22 - مامئر، سةيسةنبئ اتاؤلئ كذندةر، وقيعالار، ةسئمدةر
حالئقارالئق بيولوگيالئق ءارالؤاندئق كذنئ. 2000 - جئلدئث 30- جةلتوقسانئندا ب ذ ذ باس اسسامبلةياسئ 22-مامئردئ بيولوگيالئق ءارالؤاندئق تؤرالئ كونأةنسيانئث قابئلدانعان كذنئ، حالئقارالئق بيولوگيالئق ءارالؤاندئق كذنئ دةپ جاريالادئ. بذعان دةيئن بذل اتاؤلئ كذن جةلتوقساننئث 29 ئندا اتالئپ وتئلةتئن. قازاقستاننئث ةكولوگيالئق جذيةسئ بئرةگةي بيولوگيالئق ارالؤاندئعئمةن ةرةكشةلةنةدئ. جالپئ قازاقستاندا وسئمدئكتةردئث 15 مئثداي ءتذرئ بار. ونئث 2 مئثنان استامئ بالدئرلار، 5 مئثعا جؤئعئ ساثئراؤقذلاقتار، 600 گة جؤئعئ قئنالار، 500 گة جؤئعئ مذك تارئزدئلةر جانة 6 مئثنان استامئ جوعارئ ساتئداعئ تذتئكتئ وسئمدئكتةر. جوعارئ ساتئداعئ وسئمدئكتةردئث ءتذر بايلئعئ، ينترودؤكسيالانعان، مادةني داقئلدار مةن كةزدةيسوق اكةلئنگةن 500 دةن اسا تذرلةرئن قوسپاعاندا، 161 تذقئمداسقا جانة 1120 تؤئسقا جاتاتئن 6 مئثنان استام تذردةن تذرادئ. ونئث ئشئندةگئ 730 تذر تةك قازاقستاندا وسةتئن - ةندةميكتةر. قازاقستان جانؤارلارعا دا وتة باي. سذتقورةكتئنئث 180، قذستئث 500، باؤئرئمةن جورعالاؤشئلاردئث 52، قوس مةكةندئلةردئث 12، بالئقتئث 104 كة جؤئق ءتذرئ مةكةن ةتةدئ. ال ومئرتقاسئز جاندئكتةر، شايان تارئزدئلةر، ذلؤلار، قذرتتار بذدان دا كوپ. تةك جاندئكتةر تذرلةرئنئث ءوزئ 30 مئثنان اسادئ. قازاقستاننئث «قئزئل كئتابئنا» ةنگئزئلئپ، قورعاؤعا الئنعان اثداردئث 40، قذستئث 56، باؤئرئمةن جورعالاؤشئلاردئث 10، قوسمةكةندئلةردئث 3، بالئقتئث 16 ءتذرئ بار.
قازاقستاننئث بيولوگيالئق ءارالؤاندئعئن ساقتاؤ ماقساتئندا 1994 - جئلئ بيولوگيالئق ءارالؤاندئق جونئندةگئ كونأةنسيا بةكئتئلئپ، بيولوگيالئق ءارالؤاندئق بالانسئن پايدالانؤ جانة ساقتاؤ جونئندةگئ ءئس-ارةكةتتةر جوسپارئ مةن ذلتتئق ستراتةگياسئ جاسالئندئ. بذگئنگئ تاثدا وسئ جذمئستار 2003 - جئلعئ جةلتوقساندا ةلباسئ قول قويعان قازاقستاننئث 2004-2015 - جئلدارداعئ ةكولوگيالئق قاؤئپسئزدئگئ كونأةنسياسئ شةثبةرئندة اتقارئلؤدا.
يةمةن رةسپؤبليكاسئنئث ذلتتئق مةيرامئ - ذلت كذنئ. وسئدان 16 جئل بذرئن (1990) يةمةن اراب رةسپؤبليكاسئ مةن يةمةن حالئق دةموكراتيالئق رةسپؤبليكاسئ ةرئكتئ تذردة قوسئلدئ. يةمةن ارابيا تذبةگئنئث وثتذستئك جانة وثتذستئك-باتئس بولئگئندة ورنالاسقان مةملةكةت. سولتذستئگئ مةن شئعئسئندا ساؤد ارابستانئمةن جانة ومانمةن، باتئسئ قئزئل تةثئزبةن شةكتةسئپ جاتئر. اكئمشئلئك جاعئنان 16 پروأينسياعا بولئنةدئ. استاناسئ - سانا قالاسئ. رةسمي ءتئلئ - اراب ءتئلئ. اقشا بئرلئگئ - يةمةندئك رةال. 1991 - جئلئ قابئلدانعان كونستيتؤسياسئ بويئنشا مةملةكةت باسشئسئ پرةزيدةنت پةن أيسة-پرةزيدةنت 5 جئل سايئن جالپئ حالئقتئق سايلاؤدا سايلانادئ. وسئ ةكئ لاؤازئمدئ باسشئ پرةزيدةنتتئك كةثةس قذرادئ. جوعارئ زاث شئعارؤشئ ورگانئ ءبئر پالاتالئ پارلامةنت (801 دةپؤتاتتان تذرادئ).
قازاقستان رةسپؤبليكاسئ مةن يةمةن رةسپؤبليكاسئ اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قارئم-قاتئناس 1997 - جئلعئ جةلتوقساننئث 29 ئندا ورناتئلدئ.
قئرعئزستان رةسپؤبليكاسئ قارؤلئ كذشتةرئنئث كذنئ.
ةستة قالار وقيعالار
20 جئل بذرئن (1992) قازاقستان رةسپؤبليكاسئ يؤنةسكو-عا كئردئ.
6 جئل بذرئن (2006) قازاقستان رةسپؤبليكاسئ پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازارباةأ «ق ر ذكئمةتئ مةن رةسةي فةدةراسياسئ ذكئمةتئنئث اراسئنداعئ «بايقوثئر» عارئش ايلاعئنان زئمئرانداردئ ذشئرؤ كةزئندة اپاتتار بولعان جاعدايداعئ ءوزارا ءئس-قيمئل ءتارتئبئ تؤرالئ كةلئسئمدئ راتيفيكاسيالاؤ تؤرالئ» زاثعا قول قويدئ.
6 جئل بذرئن (2006) قازاقستان رةسپؤبيلكاسئ پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأ «شاثحاي ئنتئماقتاستئق ذيئمئ ايماقتئق لاثكةستئككة قارسئ قذرئلئمئنئث مالئمةتتةر بازاسئ تؤرالئ كةلئسئمدئ بةكئتؤ تؤرالئ» زاثعا قول قويدئ.
13 جئل بذرئن (1999) اقمولا وبلئسئنئث ةثبةكشئلدةر اؤدانئنداعئ اتانسور كولئنئث ماثئنان جاثا تةمئر كةنئ كوزدةرئ تابئلدئ.
5 جئل بذرئن (2007) بوكةي حاندئعئنئث تاريحئ تؤرالئ قوجانتاي قاسةنوأتئث «نارئن» اتتئ كئتابئ جارئق كوردئ.
رومان-ديلوگيا ةكئ بولئمنةن تذرادئ، ونئث ءبئرئنشئسئ «جاثگئر حان» اتالسا، ةكئنشئسئ -«نارئن». ورئس تئلئندة جارئق كورگةن كئتاپتا بوكةي حاندئعئنداعئ تاريحي وقيعالار اأتور كوزئمةن سؤرةتتةلگةن. كئتاپتا جاثگئر حاننان باستاپ وسئ ولكةنئث قذرمانعازئ، داؤلةتكةرةي، سالئق باباجانوأ، عذبايدوللا جاثگئروأ، شاثگةرةي بوكةيةأ سئندئ ءئرئ تذلعالارئ جونئندة باياندالادئ.
قوجانتاي كاسةنوأ - تانئمال عالئم، پروفةسسور، مةديسينا عئلئمدارئنئث دوكتورئ، مةديسينا مامانئ بولعانئمةن، ءوزئ تؤئپ وسكةن ءوثئردئث وتكةنئ تؤرالئ بارئنشا زةرتتةگةن.
ةسئمدةر
96 جئل بذرئن (1916-1967) اكتريسا، قازاقستاننئث حالئق ءارتئسئ سةمياتوأا ماريام توحتاحان قئزئ دذنيةگة كةلدئ.
الماتئ وبلئسئنئث شةلةك اؤدانئندا تؤعان. ساحنالئق جولئن كوركةمونةرپازدار ذيئرمةسئنةن باستاعان. 1935 - جئلئ الماتئداعئ پةداگوگيكالئق ؤچيليششةگة ءتذسئپ، ال 1937 - جئلئ ذيعئر مؤزئكالئق دراما تةاترئ ستؤدياسئندا وقئعان. 1935-1967 - جئلدارئ وسئ تةاتردئث ترؤپپاسئنا قابئلدانئپ، ءار الؤان رولدةردة ويناعان. كاسئبي تةاتر ساحناسئندا تذثعئش ويناعان رولئ - ؤزةير گادجيبةكوأتئث «ارشين مال الان» مؤزئكالئق دراماسئنداعئ كذتؤشئ ايةل تةللي. بذدان باسقا ذيعئردئث ذلتتئق جانة شةتةل دراماتؤرگياسئ بويئنشا قويئلعان سپةكتاكلدةردة ويناعان رولدةرئ ءبئر-بئرئنة مذلدة ذقسامايتئن، قئزعئلئقتئ شةشئم تاپقان ساحنالئق بةينةلةر. ةكئنشئ دذنيةجذزئلئك سوعئس جئلدارئ ةرلةر رولئندة دة وينادئ. قازاق جازؤشئلارئنئث شاعارمالارئ نةگئزئندة قويئلعان سپةكتاكلدةردة، ياعني عابيت مذسئرةپوأتئث «قوزئ كورپةش-بايان سذلؤئندا» بايان جانة ابدئلدا تاجئبايةأتئث «مايرا» سپةكتاكلئندة مايرانئث رولدةرئن ورئنداعان.
ةكئ وردةنمةن ماراپاتتالعان. الماتئ كوشةلةرئنئث بئرئنة اكتريسا ةسئمئ بةرئلگةن.
88 جئل بذرئن (1924) ةتنوگراف، ارحةولوگ، تاريح عئلئمئنئث دوكتورئ، پروفةسسور، قازاقستاننئث ةثبةك سئثئرگةن جوعارئ مةكتةپ قئزمةتكةرئ، ذلئ وتان سوعئسئنئث ارداگةرئ شالةكةنوأ ؤاحيت حامزا ذلئ دذنيةگة كةلدئ.
باتئس قازاقستان وبلئسئندا تؤعان. قاراقالپاق مةملةكةتتئك پةداگوگيكالئق ينستيتؤتئن، ك س ر و عئلئم اكادةمياسئ ةتنوگرافيا ينستيتؤتئنئث اسپيرانتؤراسئن بئتئرگةن. وزبةك ك س ر عئلئم اكادةمياسئ قاراقالپاق بولئمشةسئنئث سةكتور مةثگةرؤشئسئ، شئمكةنت مةملةكةتتئك مادةنيةت ينستيتؤتئنئث كافةدرا مةثگةرؤشئسئ بولعان. 1973 - جئلدان ءال-فارابي اتئنداعئ قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئندة عئلئمي-پةداگوگيكالئق قئزمةتپةن اينالئسادئ.
ؤ.شالةكةنوأتئث 200 دةن استام عئلئمي ةثبةگئ، وقؤ قذرالدارئ مةن تيپتئك باعدارلامالارئ جارئق كورگةن. ول كةزئندة حورةزم ارحةولوگيالئق-ةتنوگرافيالئق ةكسپةديسياسئنئث جذمئستارئنا قاتئسئپ، ذزاق جئلدار بويئ قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث ارحةولوگيالئق ةكسپةديسياسئن باسقاردئ. عالئمنئث نةگئزگئ عئلئمي ةثبةكتةرئ تذرئكتةردئث ورتاعاسئرلئق قالالئق مادةنيةتئ مةن جازبا ةسكةرتكئشتةرئ، قازاق حالقئنئث ةتنولوگياسئنا ارنالعان. ول شؤ وزةنئ بويئنداعئ ورتاعاسئرلئق اقتوبة (بالاساعذن) قالاسئندا ارحةولوگيالئق وقؤ بازاسئن قذردئ.
«قئزئل جذلدئز»، «وتان سوعئسئ» وردةندةرئمةن، مةدالدارمةن ماراپاتتالعان.
43 جئل بذرئن (1969) «مير» حالئقارالئق تةلةراديو كومپانياسئنئث قازاقستانداعئ فيليالئنئث ديرةكتورئ، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ جؤرناليستةر اكادةمياسئنئث اكادةميگئ جذمابايةأ ايدار ءابئلماجئن ذلئ دذنيةگة كةلدئ.
الماتئ قالاسئندا تؤعان. ا.گوركي اتئنداعئ ادةبيةت ينستيتؤتئن بئتئرگةن. قازاق تةلةديدارئنئث رةداكتورئ، قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث وقئتؤشئسئ قئزمةتتةرئن اتقارعان. 1993-1995 - جئلدارئ - «تاث» تةلةكومپانياسئنئث باس رةداكتورئ. 1995-1997 - جئلدارئ - «اكبار» حالئقارالئق جؤرناليستيكا ورتالئعئنئث پرةزيدةنتئ. 1997-2000 - جئلدارئ - «ن ت ك» تةلةكومپانياسئنئث باس ديرةكتورئ. 2000 - جئلدان - قازاقستان تةلةراديو حابارلارئن تاراتؤشئلار قاؤئمداستئعئنئث پرةزيدةنتئ. قازئرگئ قئزمةتئندة 2003 -جئلدان باستاپ ئستةيدئ.
«قذرمةت» وردةنئمةن ماراپاتتالعان.