قازاقستاندا مەتاللۋرگتەر كۇنى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2003-جىلدىڭ 15- قاراشاداعى جارلىعى بويىنشا شىلدەنىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسى مەتاللۋرگتەر كۇنى رەتىندە اتالىپ وتىلەدى.
ونەركاسىپ وندىرىسىندەگى سان-الۋان جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ كوپتىگى ومىرگە بۇكىل حالىقتىق سالالىق مەرەكەلەردىڭ پايدا بولۋىنا اسەر ەتتى. سونىڭ ءبىرى - مەتاللۋرگتەر كۇنى. مەتاللۋرگيا - (گرەك سوزىنە اۋدارعاندا- مەتال وڭدەيمىن) - عىلىمنىڭ ، تەحنيكانىڭ، ونەركاسىپتىڭ كەننەن نەمەسە باسقا دا ماتەريالداردان مەتالل الۋ پروتسەستەرىن، سونداي-اق مەتالل قورىتپالارعا ولاردىڭ حيميالىق قۇرامى مەن قۇرىلىمىن وزگەرتۋ ارقىلى قاجەتتى قاسيەتتەر بەرۋ پروتسەستەرىن قامتيتىن سالاسى.
مەتاللۋرگيا- ءتۇستى جانە قارا ، گاللامدى، وتە جوعارى تەمپەراتۋرادا (2000-20000 ك) وتەتىن پلازمالى جانە لازەرمەن وڭدەلەتىن مەتاللۋرگيا بولىپ اجىراتىلادى: ورىندالاتىن پروتسەستەرگە بايلانىستى پيرومەتاللۋرگيا جانە گيدرومەتاللۋرگياعا بولىنەدى.
قازاقستانمەن قاتار، بۇل مەرەكە ارمەنيا، بەلارۋس، ۋكراينا جانە رەسەيدە اتاپ وتىلەدى.
ەستە قالار وقيعالار
1929-جىلى تۇركسىب قۇرىلىسشىلارى مىنگەن العاشقى ە-1441 پويىزى كەلىپ جەتتى.
1926-جىلدىڭ 3- جەلتوقسانىندا ك س ر و ەڭبەك جانە قورعانىس كوميتەتى تۇركىستان-ءسىبىر تەمىرجولىن سالۋ تۋرالى ارنايى قاۋلى قابىلدادى.
1927-جىلدىڭ 2- ناۋرىز كۇنى ك س ر و حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى تۇركىستان- ءسىبىر تەمىرجولىنا قاتىستى قاۋلى قابىلداندى. تەمىرجول ورتا ازياداعى ماقتا وسىرەتىن اۋدانداردان شيكىزات كوزىن رەسەيگە تاسىمالداۋ، قازاقستان مەن وڭتۇستىك رەسەيدەن استىقتى ورتالىق ازياعا جەتكىزۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاردى. قۇرىلىسقا قازاقتىڭ 10 مىڭ قۇرىلىسشىسى جۇمىلدىرىلدى.
1938-جىلى وڭتۇستىك كەمپىرساي ءحروميتتى كەن ورنى بازاسىندا دون كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ نەگىزى قالاندى.
2005-جىلى پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانىنداعى تەڭدىك اۋىلىندا قازاقتىڭ العاشقى اكادەميگى قانىش ساتبايەۆتىڭ تۋعان اۋىلىندا (سەمەي گۋبەرنياسى پاۆلودار ۋەزى اقكەلى بولىسىنىڭ 4№ اۋىلى) اتاقتى جەرلەستەرىنە ارنالعان بولاشاق مەموريالدى كەشەننىڭ العاشقى ىرگەتاسى قالاندى. شاراعا استانادان، كورشى وبلىستاردان كەلگەن قوناقتار، جەرگىلىكتى حالىق، بارلىعى مىڭداعان ادام قاتىستى.
ولار اۋدان ورتالىعىنداعى اكادەميكتىڭ مۇراجايىنا، بۇقار جىراۋدىڭ، فيلوسوف جانە ادەبيەتتانۋشى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ، قازاق پوەزياسىنىڭ كلاسسيگى سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆتىڭ باسىنا باردى.
2010-جىلى شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىندا قازاقستان ءتوراعالىعىنىڭ رەسمي ۆەب-سايتى - ww.sco2011.kz قىزمەتىن باستادى.
2011-جىلى قازاقستان اسكەرىندە جالپىاسكەر سەرجانتتار كەڭەسى قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا وڭىرلىك قولباسشىلىق، ق ر جەكە بريگادالارى، اسكەر تۇرلەرىنىڭ سەرجانتتارى كىردى. جاڭادان قۇرىلعان ورگاننىڭ باستى مىندەتى - اسكەري قىزمەتشىلەردى تاربيەلەۋدە كومانديرلەرگە جالپى كومەك كورسەتۋ جانە ىقپال ەتۋ.
2013-جىلى حالىقارالىق استروناۆتيكا اكادەمياسىنا (International Academy of Astronautics - IAA) قازاقستاندىق عالىمدار مەن ينجەنەرلەر قوسىلدى.
ق ر ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى مەيىربەك مولدابەكوۆ IAA اكادەميگى اتانسا، «ۇلتتىق عارىش زەرتتەۋلەرى مەن تەحنولوگيالارى ورتالىعى» ا ق پرەزيدەنتى جۇمابەك جانتايەۆ IAA كوررەسپوندەنت- مۇشەسى بولىپ سايلاندى.
2014-جىلى قاراعاندى وبلىسى «سپاسسك» وقۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا «التىن ۇكى-2014» ارنايى ماقساتتاعى بولىمشەلەردىڭ سنايپەرلىك جۇپتارىنىڭ حالىقارالىق جارىسى اياقتالدى.
جارىسقا رەسەي، ۇلى بريتانيا، يوردانيا، پاكىستان، ا ق ش، قىتاي اسكەري قىزمەتشىلەرى قاتىستى.
ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ ارنايى ماقساتتاعى قىزمەتكەرلەرى جەڭىمپاز اتاندى. 2- ورىندى ق ح ر، 3- ورىندى ۇلى بريتانيا اسكەري قىزمەتشىلەرى الدى.
2017-جىلى قازاقستاندىق ءانشى ديماش قۇدايبەرگەن «ەڭ تانىمال شەتەلدىك ءانشى» نوميناتسياسى بويىنشا Asian Music GaLa جۇلدەسىن يەلەندى. ماراپاتتاۋ ءراسىمى 19- شىلدەدە قىتايدىڭ گۋانجوۋ قالاسىندا ءوتتى.
2018-جىلى تارباعاتاي اۋدانىندا ەلەكە قورعانىنا قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسىندا ساق تايپاسىنىڭ بيلەۋشى تايپاسىنىڭ مولاسى تابىلدى. تابىلعان زاتتار ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى VIII- VII عاسىرلارعا جاتادى.