مازار قالاسىندا دا كوپتەگەن قازاقتارمەن تانىستىم .
يوردانيانىڭ اممان قالاسىنا ءۇندىستاننىڭ حايداراباد قالاسىنان كوشىپ كەلگەن سادۋاقاس دەگەن قازاقتى (تۇركياعا) كوشىرىپ الۋ ءۇشىن بارعانىمدا، اۋعانىستان قاجىلارىمەن قاجىعا بارا جاتقان جۇماباي، يراننان بارىپ سوندا (يوردانيا) تۇرىپ قالعان داۋلەت قاتارلى قازاقتارمەن تانىستىم.
– ءسىزدىڭ ەلگە حات جازسام كىمگە جازام؟
مەكەن-جايلارىڭىزدى قالاي تابا الامىن؟ – دەپ سۇراپ ەدىم، ابباس قاريادار دەگەن كىسىنىڭ ادرەسىن بەردى. سول ادرەس ارقىلى رەسمي حات جولداعان بولاتىنمىن. ابباس قاريادار، حات قولىنا تيگەننەن كەيىن، 80 جاستان اسقان
مۋاممار اقساقالعا وقىتادى (ءوزى ساۋاتسىز بولعاندىقتان). ول ءمور باسىلعان رەسمي حاتتى اۋعانىستان وكىمەتىنە كورسەتىپ، پاسپورت الىپتى. جول قاراجاتى بولماي، تۇركياعا جەتە الماي ءجۇر ەكەن. ءبىز كومەكتەستىك. ءسويتىپ ول كىسى تۇركياعا كەلدى .
اۋعانىستانداعى ەلدىڭ جالپى كاسىبى، شاپان تىگۋ، ەتىك جاماۋ. كوپشىلىگىنىڭ جاعدايى ناشار. بازاردا ساعات دۇكەنىن اشقان بىرەۋ بار. قابۇلدان مازار دەگەن قالاعا باردىق. ءابدۇلماجيت، ياقۋپ دەگەن كىسىلەر بار ەكەن. بۇلار اۋعانىستانعا (قازاقستاننان) كەلگەلى 60 جىلداي بولىپتى. يرانداعى قازاقتارمەن حابارلاسا الماعان. ساۋاتسىز .
1948 - جىلى اۋعانىستاننان پاكىستانعا ءبىر ءۇي كوشىپ كەلىپ ەدى. ءبىز سول (ءۇي) ارقىلى بۇل ەل (اۋعانىستانداعى) حاباردار بولعانبىز. بالالارى مەكتەپ كورمەگەن. تەمەن، احمەت دەگەن مولدالار بولعان ەكەن، قايتىس بولىپتى.
تەك مۋاممار اقساقال ساۋاتتى .
قابۇلدان شىعىپ تەگەرانعا كەلدىك. ودان اۆتوبۋسپەن قۇرعان قالاسىنداعى ەسكەندىر مارقۇمنىڭ ۇيىنە ايالدادىق. بۇل كىسىنىڭ جاقىن اعاسى بۇرحان قوجا تۇركياعا كوشىپ كەلگەن ەدى. ادرەسىن سودان العانمىز .
يران قازاقتارى 60 جىل بويىنا اۋعانىستانداعى قازاقتاردان حابار-وشارسىز. حابارىن بىزدەن الدى .
اۋعانىستانداعى مۋاممار اقساقال حاسانات، تايۋات دەگەن ەكى بالاسىن ەرتىپ، تۇركياعا كەلدى. بالالارى اسا تىنىشسىز سوتقار-سوتاناق كورىنەدى. قياپارلىقتارى ءبىر باستارىنا جەتەدى. تالاي بالالارمەن ارىزداسىپ، اكەسىنىڭ مازاسىن الىپ-اق جىبەردى. بۇل اقساقال تۇركيا قازاقتارىنىڭ كومەگىمەن قاجىعا باردى .
اكەلەرى قايتىس بولعاننان كەيىن ەكى بالانىڭ ناعاشى اپاسى ءمارزيا، ولاردى تۇركياعا الىپ كەلدى. بۇگىن ەكەۋى دە ەرجەتتى. حاسانات ۇيلەنگەن، 2 بالاسى بار .
تايۋات بويداق، جاقسى ازامات بولىپ ءوستى. «جاس وسپەي مە، جارلى بايىماي ما؟» دەگەن وسى دا .
اۋعانىستاننان 1969- جىلى، موللا ايۋب دەگەن جىگىت ءۇش كىسىمەن ىستانبۇلعا كەلدى. بۇل حاباردى ەستىسىمەن، تۇندە ولارعا امانداسقالى باردىم. ولار :
– ءبىزدى اۋعانىستانداعى قازاقتار جىبەردى .
ەگەر تۇركيا قابىلداسا، كوشىپ كەلۋگە بەل بايلاۋدا، – دەدى .
مەن :
– بۇل تۋرالى بىرەۋلەرمەن اقىلداستىڭدار ما؟ دەپ سۇرادىم .
– ءيا، كىرىسىپ جاتقاندار بار، – دەستى ولار .
– جاقسى بولىپتى، – دەپ قايتىپ كەتتىم. كەلەسى سەنبىدە :
– تۇركيا وكىمەتى ءبىزدى قابىلدامايتىن بولدى. سيرياعا جول تارتپاقشىمىز. ەرتەڭ پويىزبەن كەتەمىز. سىزبەن قوشتاسقالى كەلدىك، – دەيدى ولار .
مەن ولارعا :
– ەرتەڭ كەتپەڭدەر! دۇيسەنبىدە ءبىر جەرگە ەرتىپ اپارايىن. ودان بولماسا كەتەرسىڭدەر، – دەدىم .
– دۇيسەنبى كۇنى ولاردى ەرتىپ ىستانبۇلدىڭ ايماق اكىمىنە بارىپ ارىز جازدىم .
ايماق اكىمى ارىزىمدى قابىلداپ، قول قويىپ، قۇجاتتارىن دايىندا- دەپ ساقشىعا جىبەردى .
سودان كەيىن اۋعانىستانداعى ەل (قازاقتار) تۇركياعا كەلە باستادى. رەسمي تۇردە قابىلدانىپ، بالالارىن مەكتەپكە بەرىپ، وزدەرى ساۋدا جاساپ جاقسارىپ كەتتى. حامزا ۇشار (بالا حامزا) مارقۇم تۇركيا پرەمەر ءمينيسترى سۇلەيمان دەمىرەلمەن سويلەسىپ، 100 ۇيلىك جەر الىپ بەرمەكشى بولىپ جۇرگەنىندە قايتىس بولدى. سول 100 ءۇيدىڭ ءتىزىمى مەنىڭ قولىمدا .
حاليفا التاي «التايدان اۋعان ەل «الماتى 2000
اۋعانىستانداعى قازاق ايەلدەرى. قابۇل، اۋعانىستان. 1968