تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنەن ءمالىم ەتكەندەي، بۇگىن ارىس قالاسىنىڭ 140 وقۋشىسى اقمولا وبلىسىنداعى بۋراباي وقۋشىلار لاگەرىنە دەمالىسقا كەتسە، 200 وقۋشى نۇر-سۇلتان قالاسىنا جول ءجۇردى. ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە تالىمگەرلەر جاۋاپ بەرەتىن بولادى.
«ارىستىق بالالاردى دەمالىسقا جىبەرۋدەگى باستى ماقسات - ورىن العان توتەنشە جاعدايدان كەيىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ. وسى ورايدا، 340 وقۋشىنى اتا-انالارى شىمكەنت قالاسىنداعى تەمىرجول ۆوكزالىنان شىعارىپ سالىپ، ءسات- ساپار تىلەدى»، - دەدى اكىمدىكتەن.
ايتا كەتەيىك، ارىس قالاسىندا 40 مەكتەپ بار، مۇندا 19916 بالا ءبىلىم السا، مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا 5071 بالا تاربيەلەنىپ جاتىر.
جالپى، بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ارىستىق 570 بالا جازعى ساياحاتقا جىبەرىلدى.
ەسكە سالا كەتسەك، ارىس قالاسىنداعى اسكەري ءبولىمنىڭ قويماسىندا 24 -ماۋسىم كۇنى تاڭەرتەڭ جارىلىس بولدى. سالدارىنان ءۇش ادام قازا تاپتى - ارىس تۇرعىنى مەن ەكى اسكەري قىزمەتشى. 170 كە جۋىق ادام زارداپ شەكتى. 20 عا جۋىق ءۇي، 9 قورا-قوپسى جانىپ، دالالى اۋماقتا 14 وشاق تۇتاندى. ءۇي- جايلار مەن عيماراتتاردىڭ 80-90 پايىزىنا ءارتۇرلى دەڭگەيدە زاقىم كەلدى. ءبىرقاتار وڭىردە شۇعىل جەلىلەر قۇرىلدى.
تۇركىستان وبلىسىنا ارنايى بارعان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ ارىستاعى اسكەري بولىمشەدەگى وق- ءدارى قويماسىنداعى جارىلىستان زارداپ شەككەن قالا تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ، قالانىڭ قالپىنا كەلتىرىلەتىنىنە ۋادە بەردى. سونداي-اق ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ارىستاعى جاعدايعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ توراعالىعىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتىپ، وندا ارىس قالاسىنداعى احۋال تالقىلاندى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر- مينيستر اسقار مامين جارىلىس سالدارىنان كوز جۇمعانداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتىپ، تۇرعىندارعا بارلىق كومەك كورسەتىلەتىنىن ايتتى. كەلتىرىلگەن زالالدىڭ كولەمى باعالانىپ، ۇكىمەت رەزەرۆىنەن اقشا بولىنەدى.
ەۆاكۋاتسيالاۋ كەزىندە مىڭنان استام اتا-انا بالارىنان كوز جازىپ قالدى. سابيلەردىڭ بارلىعى تۋىس-تۋعاندارىنا ءدىن-امان تاپسىرىلدى.
فاكتى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعادى.
قالاداعى توتەنشە جاعداي جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ كەستەسىنە دە اسەر ەتتى، ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق پويىزدار بار.
25 -ماۋسىم، ساعات 12.00-دەگى جاعداي بويىنشا اسكەري ءبولىم اۋماعىندا جارىلىستار توقتادى. دەگەنمەن، وق-دارىلەر ساقتالاتىن قويمالاردىڭ اۋماعىندا بىقسىعان وتتىڭ وشاقتارى بايقالعاندىقتان، ق ر ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جارىلىستاردىڭ قايتالانۋ قاۋپى ساقتالىپ وتىرعانىن ەسكەرتتى. ق ر قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري-ينجەنەرلىك قىزمەتشىلەرى ارىس قالاسىن مينادان تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. سناريادتاردىڭ دەنى تۇرعىن ءۇي القاپتارىنا تۇسكەن.
ارىس تۇرعىندارىنا كومەك قولىن سوزۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە «ارىس، ءبىز بىرگەمىز» اكتسياسى باستاۋ الدى.
27 -ماۋسىم، كەشكى ۋاقىتتاعى جاعداي بويىنشا، ارىستا ءورت وشاقتارى تولىعىمەن ءسوندىرىلدى. بۇل تۋرالى جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگتە ءمالىم ەتىلدى. وعان تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ءومىرزاق شوكەيەۆ، «Nur Otan» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمبايەۆ، ق ر قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى باقىت قۇرمانبايەۆ، ق ر ءى ءى م توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ۆلاديمير بەككەر، ەلىمىزدىڭ باس سانيتارى جانداربەك بەكشين، پروكۋراتۋرا جانە ۆەتەريناريا سالاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى
باس سانيتارلىق دارىگەر قالادا رادياتسيانىڭ مولشەرى قالىپتى نورمادا ەكەنىن ايتتى. قوعامدىق ورىندار، قوقىس كونتەينەرلەرى، نىساندار تولىق تازالانىپ، دەزينفەكتسيا جۇرگىزىلەدى. جارىلعان قويمادا راديواكتيۆتى وق-دارىلەر بولماعانىن قورعانىس مينيسترلىگى دە ءمالىم ەتتى. قويمالاردا بولجاممەن 30-50 جارىلىس بولدى. قورعانىس ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر داندىبايەۆ ستراتەگيالىق ارسەنال نەلىكتەن ارىستاعى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە جاقىن ورنالاسقانىن ءتۇسىندىردى.
27 -ماۋسىم كۇنگى اقپاراتقا سايكەس، قالا كوشەلەرىنەن 5700 دەن استام اسكەري سنارياد تابىلدى. ولار جويىلۋ ءۇشىن كولىكتەرگە تيەلىپ، دايىندالدى. جامبىل جانە قىزىلوردا وبلىستارىنان كەلگەن ارنايى ماماندار دەزينفەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزدى.
ال، 28 -ماۋسىم، تاڭەرتەڭگى ساعات التىدان باستاپ شىمكەنتتەگى 53 ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەن ارىس تۇرعىندارى ءوز ۇيلەرىنە ورالا باستادى. وسى كۇنى كەشكى ساعات 18:00 دەگى جاعداي بويىنشا، 14 مىڭ ارىستىق ۇيلەرىنە جەتتى.
ق ر قورعانىس مينيسترلىگى قالا اۋماعى جارىلعىش زاتتاردان تولىق تازارتىلعانىن ءمالىم ەتتى. دەگەنمەن، ساپەرلار جۇمىستارىن جالعاستىراتىن بولادى.
28 -ماۋسىم كۇنى ق ر ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ ارىستاعى اتموسفەرالىق اۋانىڭ تازا، سۋ جانە توپىراقتىڭ لاستانباعانىن، رادياتسيانىڭ جوقتىعىن تاعى ءبىر مالىمدەدى.
ارىس تەمىرجول ستانتسياسىنىڭ باس جولدارىندا قوزعالىس قالپىنا كەلتىرىلدى.
تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ءومىرزاق شوكەيەۆ ءبىر اي بويى ارىس قالاسىندا تۇرىپ، قالانى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جەكە قاداعالايتىنى انىقتالدى.
29 -ماۋسىم، تاڭەرتەڭگى ۋاقىتتاعى جاعداي بويىنشا، شىمكەنت قالاسى مەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋداندارىنداعى ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەردە بولعان ارىس تۇرعىندارى تولىعىمەن ۇيلەرىنە ورالدى.
29 -ماۋسىم كۇنى پرەمەر- ءمينيسترى اسقار مامين ارىس قالاسىنا كەلدى. رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى بارىسىندا قالانىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا 100 مىڭ تەڭگەدەن بەرىلەتىنى ايتىلدى. سونداي- اق ارىس تولىعىمەن ءبىر ايدىڭ كولەمىندە قالپىنا كەلتىرىلىپ، جاڭادان اۋرۋحانا بوي كوتەرەدى، گاز جۇيەلەرى تارتىلادى.
جارىلىس سالدارىنان زارداپ شەككەن 7700 دەن استام تۇرعىن ءۇي تولىق جوندەۋدەن وتەدى. ۇكىمەت باسشىسى ارىستى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ بارلىعىن ساپالى ءارى ۋاقىتىلى ورىنداۋدى تاپسىردى. سونداي-اق قالانىڭ تىرشىلىگىن قالىپقا كەلتىرۋ جانە ونىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا 10 كەشەندى ءىس-شارا قولعا الىناتىنىن اتاپ ءوتتى.