇجاتتارى مەن فوتوماتەريالداردىڭ بىرەگەي قورى جينالدى.
2012-جىلى ق ر ۇلتتىق بانكى «عارىش» سەرياسىنان 500 تەڭگەلىك جانە 50 تەڭگەلىك «بەيبىتشىلىك» عارىش سەرياسى ەستەلىك مونەتالارىن قولدانىسقا شىعاردى.
2016-جىلى قازاقستاننىڭ ب ۇ ۇ- داعى تۇراقتى وكىلى قايرات ءابدىراحمانوۆ پەن ليبەريا ەلشىسى دجوردج پاتتەن نيۋ-يوركتە ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس تۋرالى بىرلەسكەن كومميۋنيكەگە قول قويدى.
2016-جىلى يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە بەس مەملەكەت استانادا ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى بويىنشا يسلام ۇيىمىن قۇرۋ تۋرالى استانا باستاماسىنا قوسىلدى. كەلىسىمگە بانگلادەش، قاتار، موزامبيك، تاجىكستان، كامەرۋننىڭ مينيسترلەرى قول قويدى.
2016-جىلى استانادا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ازىق-تۇلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ۇيىمدارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بايلانىس جانە ارىپتەستىك بيۋروسى اشىلدى (اعىلشىنشا Food and Agriculture Organization, قىسقاشا FAO).
2017-جىلى تەگەراندا رەجيسسەر ءسابيت قۇرمانبەكوۆتىڭ «ورالمان» كوركەم فيلمى يراندا وتكەن XXXV فادجر حالىقارالىق كينفەستيۆلىندە ۇزدىك ازيا فيلمى ماراپاتىنا يە بولدى.
2018-جىلى 100 ميلليوننان استام كىتاپ ساقتالاتىن جانە الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كىتاپحانا سانالاتىن اقش كونگرەسى كىتاپحانا قورىنا ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلعان «كوشپەندىلەر» كىتابى بەرىلدى.
2019-جىلى ق ح ر حالىق جينالىستارى ۇيىندە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن. نازاربايەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.
بۇل وردەن دارەجەسى بويىنشا رەسپۋبليكا وردەنىنەن كەيىنگى ەكىنشى جانە قىتايدىڭ سوتسياليستىك جاڭعىرۋىنا، قىتايدىڭ الەممەن بايلانىسى مەن قارىم-قاتىناسىنىڭ ورناۋىنا، جانە بۇكىل الەمدە بەيبىتشىلىكتىڭ ورنىعۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن شەتەلدىكتەرگە بەرىلەتىن جوعارى ماراپات بولىپ تابىلادى.
ەلباسى وسىنداي جوعارى ماراپاتقا يە بولعان شەتەلدىك مەملەكەت باسشىلارىنىڭ اراسىندا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتيننەن كەيىنگى ەكىنشى تۇلعا بولىپ وتىر.